Hayat Sigortası Poliçesi Üzerinden Sigortacıdan Borç Alınabilir mi?

Hayat sigortası üzerinden ödünç para alınması kanunda düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 1501. maddesine göre en az bir yıldır yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş sözleşmede, sigorta ettiren isterse sigortacı belirlenen aktüeryal değer üzerinden sigortalıya ödünç vermek zorundadır. Bu hak, poliçede yazılı ölüm teminatının tamamının karşılıksız alınması değildir. Süre, prim ve hak sahipliği birlikte kontrol edilmelidir.

İki ayrı bir yıllık koşul vardır

Sözleşmenin en az bir yıldır yürürlükte olmasıyla bir yıllık priminin ödenmiş olması ayrı koşullardır. Bir yıllık primi peşin ödemek sözleşmeyi o gün bir yaşına getirmez. Benzer şekilde başlangıç tarihinin üzerinden bir yıl geçmesi, ödenmemiş primlerin ödendiği anlamına gelmez. Poliçe başlangıcı ve tahsilat dökümü ayrı belgelerle belirlenmelidir. Yapılandırılan veya yenilenen sözleşmede kayıtların nasıl devam ettiği ayrıca görülmelidir.

Başvuruda yalnız banka hesabından çıkan toplam para gösterilmemelidir. Hangi ödemenin ilgili poliçenin hangi primine mahsup edildiği önemlidir. Aynı şirketten birden fazla ürün alınmışsa farklı poliçe ödemeleri bir araya getirilmemelidir. Sigortacıdan süre koşulunun ve ödenmiş prim döneminin yazılı dökümü istenebilir. Hesapta eksik görünen bir ödeme varsa dekont ve tahsil makbuzu eşleştirilir.

Ne kadar borç alınabilir?

Kanun, istem anındaki genel kabul görmüş aktüerya kurallarına göre hesaplanan değeri esas alır. Bu nedenle poliçe üzerindeki sigorta bedelinin belirli bir yüzdesinin her üründe aynı şekilde ödünç alınacağı söylenemez. Ödenen primlerin toplamı, ölüm teminatı ve aktüeryal değer farklı büyüklüklerdir. Sigortacının hesaplamasında hangi tarih ve poliçe verilerinin kullanıldığı görülmelidir.

Örneğin yüksek ölüm teminatı bulunan bir poliçede biriken veya teknik olarak hesaplanan değer, teminat tutarıyla aynı olmayabilir. Başvuran kişi “poliçemde şu kadar yazıyor” diyerek o tutarın tamamının borç verilmesini beklememelidir. Ödünç tutarı yanında faiz, geri ödeme ve poliçe üzerindeki etkiler de yazılı açıklanmalıdır. 1501. maddede her ürün için geçerli tek bir faiz oranı veya taksit sayısı bulunmaz.

Talebi kim yapar, ödeme kime yönelir?

Maddenin metni sigorta ettirenin isteminden ve sigortalıya ödünç verilmesinden söz eder. Bu sıfatlar her zaman aynı kişide birleşmez. Poliçeyi yaptıran, hayatı sigortalanan ve bedelden yararlanacak lehtar ayrı kişiler olabilir. Başvuruda hepsinin kimliği ve sözleşmedeki rolü gösterilmelidir. Primleri fiilen başka kişinin ödemesi, onu otomatik olarak bütün bu hakların sahibi yapmaz.

Değiştirilemeyen lehtar atanmışsa TTK 1493 ayrıca önem taşır. Bu durumda ödünç alma hakkı kullanıldığında ödenecek tutar üzerinde lehtarın hak sahipliği gündeme gelir. hayat sigortasında lehtarın hakları okunurken poliçedeki değiştirilemezlik kaydı ve belgenin teslimi incelenmelidir. Başvuru sahibi, sözleşmedeki diğer hak sahiplerini yok sayarak bedelin yalnız kendi hesabına gönderilmesini varsaymamalıdır.

Talep tarihi hesap bakımından önem taşıdığı için başvurunun sigortacıya hangi gün ulaştığı korunmalıdır. Önceden telefonda verilen tahmini tutar ile daha sonra yazılı başvuruda çıkan tutar farklıysa değerleme tarihleri karşılaştırılmalıdır. Aradaki fark her zaman hatalı kesinti anlamına gelmez; kullanılan veriler ve hesap yöntemi görülmelidir. Sigortacının hesap açıklaması belirsizse ilgili kalemlerin yeniden, anlaşılabilir biçimde dökülmesi istenebilir.

Poliçeyi kapatmakla aynı işlem mi?

Ödünç alma, sözleşmeden ayrılma talebiyle aynı değildir. Başvuru formunda “iptal”, “iştira”, “ayrılma” veya “ödünç” seçeneklerinin karıştırılması beklenmedik sonuçlar doğurabilir. İstenen işlem açık yazılmalıdır. Sigortacıdan borç verilmesinin teminat ve gelecekteki ödeme hesabına etkisini açıklayan belge alınmalıdır. Geri ödeme koşulları görülmeden yalnız hesaba yatacak tutara odaklanılmamalıdır.

kredi kullanılırken yaptırılan sigorta ve kesintilerin iadesi ise başka bir bankacılık ve sigorta uyuşmazlığıdır. Poliçe üzerinden kanuni ödünç hakkı, banka kredisinden alınan sigorta priminin iadesi değildir. Örneğin iki yıldır devam eden poliçesi için ödünç isteyen kişi başvurusunda sözleşmeyi sona erdirmek istemediğini açıklayabilir. Sigortacının yanıtı süre, prim, aktüeryal hesap ve hak sahipliği başlıklarıyla karşılaştırılmalıdır. Ret varsa hangi koşulun eksik olduğu somut olarak sorulmalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• Türk Ticaret Kanunu: 1493/6 ve 1501. maddeler.