İntifa Hakkı Bitince Birikmiş Faiz Kime Aittir?

İntifa hakkı bitince faiz, yalnız paranın hesaba geçtiği güne bakılarak bütünüyle malike veya eski hak sahibine bırakılamaz. TMK805, intifaya konu sermayenin faiz ve diğer dönemsel gelirlerini, daha sonra muaccel olsalar bile hakkın başladığı ve bittiği tarihler arasındaki dönem için intifa hakkı sahibine ait sayar. Gelirin oluştuğu dönemle ödenebilir olduğu tarih ayrılmalıdır.

Ana para ile getiriyi ayırın

İntifa konusu bir sermaye veya alacak olduğunda, ana paranın hukuki durumu ve bu paranın getirisi farklıdır. Faizden yararlanmak, ana paranın tamamını serbestçe sahiplenmek anlamına gelmez. Hakkın kuruluş belgesi ve sermayenin hangi işlemde tutulduğu incelenmeden yalnız hesap sahibinin adına bakarak sonuç çıkarılmaz.

Örneğin bir alacak üzerinde intifa kurulmuşsa, alacağın ödenmesi ve yerine geçen ana paranın intifaya tabi olması TMK820–821 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Ana parayı geri ödeme ile birikmiş faizi dağıtma aynı işlem değildir. Dosyada iki tutarın ayrı gösterilmesi, hakkın sona ermesindeki hesabı denetlenebilir kılar.

Vade hakkın bitiminden sonra gelirse

Faiz dönemi devam ederken intifa sona erebilir, fakat ödeme tarihi daha sonraya bırakılmış olabilir. Kanun bu ihtimali açıkça karşılar. Hak sahibinin dönemi içinde oluşan getirinin sonradan vadesinin gelmesi, o döneme ait payın kaybolmasına tek başına neden olmaz. Aynı şekilde intifa bittikten sonraki dönem bütünüyle eski hak sahibine yazılmaz.

Burada ödeme tarihinin gecikmesiyle faiz hesaplama döneminin uzaması karıştırılmamalıdır. Bir bankanın veya borçlunun geç ödeme yapması başka alacaklar doğurabilir; her ek tutarın hukuki niteliği ayrıca belirlenir. TBK veya özel sözleşmedeki temerrüt hükümleriyle TMK805'in dönemsel paylaşım kuralı aynı hesabın farklı parçaları olabilir.

Basit bir zaman çizelgesi nasıl kurulur?

Önce intifanın başladığı tarih, sona erme tarihi, gelir döneminin başlangıcı ve sonu yazılır. Sonra sözleşmedeki hesaplama yöntemiyle gerçekleşmiş gelir bulunur. Dönem içinde değişen oran, eklenen veya çekilen ana para varsa tek bir düz bölme her zaman doğru sonuç vermez. Gerçek işlem dökümü esas alınmalıdır.

Farazi olarak gelir bir yıllık dönem için hesaplanırken intifa yılın ortasında sona ermiş olsun. Bütün yıllık faiz yalnız yıl sonundaki ödeme alıcısına ait kabul edilmez; hak süresine düşen bölüm ayrılır. Bu örnek belirli bir gün sayısı, faiz oranı veya kesin tutar önermez. Hesap, ilgili sözleşmenin dönem ve tutar verileriyle yapılır.

Ölümle sona eren hakta eski gelir ne olur?

Gerçek kişinin intifası TMK797 uyarınca ölümüyle sona erer. Ancak hakkın kendisinin sona ermesiyle ölümden önceki döneme ait malvarlığı alacağının hesabı aynı değildir. Henüz ödenmemiş dönemsel gelir varsa, ilgili miras ve alacak kuralları çerçevesinde kimin talepte bulunacağı belirlenir. “İntifa miras kalmaz” cümlesi geçmiş dönemin bütün gelirlerini silmez.

Mirasçılık belgesi, hesap kayıtları ve ölüm tarihi bu noktada birlikte önem taşır. Sonradan hesabı yönetmeye başlayan kişinin parayı tahsil etmiş olması, maddi aidiyet tartışmasını kendiliğinden çözmez. Tahsil edilen tutarın hangi döneme ait olduğu açıklanmalı; ana para veya başkasının payı gelir gibi dağıtılmamalıdır.

Doğal ürünlerle aynı kural mı uygulanır?

Hayır. Bahçede olgunlaşan ürün gibi doğal getiriler için TMK804 ayrı düzenleme içerir. Faizin sonradan muaccel olmasıyla mahsulün olgunlaşma zamanı aynı ölçü değildir. Bu nedenle meyve veya tarla ürününe ilişkin bir hesap, para faizine olduğu gibi uygulanmamalıdır. Gelirin niteliği önce belirlenir.

Uyuşmazlıkta intifa belgesi, banka veya borçlu dökümleri, vade anlaşması ve yapılan ödemeler hazırlanmalıdır. Sona erme ve geri verme sırasında ileri sürülecek taleplerin süreleri de ayrıca kontrol edilir. Dönem tablosu, talep edenin kendi hesabını görünür kılar; tek bir toplam tutar yazmaktan daha açıklayıcıdır. Aynı gelirin iki kişiye birden tam olarak ödenmesi istenemez.

Bağlantılı konular

İntifa Bitmeden Ekilen Ürünü Sonra Kim Toplar?; İntifa Bitince Yenileme Masrafı Geri İstenebilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Resmî kaynaklar

• Türk Medeni Kanunu — Bakanlık nüshası: TMK797,799,804–805,820–821.