Banka Hesabına Ceza Soruşturmasında Bloke Konuldu: CMK 128 ve 128/A Farkı

Ceza soruşturması banka hesabı bloke: Banka hesabındaki para çekilemediğinde bunun vergi e-haczi, özel hukuk icra haczi, bankanın güvenlik işlemi veya ceza soruşturmasındaki elkoyma olması farklı usuller doğurur. Bankadan işlemin dayanağı ve karar numarası yazılı alınmadan yanlış mercie başvuru yapılabilir.

CMK 128 kapsamındaki elkoyma

CMK 128, belirli suçlarla bağlantılı olarak suçun işlendiğine ve malvarlığı değerinin bu suçlardan elde edildiğine ilişkin somut delile dayanan kuvvetli şüphe gerektirir. Banka hesapları yanında taşınmaz, araç, alacak ve şirket payı da kapsama girebilir. Kanundaki suç listesi, rapor şartı ve yalnızca hâkimin karar verme yetkisi somut kararla karşılaştırılır.

Hesabın tamamına ilişkin blokeyi yalnızca “bana ait” diyerek kaldırmak mümkün olmayabilir. Hesaba giren tutarların kaynağını maaş bordrosu, fatura, satış sözleşmesi ve banka akışıyla ayırmak; suç geliri iddiasıyla bağını tartışmak gerekir.

2025 sonunda eklenen CMK 128/A

Bilişim yoluyla işlenen belirli nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve banka/kredi kartı suçlarına ilişkin 128/A, banka, ödeme veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının işlemde kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya almasına olanak tanır. Bu geçici askıya alma ile adlî elkoyma aynı şey değildir. Madde, bildirim ve hâkim onayı için ayrı usul öngörür.

Bankanın işlemi kendisinin mi başlattığı, savcı veya hâkim tarafından ayrıca elkoyma kararı verilip verilmediği ve sürenin hangi işlemle devam ettiği saptanmalıdır. 128/A’daki şartları bütün dolandırıcılık şüphelerine otomatik uygulamak doğru değildir.

Başvuru için hangi belgeler hazırlanır?

Banka yazısı, UYAP dosya numarası, işlem tarihi, bloke edilen IBAN ve tutar, hesap hareketleri ile kaynağı açıklayan belgeler bir araya getirilir. İlgili makama somut elkoyma kararının kaldırılması ya da kapsamının daraltılması istenir. Soruşturma aşamasında savcılık ve kararı veren sulh ceza hâkimliği, kovuşturmada mahkeme kararları ve kanun yolu ayrı değerlendirilir.

Suçtan zarar görenin parası olduğu belirlenen tutar bakımından CMK 131 ve 128/A’daki iade hükümleri ayrıca gündeme gelebilir. Bankanın dolandırıcılık bildirimini yasal elkoyma kararıyla karıştırmamak gerekir.

İlk 48 saatte iki farklı karar olup olmadığını ayırın

Banka uygulamasında müşteriye gösterilen “bloke” kelimesi işlemin hukuki niteliğini açıklamaz. Bankadan yazılı cevap istenirken hangi IBAN ve tutarın, hangi tarih ve saatte, hangi makam ya da kurumun kararıyla erişime kapandığı sorulmalıdır. Başka bir hesaba gelen ücretin de kullanılamaması, tek transferin tutulmasından daha geniş bir müdahaledir. Birden çok bankada işlem bulunuyorsa her bankanın cevabı ayrı alınır; bir bankanın kaldırma yazısı diğer bankadaki tedbiri açıklamaz.

CMK 128/A’daki ilk askıya alma kararı banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısından kaynaklanabilir ve en çok kırk sekiz saatlik bir dönemle ilgilidir. Hesap sahibine bildirim ile başsavcılığa derhal bildirim yükümlülüğü vardır. Hesap sahibi askıya almanın kaldırılmasını savcılıktan isteyebilir; kanun bu başvuru için yirmi dört saat içinde karar verilmesini öngörür. Savcının yazılı emriyle başlatılan askıya alma ve sonrasında suça konu menfaate elkoyma aşaması ayrıca incelenir. Dolayısıyla “48 saat geçti, bütün kısıtlamalar kendiliğinden bitti” varsayımı, dosyada ayrıca elkoyma kararı varsa yanıltır.

128/A elkoymasında saatleri ve tutarı belgeleyin

CMK 128/A bakımından elkonulabilecek değer, maddede belirtilen suçla bağlantılı suça konu menfaattir. Hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan durumda savcının yazılı emri aranır. Hâkim kararı olmadan elkoyma yirmi dört saat içinde onaya sunulmalı, hâkim elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklamalıdır; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. Bu süreler banka ekranındaki durumun tek başına okunmasıyla hesaplanmaz. Banka bildirimi, savcı emri, elkoyma tutanağı ve hâkim kararındaki zaman damgaları karşılaştırılır.

Örneğin hesaba aynı gün 70.000 TL maaş ve 40.000 TL şüpheli havale girmişse iki işlemin kaynağını ayıran bordro, işveren açıklaması, dekont ve eski hesap hareketleri sunulur. Kanuni koşullara göre tedbirin kapsamının somut menfaatle sınırlanması talep edilebilir; böyle bir belge otomatik olarak bütün hesabı serbest bırakmaz. Çalışanların ücretleri veya şirketin olağan ticari tahsilatları gibi üçüncü kişileri etkileyen işlemler ayrıca gösterilir. Maddede sayılmayan suçlamalar için 128/A’nın özel askıya alma rejimini uygulamak da mümkün değildir.

Başvuru dosyasında para akışının izi nasıl kurulur?

Bir havalenin yalnızca gönderici ismine bakılarak değerlendirilmesi eksik kalır. İlk transferin kaynağı, ara hesaplar, açıklama satırları, iade ve nakit çekim hareketleri saat sırasıyla tabloya yazılır. Kişi dolandırıcılık mağduruysa kendi çıkış dekontunu, dolandırıcının verdiği IBAN’ı ve banka ihbar numarasını birleştirmelidir. Hesap sahibi ise ticari sözleşme, mal teslim belgesi veya ödemenin hukuki sebebini gösteren kayıtla somut ilişki kurmalıdır. Kimlik ve hesap verileri kamuya açık yazıda paylaşılmamalıdır.

İstenen karar yalnız kaldırma değil, ölçüsüz kapsamın daraltılması veya belirli tutarın iadesi de olabilir. Talep edilen her tutar için kime ait olduğu ve hangi belgeyle kanıtlandığı açıklanır. Mağdura ait olduğu anlaşılan menfaatin iadesine ilişkin özel hüküm de dosyaya uygulanabilir. Savcılığa yapılan başvurunun evrak numarası, ret veya kabul yazısı ve bankanın bunu işleme alma zamanı saklanır; sözlü “bloke kalkacak” yanıtı yerine uygulanmış banka kaydı doğrulanır.

Blokeye konu para başkasına aitse nasıl ayrıştırılır?

Hesap sahibi, ticari platform adına tahsilat yapan bir aracı, şirket çalışanı veya aile üyesi olabilir. Paranın geçici olarak onun hesabından geçmesi gerçek hak sahibini tek başına belirlemez. Üçüncü kişinin sözleşmesi, fatura ve sevk belgeleri, ödeme talimatı ile para hareketlerinin devamı birlikte sunulmalıdır. Suçtan zarar görenin hesabından çıkan miktarla elkonulan hesaptaki bakiyenin birebir örtüşmemesi hâlinde aradaki transferler ve kesintiler açıklanır. Özellikle kısmi çekim yapılmışsa “hesaptaki bütün para mağdurundur” iddiası ayrıca ispat gerektirir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcısına transfer iddiasında işlem kimliği ve tarih-saat bilgisinin yanında kullanılan hizmet sağlayıcının kayıtları talep edilir. Blokeye karşı inceleme, banka müşteri hizmetleri ekranıyla sınırlı kalmamalıdır; savcılık dosyasındaki maddi delilin kime ait olduğu sorusunu hedeflemelidir. İade talebiyle elkoymanın hukuka aykırılığı iddiası farklı gerekçelere dayanabilir. Belgeler üçüncü kişiye ait özel veri içeriyorsa yalnız yetkili mercilere sunulmalı, kamusal platformlarda paylaşılmamalıdır.

Yanlış türde blokenin kaldırılması için doğru merci

Hesapta vergi dairesi e-haczi de varsa ceza soruşturmasındaki elkoymanın kaldırılması tüm hesaba erişim sağlamayabilir. Benzer biçimde bankanın dolandırıcılık alarmı nedeniyle işlemi durdurması ile savcılık kararının uygulaması farklı kayıtlardır. Bankanın yazısındaki gönderen kurum, işlem kodu ve karar tarihi bu ayrımı sağlar. Bir hesapta birden fazla kısıt bulunduğunda her kararın ayrı dayanağı, tutarı ve itiraz usulü dosyalanır.

İncelemeye konu tutarın banka tarafından serbest bırakılması, ceza dosyasının da kapandığını göstermez. Suçtan elde edilen menfaat iddiası devam ediyorsa savcılık banka hareketlerini araştırabilir. Bu nedenle erişim sorunu çözüldükten sonra bile tebligat ve soruşturma yazılarının takibi bırakılmamalıdır. Talep edilen hukukî sonucun hesap üzerinde mi, elkoyma kararı üzerinde mi yoksa mağdura iade üzerinde mi olduğu dilekçede açık olmalıdır.

Sık sorulan sorular

Banka şubesine dilekçe vermek yeterli mi?

Adlî elkoyma varsa bankanın tek başına kaldırma yetkisi bulunmayabilir; kararı veren merci ve hukuki dayanak belirlenmelidir.

Bütün ceza dosyalarında 48 saat kuralı var mı?

Hayır. Kırk sekiz saatlik askıya alma, CMK 128/A’da sayılan durumlarla ilişkilidir.

İlgili içerik ve mevzuat

• E-Haciz Nedeniyle Banka Hesabı Blokesinin Kaldırılması
• Savcılık Telefonuma El Koydu: İnceleme Bitince Nasıl Geri Alırım?
• CMK m. 127, 128, 128/A, 131
• 7571 sayılı Kanun (CMK 128/A)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut dosyada kararın tarihi, tebliği, deliller ve suç ya da takip türü birlikte incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin merkezli olup Türkiye genelindeki dosyaları yetkili merciler önünde takip edebilir.