Kiralık Ev Sözleşmedeki Beyaz Eşyalar Olmadan Teslim Edilirse Ne Yapılır?

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Kısa cevap: Teslim edilen şey ile kararlaştırılan şey karşılaştırılır: Eşyalı kiralanan bir ev, sözleşmede sayılan buzdolabı, çamaşır makinesi veya fırın olmadan teslim edilmişse kiracı yalnız dairenin anahtarını almış olduğu için eksiksiz ifayı kabul etmiş sayılmaz.
• Kanunun çizdiği sınır: Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.
• Kiracı ilk gün neyi kayda geçirmeli: Teslim tutanağına eksik cihazın adı ve mümkünse marka-modeli yazılmalıdır.
• Bedel ve giderim nasıl tartışılır: Kiracı, kullanımı etkileyen bir ayıbın giderilmesini ve şartları varsa ayıpla orantılı kira indirimini isteyebilir.
• Örnek ve başvuru yolu: Ayşe, sözleşmenin ekindeki listede çamaşır makinesi bulunan bir eve taşınır; teslim günü cihazın önceki kiracı tarafından götürüldüğünü görür.
• Eşyanın hiç teslim edilmemesi ile sonradan arızalanması ayrıdır: Teslim günü hiç bulunmayan cihazda sözleşmenin eki ve ilk durum merkezi delildir.

Kısa cevap: Teslim edilen şey ile kararlaştırılan şey karşılaştırılır

Eşyalı kiralanan bir ev, sözleşmede sayılan buzdolabı, çamaşır makinesi veya fırın olmadan teslim edilmişse kiracı yalnız dairenin anahtarını almış olduğu için eksiksiz ifayı kabul etmiş sayılmaz. Önce eşyanın gerçekten kira anlaşmasının parçası olup olmadığı belirlenir. İlan görseli, yazılı demirbaş listesi, tarafların mesajları ve teslim tutanağı aynı sonuca işaret ediyorsa eksik teslimin ispatı kolaylaşır. Her ilan fotoğrafı kendiliğinden sözleşme hükmü değildir; görüşmelerde eşyanın kiraya dâhil edilip edilmediği ayrıca incelenir.

Kanunun çizdiği sınır

Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 301, kiraya verene kiralananı kararlaştırılan tarihte amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etme ve bu hâlde bulundurma borcu yükler. Teslim anında mevcut ayıp bakımından m. 304, sonradan ortaya çıkan ayıp bakımından m. 305 ve devamı önemlidir. Eksik bir beyaz eşyanın kullanım üzerindeki ağırlığı her olayda aynı değildir: fırınsız teslim edilen tam donanımlı bir ev ile dekor amacıyla fotoğrafta görünen ama sözleşmeye hiç alınmayan cihaz aynı şekilde değerlendirilemez. Önemli bir ayıp varsa sözleşmenin sona erdirilmesi seçeneği de ayrıca değerlendirilebilir; küçük bir eksiklik otomatik fesih nedeni değildir.

Kiracı ilk gün neyi kayda geçirmeli?

Teslim tutanağına eksik cihazın adı ve mümkünse marka-modeli yazılmalıdır. Tutanak düzenlenmediyse teslim tarihini, anahtarın alındığı saati ve eksikleri belirten bir yazılı bildirim geciktirilmemelidir. Fotoğraf ve video çekiminde bütün odanın görünmesi, sonra eksik yerin ayrıntısının kaydedilmesi yararlıdır. İlanın ekran görüntüsü tek başına bırakılmamalı; ilanın tarihi, adresi ve platform bağlantısı da saklanmalıdır. Kiraya verene gönderilecek bildirim, cihazın sağlanması için makul bir süre talep etmeli ve yanıtın yazılı verilmesini istemelidir.

Bedel ve giderim nasıl tartışılır?

Kiracı, kullanımı etkileyen bir ayıbın giderilmesini ve şartları varsa ayıpla orantılı kira indirimini isteyebilir. TBK m. 307 yönünden indirim dönemi, kiraya verenin ayıbı öğrenmesinden giderilmesine kadar olan süredir. Bedeli kiracının tek başına keyfî bir yüzdeyle azaltması, daha sonra kira borcu uyuşmazlığı yaratabilir. Eksik cihazın piyasadan kiralanması veya satın alınması düşünülüyorsa yazışmalar, teklif ve faturalar saklanmalı; masrafın hangi hukuki koşulla karşı tarafa yüklenebileceği ayrıca incelenmelidir. Eşya sözleşmenin parçası değilse sırf kiracının tercih ettiği modelin alınmasını istemek mümkün olmayabilir.

Örnek ve başvuru yolu

Ayşe, sözleşmenin ekindeki listede çamaşır makinesi bulunan bir eve taşınır; teslim günü cihazın önceki kiracı tarafından götürüldüğünü görür. Ev sahibi bir hafta içinde temin edeceğini yazar, ancak altı hafta geçer. Burada liste, teslim fotoğrafı ve yazışmalar eksik ifayı gösterir; kullanımın hangi dönemde ve ne ölçüde etkilendiği ayrıca değerlendirilir. Anlaşma sağlanmazsa uyuşmazlığın niteliğine göre dava öncesi arabuluculuk koşulu ve görevli yargı yolu kontrol edilir. İlk adımda sözleşme, envanter ve bildirim tarihlerini kronolojik dosyalamak, yanlış tutarda veya yanlış dönemde talep ileri sürülmesini önler.

Eşyanın hiç teslim edilmemesi ile sonradan arızalanması ayrıdır

Teslim günü hiç bulunmayan cihazda sözleşmenin eki ve ilk durum merkezi delildir. Cihaz teslim edilmiş ve altı ay sonra arızalanmışsa önce bakım geçmişi, servis raporu ve arızanın olağan kullanım mı yanlış kullanım mı olduğu incelenir. Kiracının cihazı teslim alırken çalıştırarak kontrol etmiş olması, sonradan ortaya çıkabilecek gizli arıza hakkından otomatik vazgeçtiği anlamına gelmez. Sözleşmede “eşyalı” ifadesi bulunduğu hâlde liste yoksa ilan, müzakere ve teslim görüntülerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Cihazın mülkiyeti de önemlidir: önceki kiracının getirdiği ve yanlışlıkla fotoğrafta kalan eşya, kiraya verenin demirbaşı olmayabilir. Bu yüzden teslimde eksikliği hemen kayda geçirmek, cihazın hangi tarihten itibaren vaat edilen kullanımın bir parçası olduğunu belirler. Anlaşmazlık halinde talep edilen cihazın markasından önce, hangi işlevin kiralanan evde bulunması gerektiği tartışılır.

Sık sorulan sorular

Ev sahibi sonradan cihazı getirirse önceki dönem için indirim hiç istenemez mi?

Hayır. Kullanımın etkilendiği dönem, bildirim ve giderim tarihi birlikte incelenir; getirilen cihaz geleceğe dönük eksikliği giderebilir.

Eşya yalnız ilandaki fotoğrafta görünüyorsa?

İlan tek başına yeterli olmayabilir. Yazışma, demirbaş listesi ve teslim görüşmeleriyle gerçekten vaat edilip edilmediği belirlenir.

Hukuki dayanak: resmî kanun metni. Somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir.

İlgili okumalar: Kiralananın Ayıplı Olması: Kira İndirimi ve Fesih Hakları; Kiracı Zorunlu Tamir Masrafını Kiradan Düşebilir mi?; İlgili kategori.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)