İntifa Hakkı Olan Evin Vergisini Kim Öder?

İntifa hakkı olan evin vergisi değerlendirilirken iki ayrı ilişki vardır: belediyeye karşı vergi mükellefiyeti ve malik ile intifa hakkı sahibi arasındaki gider hesabı. Bina vergisinde 1319 sayılı Kanun'un 3. maddesi, varsa intifa hakkı sahibini mükellef olarak belirler. TMK813 ise intifa süresindeki vergi ve resimlerin iç ilişkide kime ait olduğunu düzenler. Sadece tapuda malik adının bulunması bütün soruyu çözmez.

Çıplak mülkiyet ile intifa aynı yetki değildir

İntifa hakkı sahibi, hakkın konusu üzerinde yararlanma yetkisine sahiptir. Malik, bu hak devam ederken çıplak mülkiyeti taşıyabilir. Evde kimin fiilen oturduğu veya vergiyi geçmiş yıllarda kimin ödediği, geçerli intifa kaydının yerine geçmez. Tapu kaydı ve hakkın kurulduğu belge öncelikle görülmelidir.

Kira sözleşmesi, oturma hakkı ve intifa birbirinden farklıdır. Bir yakının bedelsiz oturmasına izin verilmiş olması her durumda ona intifa hakkı kurulduğunu göstermez. Vergi sorumluluğu belirlenirken tarafların günlük konuşmada kullandığı “ev onun kullanımında” ifadesiyle yetinilmez. Hangi ayni hakkın gerçekten mevcut olduğu tespit edilir.

Belediyeye karşı kim muhataptır?

GİB'in emlak vergisi açıklamaları, malikin, varsa intifa hakkı sahibinin, bunlar yoksa malik gibi tasarruf edenin mükellef olduğunu belirtir. Dolayısıyla geçerli intifa varken “mülkiyet bende değil, vergi bana ait olamaz” savunması genel olarak doğru değildir. Vergi kaydının ayni hak durumuyla uyumlu tutulması gerekir.

Hakkın yıl içinde kurulması veya sona ermesi hâlinde, ilgili dönemin mükellefiyet başlangıcı ve bitişi vergi kanununun dönem hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Tapu işlemi tarihini doğrudan günlük vergi bölüşümüne çevirerek belediye tahakkuku hesaplanmamalıdır. Bu yazı herhangi bir yıl için sabit oran, değer veya muafiyet tutarı önermemektedir.

Malik vergiyi öderse geri isteyebilir mi?

TMK813, intifa konusu malın vergi ve resimlerinin intifa süresince intifa hakkı sahibine ait olduğunu; malik ödemişse ilgili esasa göre malike tazmin edilmesi gerektiğini düzenler. Böylece ödeme yapan kişiyle nihai yükü taşıması gereken kişinin farklı olması hâlinde iç hesap yapılabilir. Ödeme belgesi bu hesabın başlangıç verisidir.

Ancak yalnız toplam dekont yeterli olmayabilir. Verginin hangi taşınmaza ve döneme ait olduğu, intifanın o dönemde bulunup bulunmadığı ve ödemenin başka kalem içerip içermediği ayrılır. Gecikme nedeniyle doğmuş ek tutarların hangi davranıştan kaynaklandığı ayrıca incelenir. İntifa kurulmadan önceki borçlar, sırf bugün hak sahibi değişti diye aynı hesaba eklenmez.

Tarafların anlaşması vergi idaresini bağlar mı?

Malik ile hak sahibi aralarında giderlerin karşılanmasına ilişkin bir düzenleme yapmış olabilir. Bunun özel hukuk etkisi incelenir; ancak kanuni mükellefiyetin tarafların kendi sözleşmesiyle belediyeye karşı istedikleri kişiye aktarılabildiği varsayılmaz. İç ilişkide geri isteme hakkıyla kamu alacağının muhatabı farklı sorulardır.

Örneğin malik, belirli yılın vergisini geçici olarak ödediğini bildirip dekontu hak sahibine göndermiş olabilir. Geri istemde intifa süresi ve ödeme kalemi gösterilir. Karşı taraf daha önce aynı tutarı ödemişse mükerrer tahsil talep edilmez. Hatalı veya fazla tahakkukun idareden düzeltilmesi ise başka bir başvuru konusudur.

Başvuru öncesi hangi belgeler hazırlanmalı?

Güncel tapu kaydı, intifa tesis veya terkin belgesi, belediye mükellefiyet bilgisi, tahakkuk dökümü ve ödeme makbuzları birlikte çıkarılmalıdır. Birden çok ev varsa her taşınmaz için ayrı hesap yapılması karışıklığı önler. Muafiyet ya da indirim ileri sürülüyorsa bu kişinin kendi koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.

Belediye kaydıyla tapu durumu uyuşmuyorsa önce farkın nedeni ve ilgili dönem belirlenir. Taraflar arasındaki geri ödeme uyuşmazlığıyla vergi tahakkukuna yönelik başvurunun merci ve süreleri aynı değildir. Belgeler bu ayrımı gösterecek biçimde hazırlanırsa, kimin hangi borca karşı ne talep ettiği daha doğru ortaya konulabilir.

Bağlantılı konular

İntifa Hakkı Bulunan Ev Satın Alınırsa Kim Oturabilir?; İntifa Hakkı Sahibi Evin Bakımını Yapmıyorsa Malik Ne İsteyebilir?.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Resmî kaynaklar

• Türk Medeni Kanunu — Bakanlık nüshası: TMK813: vergi ve resimlerin iç ilişkide yüklenmesi.
• Gelir İdaresi Başkanlığı — Emlak vergisi açıklamaları: Bina ve arazi vergisinin mükellefi;1319 sayılı Kanun3.