Yedek Parça İlanında Üreticinin Markası Kullanılır mı?

Yedek parça veya aksesuarın kullanım amacını belirtmek için üreticinin markasına gerekli ve dürüst bir atıf yapılması, her durumda marka ihlali değildir. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 7/5. maddesi bu tür kullanımlar için sınır koyar. Buna karşılık başkasının logosunu kendi üretiminin kaynağı gibi kullanmak veya yetkili satıcı izlenimi oluşturmak aynı izin kapsamında kabul edilemez. İlanın yalnız bir kelimesi değil bütünü incelenir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Uyumluluk açıklaması ne işe yarar: Alıcı bir otomobil parçasının, filtre veya şarj aksesuarının hangi ürünlerde kullanılacağını bilmek isteyebilir.
• Dürüst kullanımı hangi unsurlar etkiler: İlan başlığı, logo büyüklüğü, ambalaj, mağaza adı, ürün fotoğrafları ve açıklama birlikte değerlendirilir.
• Ürünün üstüne marka konulabilir mi: İlan metninde kullanım amacını açıklamak ile bağımsız üretilmiş malın üstüne başkasının markasını basmak farklıdır.
• İhtar veya platform kaldırması geldiğinde: İlanın eski görünümü korunur: bağlantı, tarih, başlık, açıklama ve fotoğraflar birlikte kaydedilir.
• Bağlantılı konular: Google Ads’de Rakip Markayı Kullanmak: Marka İhlali mi, Haksız Rekabet mi?; Trendyol, Amazon ve Pazaryerlerinde Taklit Ürün Satışına Karşı Marka Davası.

Uyumluluk açıklaması ne işe yarar?

Alıcı bir otomobil parçasının, filtre veya şarj aksesuarının hangi ürünlerde kullanılacağını bilmek isteyebilir. Markanın hiç belirtilmemesi bazen kullanım amacını anlaşılmaz kılar. Kanun özellikle aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parçada kullanım amacının belirtilmesi gerekli olduğunda markaya atfı düzenler. Ancak açıklamanın gerçekten ürün bilgisi vermesi gerekir.

“X marka araçların belirli modeliyle uyumludur” ifadesi ile “X orijinal ürün” iddiası farklıdır. Parça bağımsız üreticinin ürünü ise kendi ticari kaynağı açık olmalıdır. Bir ürünü eşdeğer veya uyumlu diye tanıtmak, o ürünün güvenlik ve kalite bakımından doğrulanmamış özelliklerini vaat etme yetkisi de vermez. Uyumluluk bilgisinin teknik dayanağı ayrıca kontrol edilir.

Dürüst kullanımı hangi unsurlar etkiler?

İlan başlığı, logo büyüklüğü, ambalaj, mağaza adı, ürün fotoğrafları ve açıklama birlikte değerlendirilir. Üreticinin marka logosunun sayfanın bütününe hâkim olması, kendi markanın görünmemesi veya sahte yetki belgesi sunulması, açıklamanın tanımlayıcı sınırını aşabilir. Küçük yazıyla “bağımız yoktur” denmesi, bütün sunumun yarattığı izlenimi her durumda ortadan kaldırmaz.

Belirli uyumluluk amacı için markaya atıf ile satıcının kendi işletme adı olarak markayı kullanması aynı değildir. “X özel servis”, “X yetkili bayi” ve yalnız uyumlu ürün açıklaması ayrı olgular içerir. Gerçek bir ticari yetki varsa belgenin tarihi ve kapsamı gösterilir. Eski bayilik ilişkisinin bitmiş olması, müşteriye güncel yetki iddiası sunulmasını haklı kılmaz.

Ürünün üstüne marka konulabilir mi?

İlan metninde kullanım amacını açıklamak ile bağımsız üretilmiş malın üstüne başkasının markasını basmak farklıdır. Markanın ürün üzerinde kaynak işareti gibi kullanılması, marka sahibinin izin vermediği üretim iddiasını gündeme getirebilir. Benzer şekilde bir parçanın orijinal olduğunu söylemek için yalnız kutudaki logoya dayanılmaz; tedarik zinciri ve ürün kayıtları incelenir.

Tükenme, yani hak sahibinin rızasıyla piyasaya çıkan belirli orijinal ürünün sonraki dolaşımı da ayrı bir kurumdur. Yeni üretilen muadil parçanın üzerine başkasının logosunu koymak, başka orijinal ürünler satılıyor diye serbestleşmez. Satıcının aynı mağazada orijinal ve muadil ürün bulundurması hâlinde her ilan ve ürün grubu kendi niteliğiyle açıklanmalıdır.

İhtar veya platform kaldırması geldiğinde

İlanın eski görünümü korunur: bağlantı, tarih, başlık, açıklama ve fotoğraflar birlikte kaydedilir. Satılan ürünün üreticisi, seri veya parça kodu, tedarik faturası ve uyumluluk dayanağı ayrılır. Talebin hangi kullanım için yapıldığı sorulur; yalnız markayı bir kez yazmış olmakla bütün sayfanın hukuka uygunluğu veya aykırılığı ilan edilemez.

Örneğin bağımsız satıcı, belirli bir model için ürettiği filtreden söz ederken gerekli model/marka adını kullanabilir. Ancak ilanı marka sahibinin resmî mağazasına benzetecek tasarım ve ifadelerle sunarsa farklı bir risk doğar. Çözüm, ürünü alıcının anlayacağı şekilde doğru tanımlamak, ticari kaynağı açık göstermek ve olmayan yetki ilişkisini iddia etmemektir. Platformun iç politikasıyla kanundaki hukuki testin de birebir aynı olmayabileceği dikkate alınır.

Bağlantılı konular

Google Ads’de Rakip Markayı Kullanmak: Marka İhlali mi, Haksız Rekabet mi?; Trendyol, Amazon ve Pazaryerlerinde Taklit Ürün Satışına Karşı Marka Davası.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.7/2–5,152.