Vekilin İş İçin Ödediği Avans ve Faizi Geri Verilir mi?

Vekil, üstlendiği işi gereği gibi yürütmek için kendi parasından uygun gider veya avans ödemişse, vekâlet veren bunları faiziyle geri ödemekle yükümlüdür. Türk Borçlar Kanunu’nun 510. maddesi, vekilin iş için yüklendiği borçlardan kurtarılmasını da düzenler. Ancak vekilin her harcaması otomatik olarak iş sahibinin borcu değildir. İşle bağlantı, uygun ifa ve somut tutar değerlendirilmelidir.

Gider, avans ve ücret ayrı kalemlerdir

Vekilin üçüncü kişiye işin yürütülmesi için yaptığı ödeme, gider hesabına girebilir. İşi finanse etmek üzere kendi parasından verdiği avans da 510. maddede ayrıca anılır. Buna karşılık vekilin emeğinin karşılığı olan ücret, farklı dayanağa sahip bir kalemdir. TBK 502’de ücret hakkı sözleşme veya teamül bulunmasına bağlanmıştır. Bu nedenle ücret ödenmemiş olmasıyla belgeli giderin geri verilmemesi aynı tartışma değildir.

İş sahibinin daha önce vekile gönderdiği avans ile vekilin kendi cebinden verdiği avans da ayrılır. İş sahibinin gönderdiği parayla yapılan masrafın bir kez daha “kişisel harcama” diye istenmesi doğru olmaz. Tahsil edilen avanslar, harcamalar, varsa iadeler ve kalan bakiye karşılaştırılmalıdır. Hesap yalnız fatura toplamından değil paranın hangi kaynaktan ödendiğinden de anlaşılır.

Gereği gibi ifa için yapılmış olmalı

510. maddenin ölçütü, vekâletin gereği gibi ifası için yapılan gider ve avanstır. Verilen açık talimata aykırı, işle ilgisiz veya vekilin kişisel ihtiyacına yönelik harcamaların aynı kapsamda kabulü varsayılamaz. Ödemenin amacı ve neden gerekli olduğu açıklanmalıdır. Sonucun istenildiği gibi olmaması ise tek başına bütün uygun giderlerin geçersiz sayılacağı anlamına gelmez; vekilin borcunun içeriği değerlendirilir.

Örneğin iş sahibi için yapılan bir başvurunun zorunlu belge gideriyle, vekilin kendi tercih ettiği ve göreve bağlantısı gösterilemeyen harcama aynı değildir. İşin belirli bütçeyle sınırlandığı durumlarda bu talimat da incelenir. Önceden onay alınması gereken bir kalem bulunabilir. Vekilin ödeme yaptığını gösteren dekont, talimat sınırına uyulduğunu tek başına kanıtlamaz; hukuki dayanak da açıklanır.

Faiz neden ayrıca hesaplanır?

Kanun gider ve avansın faiziyle ödenmesini öngörür. Bu nedenle yalnız anapara tutarı yazılarak faiz borcu yok kabul edilmemelidir. Hangi tarihte hangi ödeme yapıldığı, geri ödeme düzeni ve uygulanacak faiz türü somutlaştırılır. Vekilin kendi parasını iş için kullandığı tarih ile iş sahibine genel hesap istemi gönderdiği tarih farklı olabilir. Hesap dönemi bu kayıtlar görülmeden belirlenmemelidir.

Sözleşmede faizle ilgili hüküm bulunup bulunmadığı ve kanuni sınırlar ayrıca kontrol edilir. Kanuni faiz uygulanacaksa güncel 3095 sayılı Kanun dikkate alınır. Bu hüküm 7589 sayılı Kanun’la değiştirilerek ilgili dönem reeskont oranına bağlı düzenlenmiştir. Eski sabit faiz yüzdesini bütün dönemler için kullanmak doğru değildir. İşin ticari niteliği başka bir faiz dayanağı bakımından önem taşıyorsa o talep ayrıca açıklanır.

Vekilin yüklendiği borç ne olur?

510. madde yalnız fiilen ödenmiş para için iade düzenlemez; uygun ifa kapsamında yüklenilen borçlardan vekilin kurtarılmasını da öngörür. Henüz üçüncü kişiye ödeme yapmadığı için vekilin bütün korumasının yok olduğu söylenemez. Buna karşılık üçüncü kişi borcunun kime karşı ve ne sebeple doğduğu belgelenmelidir. Aynı kalem hem borçtan kurtarma hem ödenmiş gider diye iki defa hesaba alınmaz.

Gider belgeleri, ödeme dekontları, iş sahibinin talimatları, avans hesabı ve üçüncü kişi sözleşmeleri birlikte sunulmalıdır. İş sahibi giderin uygunluğu veya daha önce karşılanmış olması konusunda somut itiraz ileri sürebilir. Hesap sonunda ücret, gider, avans, faiz ve ödenmemiş üçüncü kişi borcu ayrı gösterildiğinde, tek bir toplu rakamın hangi yükümlülükleri içerdiği açık hâle gelir.

Bağlantılı konular

Vekâlet İşi Uygunsuz Zamanda Bırakılırsa Ne Olur?; Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: m.502,510. Kontrol tarihi: 2026-10-02.
• 7589 sayılı Kanun — TBMM kabul edilen kanun metni: m.10; 3095 sayılı Kanun m.1 değişikliği. Kontrol tarihi: 2026-10-02.