Hissede İntifa Hakkı Varken Ortaklığın Giderilmesi Satışında Ne Olur?

Bir paydaş kendi payı üzerinde intifa hakkı kurduğunda, diğer paydaşlardan biri bu kuruluşun kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde paylaşma isteminde bulunursa, satış yoluyla paylaşmada intifa ilgili paya düşen bedel üzerinde devam eder. TMK 700'deki düzenleme, intifanın hiçbir karşılık olmadan silinmesi anlamına gelmez. Hakkın taşınmaz üzerindeki yüküyle satıştan doğan paraya ilişkin etkisi birbirinden ayrılır.

Önce intifa hangi şey üzerinde kurulmuş bakılır

Tapuda tek paydaşın hissesi üzerinde intifa bulunmasıyla, bütün taşınmaz üzerinde bütün maliklerin kurduğu intifa aynı değildir. Kanundaki özel düzenleme bir paydaşın kendi payına ilişkindir. Bu nedenle sadece takyidat listesinde “intifa” sözcüğü görülerek satış sonucuna karar verilmez. Lehtar, pay oranı, kurucu işlem ve tescil tarihi belirlenir.

Örneğin üç kişinin ortak olduğu tarlada bir paydaş kendi üçte bir hissesi üzerinde yakınına intifa kurmuş olabilir. Diğer paydaşın zamanında paylaşma istemiyle satış gerçekleşirse, özel kural kapsamında intifa bütün satış bedeline değil, yüklenen payın bedeline yönelir. Diğer iki paydaşın hisseleri üzerindeki para otomatik olarak aynı hakka tabi olmaz.

Üç ay tescilden mi başlar?

TMK 700 süreyi, hakkın kurulduğunun diğer paydaşa tebliğ edilmesine bağlar. Sicildeki tescil tarihi ile bildirimin alındığı tarih ayrı ayrı kaydedilmelidir. Tapuda intifayı tesadüfen görmek, kanuni tebliğin gerçekleşip gerçekleşmediği sorununu tek başına çözmez. Bildirimin kim tarafından, hangi işlem için ve hangi paydaşa gönderildiği önem taşır.

Birden çok paydaş varsa herkesin tebliğ tarihi aynı olmayabilir. Dosyaya yalnız bir posta belgesini eklemek, bütün ortakların süresini göstermeyebilir. Tebliğ belgesi, gönderilen metin ve teslim bilgisi birlikte saklanır. Üç aylık süreyi kaçırmanın bütün intifa uyuşmazlıklarında aynı sonucu doğurduğu söylenemez; bu özel bedel üzerinde devam kuralının uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir.

Satış olunca intifa sahibi parayı doğrudan alır mı?

Hakkın bedel üzerinde devam etmesi, satış tutarının tamamının intifa sahibinin serbest mülkiyetine geçmesi değildir. Çıplak mülkiyet ile yararlanma hakkı arasındaki ayrım para bakımından da önemlidir. Satış kararının, pay hesabının ve bedelin korunması düzeninin hak sahibinin konumunu açıkça göstermesi gerekir. İntifa sahibi dışlanarak bedelin dağıtılması sonraki bir uyuşmazlığa yol açabilir.

İntifalı çıplak mülkiyetin normal sözleşmeyle satın alınmasına ilişkin intifalı evin çıplak mülkiyetini alma rehberi, hakkın satışla kural olarak kendiliğinden kalkmadığını açıklar. TMK 700 ise ortak malın satışla paylaştırılmasında belirli koşullara bağlanmış özel bir sonuçtur. Normal alım satımla ortaklığın giderilmesi ihalesi bu nedenle aynı varsayımla yürütülmemelidir.

Aynen paylaşmada da aynı kural uygulanır mı?

Madde, özel sonucu satış yoluyla paylaşma için düzenler. Parsellerin fiziksel olarak ayrılarak ortaklara verilmesi durumunda intifanın hangi parça üzerinde kalacağı, hakkın kapsamı ve paylaşma yöntemi üzerinden değerlendirilir. “Paylaşma istedim, dolayısıyla intifa para üzerinde devam eder” denebilmesi için gerçekten satışla paylaşma sonucunun da oluşması gerekir.

Dosyada bulunması gereken kayıtlar

• İntifanın kuruluş senedi ve bütün takyidatları gösteren tapu kaydı.
• Her paydaşın pay oranı ve pay devri geçmişi.
• Kuruluşun bildirildiği metin ile ayrı tebliğ belgeleri.
• Paylaşma isteminin tarihi ve yargılama belgeleri.
• Satış kararı, ihale kayıtları ve pay başına bedel hesabı.

ortaklığın giderilmesinde paylaşma yolları genel paylaşma usulünü ele alır. İntifa kaydı bulunan bir dosyada ise süre ve satış bedeli düzeni dava başında somutlaştırılmalıdır. Sadece “intifa sahibini çıkaralım” talebi, hakkın kanunen korunması gereken ekonomik karşılığını göz ardı eder.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — ÇSGB — m.699–700, 794–795: satışla paylaşma ve pay üzerindeki intifa