Sorumluluk Sigortası Savunma ve Avukat Giderini Karşılar mı?

Sorumluluk sigortasında savunma giderleri, sigortalıya yöneltilen istemle bağlantılı ve makul olduğu ölçüde sigortacının yükümlülüğü kapsamına girebilir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1474. maddesi bunu düzenler; sigorta bedelini aşan giderlerin ödenmesi için ise sözleşmede hüküm bulunmasını arar. Sigortalı talep ederse giderler için avans verilmesi de gerekir. Buna rağmen her avukatlık anlaşmasının tutarı veya sigortalının herhangi bir davasına yaptığı harcama otomatik olarak sigortacıya yüklenmez.

Hangi talebe ilişkin savunma yapılmaktadır?

Önce sigortalıya karşı ileri sürülen sorumluluk talebi belirlenir. Bir müşteri, işletmenin faaliyeti nedeniyle uğradığı zararı istiyor olabilir. Sigortalının kendi alacağını tahsil için açtığı dava veya tamamen özel bir uyuşmazlık aynı kapsamda değildir. Poliçenin hangi mesleki ya da işletmesel sorumluluğu güvenceye aldığı ve somut olayın bununla ilişkisi kontrol edilir. Talepte bulunanın kullandığı başlık tek başına sigorta kapsamını belirlemez.

Giderin istemle bağlantısı ayrıca gösterilmelidir. Dosyaya cevap hazırlanması, gerekli teknik inceleme veya uygun hukuki yardım için yapılan harcamanın dayanağı açıklanabilir. Sadece genel danışmanlık hizmeti için düzenlenmiş toplu faturada bu dosyaya düşen kısmın ayrıştırılması gerekebilir. Aynı masrafın başka yerden karşılanmış olması halinde tekrar istenmesi doğru değildir. Belgeye dayanan, dosyayla bağlantısı açık hesap uyuşmazlığın sınırını belirler.

Makul gider ölçüsü neyi değiştirir?

Sigortalının kendi seçtiği hizmetin ücretini kabul etmiş olması, sigortacının her tutarı karşılayacağını tek başına göstermez. İşin kapsamı, zorunluluğu, talebin niteliği ve ücretin neden o tutarda olduğu değerlendirilir. Gider belgesiyle birlikte yapılan işin açıklanması önemlidir. Gereksiz tekrar işlemler veya konuyla ilgisiz hizmetler için sadece fatura sunulması yeterli olmayabilir.

Poliçedeki toplam bedel de incelenir. Kanun, bu bedeli aşan giderler için sözleşmede özel hüküm aramaktadır. Dolayısıyla “Savunma giderleri her zaman sınırsız ve poliçeye ek ödenir” demek doğru değildir. Sözleşmenin savunma masrafını hangi başlık altında, hangi sınırla karşıladığı gösterilmelidir. Zarar görene ödenecek tazminat ile sigortalının savunma giderleri ayrı satırlarda tutulduğunda hangi limitin tartışıldığı anlaşılır.

Avans ve savunmanın üstlenilmesi

Sigortalı, gerekli giderleri önce tamamen kendi imkânıyla karşılamak zorunda olduğu varsayımıyla hareket etmemelidir. TTK 1474, istem üzerine gider avansı verilmesini öngörür. Talepte yapılacak işlem, tahmini gider ve zamanı belirtilirse ihtiyaç somutlaşır. Avansın alınması, bütün nihai giderlerin incelemesiz kabul edildiği anlamına gelmez; yapılan harcamaların belgelendirilmesi gerekir.

TTK 1476 kapsamında sigortacı, usulüne uygun bildirimden sonra beş gün içinde hukuki işlemleri ve savunmaya yardımı üstlenip üstlenmeyeceğini sigortalıya bildirir. Bu sürenin sonuna kadar yapılması zorunlu işlemleri sigortalı yürütür. Dolayısıyla cevap süresi dolan bir dava dosyasında yalnız sigorta şirketinin dönüşünü bekleyerek hiçbir işlem yapmamak uygun değildir. Sigortacı üstlenirse sigortalının hak ve menfaatlerini gözetme yükümlülüğü bulunur.

Dosyaya hangi belgeler eklenmeli?

Tazminat talebi veya dava evrakı, tebliğ tarihi, poliçe ve zeyiller, sigortacıya bildirim, gider teklifleri ve ödeme belgeleri birlikte saklanır. Avukatla yapılan sözleşmenin dosya kapsamı da açıklanır. Aynı ücretin birden fazla dava veya başka danışmanlık işleri için kararlaştırılması halinde ilgili dosyaya ayrılan bölüm ve hesap yöntemi ayrıca gösterilmelidir. Karşı tarafın talebine ilişkin savunma ile sigortacıdan masraf alacağının istenmesi farklı uyuşmazlıklardır. İkinci konuda sigorta tahkimine başvuru koşulları ayrıca değerlendirilebilir. Örneğin trafik kazasında kusursuz yolcunun talebi halinde zarar görenin talebi ile sigortalının savunma masrafı tek alacak gibi gösterilmemelidir.

Varsayımsal olarak bir tesis işletmesine ziyaretçinin yaralanması nedeniyle dava açıldığını düşünelim. İşletme, dava evrakını poliçesiyle birlikte bildirir, acil cevap hazırlığı için gerekli hukuki yardımın kapsamını ve avans talebini açıklar. Sigortacı savunmayı üstleneceğini bildirirse görev paylaşımı netleştirilir. Birbiriyle çelişen iki ayrı savunma verilmesini önlemek için bilgi akışı korunur. Sonuçta talep reddedilse bile yapılan makul giderlerin sırf tazminat ödenmediği gerekçesiyle yok sayılması, gider korumasının ayrı işlevini gözden kaçırır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1474,1476: makul savunma giderleri, avans ve sigortacının yardımı