Markam Sözlükte Genel Ürün Adı Gibi Yazıldı: Ne Yapılır?

Tescilli marka, sözlük veya ansiklopedide tescilli olduğu belirtilmeden genel ürün adı izlenimi verecek şekilde yayımlanmışsa marka sahibi özel bir düzeltme talebinde bulunabilir. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 8. maddesi, elektronik eserlerde derhâl; basılı eserlerde talebi izleyen ilk baskıda yanlışlığın düzeltilmesini veya markanın kaldırılmasını düzenler. Herhangi bir yazıda markadan söz edilmesi tek başına bu kuralın ihlali değildir.

Kanundaki sorun hangi sunumdur?

Madde, basılı veya elektronik sözlük, ansiklopedi ya da başka başvuru eserlerini kapsar. Buradaki sorun, markanın tescilli olduğu gösterilmeden jenerik ad izlenimi vermesidir. Örneğin bir marka adı, belirli üreticinin ürününü anlatmak yerine bütün üreticilerin aynı ürün türünün adı gibi tanımlanmış olabilir. Tanım, örnek cümle, kategori başlığı ve varsa işaretler bir bütün olarak okunur.

Bir haberin “şirket şu markayı piyasaya çıkardı” demesi aynı sunum değildir. Markayı açıklamak, eleştirmek veya ürünler arasında karşılaştırmak da ayrı hukuki değerlendirmeler gerektirir. 8. maddedeki özel talep, markanın geçtiği her metni silme yetkisi olarak kullanılamaz. Önce yayın türü ve yaratılan genel ad izlenimi belirlenmelidir.

Yayıncı neyi değiştirmek zorundadır?

Marka sahibinin talebine bağlı olarak yayıncı, markanın tescilli olduğunu belirterek yanlışlığı düzeltir veya markayı eserden kaldırır. Kanun iki seçeneği düzenler; yalnız hak sahibinin belirlediği reklam cümlesinin yayımlanması zorunluluğunu kurmaz. Düzeltmenin okuyucunun genel ürün adı izlenimini giderecek açıklıkta olması önemlidir.

Elektronik eserde işlem derhâl yapılır. Basılı eserde ise talebi takip eden ilk baskı esas alınır. Bu ayrım, piyasaya daha önce dağıtılan bütün nüshaların her koşulda geri toplanmasını otomatik gerektirdiği şeklinde genişletilmemelidir. Eser hem internet üzerinden hem basılı sunuluyorsa her mecra ayrı kaydedilir; yeni basım ve basım tarihleri kontrol edilir.

Talepte hangi bilgiler bulunmalı?

Güncel tescil numarası, hak sahibinin kimliği, marka örneği ve ilgili mal/hizmet listesi eklenir. Yanlış tanımın bulunduğu sayfa, madde başı veya internet bağlantısı açık gösterilir. Basılı kitapta baskı, yayın yılı ve sayfa numarası; elektronik eserde adres, erişim tarihi ve görünüm kaydı saklanır. Yayıncıya hangi sunumun neden jenerik izlenim verdiği somut biçimde açıklanır.

Talebi gönderen kişi marka sahibi değilse temsil yetkisini göstermelidir. Yayınevinin yalnız dağıtıcısına yazmakla içeriği düzenleyebilen yayıncıya ulaşılması aynı olmayabilir. Bildirimin ulaşması ve sonrasında yapılan değişiklik tarihli kayıtla izlenir. “Markam hiçbir yerde geçmesin” gibi belirsiz talep yerine kanundaki yanlışlığın düzeltilmesine odaklanılır.

Marka kendiliğinden iptal mi olur?

Sözlükteki yanlış tanım, tescili kendiliğinden silmez. Bununla birlikte markanın hak sahibinin fiilleri veya gerekli önlemleri almaması sonucunda tescilli mal/hizmetler için yaygın ada dönüşmesi, 26. maddede ayrı bir iptal sebebidir. Tek bir sözlük kaydı ile bütün piyasada oluşmuş kullanım aynı olgu değildir. Hak sahibinin yaptığı düzeltme talepleri, kendi ürün tanıtımı ve kullanım biçimi bu bakımdan önem taşıyabilir.

Varsayımsal olarak bir temizlik ürünü markası, internet sözlüğünde bütün benzer ürünleri ifade eden sözcük gibi sunulmuş olsun. Hak sahibi tescil kaydıyla ilgili maddeyi göstererek düzeltme veya kaldırma talep edebilir. Bu işlemle birlikte kendi ambalajında markayı ürünün genel adıyla karıştırmadan kullanması da değerlendirilir. Yayıncının cevabı gelmiyorsa mevcut kayıtlar ve somut talep üzerinden hukuki başvuru yolu belirlenir.

Bağlantılı konular

Trendyol, Amazon ve Pazaryerlerinde Taklit Ürün Satışına Karşı Marka Davası; Marka Lisans Sözleşmesi Bitti: Eldeki Stoklar Satılabilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.8,26/1-b.