Marka Tescili Nasıl Yapılır? 2026 TÜRKPATENT Başvurusu, Sınıflar, İtiraz ve Koruma Süresi

Marka tescili, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) yapılan başvuru ile gerçekleştirilir. Başvuruda marka örneği, markanın kullanılacağı mal ve hizmetler ile bunların ait olduğu Nice sınıfları belirtilir. Kurum, başvuruyu mutlak ret nedenleri yönünden inceler ve uygun bulursa Resmî Marka Bülteni'nde yayımlar. Yayımdan itibaren iki ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir; itiraz olmazsa veya itirazlar reddedilirse marka tescil edilir. Marka koruması başvuru tarihinden itibaren on yıl sürer ve on yıllık dönemler hâlinde süresiz olarak yenilenebilir.

Bir işletmenin adı, logosu veya ürün isimleri, zamanla işletmenin en değerli varlıklarından biri hâline gelir. Ancak bu değer, ancak tescil yoluyla güçlü bir hukuki korumaya kavuşur. Tescilsiz kullanılan bir işaret, başka biri tarafından tescil ettirildiğinde işletme sahibi uzun ve masraflı hukuki süreçlerle karşı karşıya kalabilir. Bu rehberde marka tescili sürecini, başvuru öncesi yapılması gerekenleri ve tescil sonrası hakları ayrıntılı olarak açıklıyoruz.

Marka nedir, neler marka olarak tescil edilebilir?

Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 4. maddesine göre marka, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlaması ve sicilde gösterilebilmesi koşuluyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi gibi her türlü işaretten oluşabilir. Bu geniş tanım sayesinde yalnızca kelime ve logolar değil, ayırt edici nitelikteki ses ve renk kombinasyonları da tescil konusu olabilir. Önemli olan, işaretin tüketicinin zihninde belirli bir ticari kaynağı çağrıştırabilmesidir.

Uygulamada en sık başvurulan türler, kelime markaları, şekil markaları ve bunların birleşiminden oluşan karma markalardır. Kelime markası, yazım biçiminden bağımsız olarak sözcüğün kendisini korurken, şekil markası belirli bir görsel tasarımı korur. İşletmeler çoğu zaman hem kelime unsurunu hem de logosunu ayrı başvurularla koruma altına alarak daha kapsamlı bir güvence sağlar.

Marka tescili öncesi araştırma

Marka tescili başvurusundan önce yapılması gereken en önemli adım, benzer markaların araştırılmasıdır. TÜRKPATENT'in çevrim içi marka araştırma hizmeti üzerinden, aynı veya benzer sınıflarda tescilli ya da başvurusu yapılmış markalar incelenebilir. Bu araştırma, başvurunun ileride itiraz veya ret nedeniyle başarısız olma ihtimalini önceden görmeyi sağlar. Araştırmanın yalnızca birebir aynı ifadeleri değil, sesçe ve anlamca benzer işaretleri de kapsaması gerekir.

Benzerlik değerlendirmesinde markaların görsel, işitsel ve kavramsal yönleri ile kullanılacakları mal ve hizmetlerin aynı veya benzer olup olmadığı birlikte dikkate alınır. Ortalama tüketicinin markaları karıştırma ihtimali varsa, sonraki başvuru önceki hak sahibinin itirazıyla reddedilebilir. Bu nedenle profesyonel bir ön araştırma, hem zaman hem de maliyet açısından önemli bir tasarruf sağlar.

Nice sınıflandırması ve sınıf seçimi

Marka başvurusunda, markanın kullanılacağı mal ve hizmetler uluslararası Nice Sınıflandırması'na göre belirtilir. Bu sınıflandırmada mallar için 34, hizmetler için 11 olmak üzere toplam 45 sınıf bulunur. Her sınıf için ayrı ücret ödendiğinden, sınıf seçimi hem korumanın kapsamını hem de başvuru maliyetini doğrudan etkiler. Marka koruması yalnızca başvuruda belirtilen mal ve hizmetler için geçerlidir.

Sınıf seçiminde işletmenin mevcut faaliyetleri kadar yakın gelecekteki büyüme planları da dikkate alınmalıdır. Örneğin bir giyim markası, ileride ayakkabı veya aksesuar üretmeyi planlıyorsa bu malları da kapsayan sınıfları başvuruya eklemelidir. Ancak gerçekte kullanılmayacak mal ve hizmetler için gereksiz geniş başvurular yapmak, ileride kullanmama nedeniyle iptal taleplerine açık bir durum yaratabilir.

Marka tescili başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru, TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi olan EPATS üzerinden e-Devlet şifresi veya elektronik imza ile çevrim içi olarak yapılabilir. Başvuru formunda başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri, marka örneği, marka türü ve mal ve hizmet listesi yer alır. Başvuru ücreti ve sınıf ücretleri ödendikten sonra başvuru tamamlanır ve bir başvuru numarası ile başvuru tarihi alınır. Başvuru tarihi, rüçhan ve öncelik bakımından büyük önem taşır.

Başvuru, gerçek kişiler adına yapılabileceği gibi şirketler adına da yapılabilir. Yurt dışında yerleşik başvuru sahipleri ise Türkiye'deki işlemlerini kayıtlı bir marka vekili aracılığıyla yürütmek zorundadır. Başvuru sahibi, başka bir Paris Sözleşmesi üyesi ülkede yaptığı ilk başvurudan itibaren altı ay içinde Türkiye'de başvuru yaparsa rüçhan hakkından yararlanabilir.

İnceleme, yayın ve itiraz süreci

TÜRKPATENT, başvuruyu önce şekli eksiklikler yönünden, ardından Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 5. maddesinde sayılan mutlak ret nedenleri yönünden inceler. Ayırt edici niteliği bulunmayan, malın türünü veya niteliğini doğrudan tanımlayan, halkı yanıltıcı nitelikte olan ya da önceki bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan işaretler reddedilir. İnceleme sonucunda kısmen veya tamamen ret kararı verilmesi hâlinde başvuru sahibi bu karara itiraz edebilir.

Mutlak ret nedeni bulunmayan başvurular Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Kanunun 18. maddesine göre yayım tarihinden itibaren iki ay içinde, önceki hak sahipleri ve ilgili üçüncü kişiler başvuruya itiraz edebilir. İtiraz, özellikle önceki tarihli benzer markalar, tanınmış markalar ve kötü niyetli başvurular bakımından önemli bir koruma aracıdır. Bu süre içinde itiraz yapılmazsa veya yapılan itirazlar reddedilirse, tescil ücretinin ödenmesiyle marka tescil edilir.

Marka tescili koruma süresi ve yenileme

Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden başlayarak on yıldır. Bu süre, marka sahibinin yenileme talebinde bulunması ve ücretini ödemesiyle on yıllık dönemler hâlinde yenilenir. Yenileme talebi, koruma süresinin bittiği ay sonundan önceki altı ay içinde yapılmalıdır. Bu süre kaçırılırsa, ek ücretle birlikte koruma süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde de yenileme yapılabilir.

Marka sahibinin, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde markayı haklı bir sebep olmaksızın kullanmaması veya kullanıma beş yıl kesintisiz ara vermesi hâlinde, ilgililerin talebi üzerine markanın iptaline karar verilebilir. Bu nedenle markanın tescilli olduğu mal ve hizmetlerde gerçekten kullanılması ve kullanımın faturalar, kataloglar ve reklam materyalleriyle belgelenmesi önemlidir.

Marka tescili ile kazanılan haklar

Marka tescili, sahibine tescilli markayı izinsiz kullanan üçüncü kişilere karşı geniş haklar tanır. Marka sahibi, aynı veya benzer işaretin aynı veya benzer mal ve hizmetlerde kullanılmasını yasaklayabilir. Tecavüzün tespiti, durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve maddi ile manevi tazminat talepleri, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde dava yoluyla ileri sürülebilir. Markaya tecavüz, Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca suç olarak da düzenlenmiştir.

Tescilli marka, lisans sözleşmeleriyle başkalarının kullanımına açılabilir, devredilebilir veya rehin verilebilir. Böylece marka, işletmenin bilançosunda değer taşıyan bir varlık hâline gelir. E-ticaret platformlarında ve sosyal medyada sahte ürünlerle mücadelede de tescil belgesi, şikâyet süreçlerinde temel dayanak oluşturur. Çevrim içi satış yapan işletmeler için e-ticaret sitesi hukuki yükümlülükler yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Marka tescili maliyeti

Marka tescili maliyeti, başvuru ücreti, seçilen sınıf sayısına göre artan sınıf ücretleri ve tescil aşamasında ödenen tescil ücretinden oluşur. TÜRKPATENT ücret tarifesi her yıl güncellendiğinden, başvuru öncesinde Kurumun internet sitesindeki güncel tarifenin kontrol edilmesi gerekir. Marka vekili veya avukat aracılığıyla yapılan başvurularda, bu resmî ücretlere ek olarak danışmanlık ücreti de söz konusu olur. İtiraz, yenileme ve devir gibi işlemler için ayrıca ücret ödenir.

Maliyeti azaltmak amacıyla sınıf sayısını gereğinden fazla daraltmak, ileride korumanın yetersiz kalmasına yol açabilir. Öte yandan kullanılmayacak sınıfların eklenmesi de gereksiz masraf ve iptal riski doğurur. Bu nedenle marka tescili başvurusunda sınıf listesinin işletmenin gerçek ihtiyaçlarına göre hazırlanması, en ekonomik ve güvenli çözümdür.

Şirket unvanı ile marka tescili arasındaki fark

Uygulamada sıkça yapılan bir hata, şirket unvanının ticaret siciline tescil edilmesinin marka koruması da sağladığının düşünülmesidir. Ticaret unvanı, işletmeyi tanıtan ve ticaret siciline kaydedilen addır; mal ve hizmetleri ayırt etmeye yönelik marka korumasıyla aynı kapsamda değildir. Bir şirket unvanını tescil ettirmiş olmanız, başka birinin aynı ifadeyi marka olarak tescil ettirmesini kendiliğinden engellemez. Bu nedenle yeni kurulan şirketlerin, unvanlarındaki ayırt edici unsuru ayrıca marka tescili ile koruma altına alması önerilir.

Şirket kuruluş aşamasında marka araştırmasının da yapılması, ileride unvan ile marka arasında çatışma yaşanmasını önler. Kuruluş süreciyle ilgili bilgiler için limited şirket nasıl kurulur yazımızı, işletme türü seçimi için ise şahıs şirketi mi limited şirket mi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Uluslararası marka tescili

Türkiye'deki marka tescili yalnızca Türkiye sınırları içinde koruma sağlar. Yurt dışında faaliyet göstermek veya ihracat yapmak isteyen işletmeler, markalarını hedef ülkelerde de korumalıdır. Bunun için her ülkede ayrı ayrı ulusal başvuru yapılabileceği gibi, Türkiye'nin taraf olduğu Madrid Protokolü kapsamında TÜRKPATENT aracılığıyla tek bir uluslararası başvuru ile birden fazla ülkede koruma talep edilebilir. Avrupa Birliği ülkelerinde ise Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisine yapılacak tek başvuruyla tüm üye devletlerde geçerli koruma sağlanabilir.

Kötü niyetli başvurulara karşı koruma

Uygulamada bazı kişiler, başkalarının kullandığı ancak tescil ettirmediği işaretleri kendi adlarına başvuruya konu ederek hak sahibinden menfaat sağlamaya çalışmaktadır. Sınai Mülkiyet Kanunu, kötü niyetle yapılan başvuruları nispi ret nedeni olarak düzenlemiş ve gerçek hak sahibine itiraz ile hükümsüzlük davası açma imkânı tanımıştır. Ancak bu süreçlerde kullanımın önceliğini ve karşı tarafın kötü niyetini ispat etmek zaman alıcı ve masraflı olabilir. Bu nedenle bir işaret kullanılmaya başlanır başlanmaz başvurunun yapılması, en etkili koruma yöntemidir.

Marka sahiplerinin, Resmî Marka Bülteni'ni düzenli olarak izlemesi veya bir izleme hizmetinden yararlanması da önerilir. Böylece benzer başvurular erken aşamada fark edilir ve iki aylık itiraz süresi kaçırılmaz. İtiraz süresinin geçirilmesi, sonradan yalnızca daha uzun ve maliyetli dava yollarının kullanılabilmesi sonucunu doğurur.

Hukuki destek

Marka seçimi, sınıf belirleme, itiraz ve tecavüz davaları gibi süreçler, fikri mülkiyet hukukunun teknik ayrıntılarını gerektirir. Bu alanda deneyimli bir avukat, başvuru öncesi risk analizinden itiraz ve dava süreçlerine kadar markanızın en geniş ve güvenli şekilde korunmasına yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

Marka tescili ne kadar sürer?

İtiraz olmazsa başvurudan tescile kadar süreç genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında tamamlanır.

Marka koruması kaç yıl sürer?

Başvuru tarihinden itibaren on yıl sürer ve on yıllık dönemlerle yenilenebilir.

Marka başvurusuna itiraz süresi nedir?

Resmî Marka Bülteni’nde yayım tarihinden itibaren iki aydır.

Kaç marka sınıfı vardır?

Nice Sınıflandırması’nda 34 mal ve 11 hizmet olmak üzere 45 sınıf bulunur.

Kullanılmayan marka iptal edilebilir mi?

Tescilden itibaren beş yıl haklı sebep olmadan kullanılmayan marka, talep üzerine iptal edilebilir.

Şahıs adına marka tescili yapılabilir mi?

Evet. Gerçek kişiler de kendi adlarına marka başvurusu yapabilir.

Ticaret unvanı tescili marka koruması sağlar mı?

Hayır. Unvan tescili marka tescilinin yerini tutmaz; ayırt edici unsurun ayrıca marka olarak tescil edilmesi gerekir.

Marka tescili yurt dışında geçerli mi?

Hayır. Yurt dışı koruma için Madrid Protokolü veya ulusal başvurular kullanılmalıdır.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: E-ticaret sitesi hukuki yükümlülükler · Limited şirket nasıl kurulur · Şahıs şirketi mi limited şirket mi

Resmî kaynaklar: Sınai Mülkiyet Kanunu (6769)

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.