Kısmi Hasar Ödenince Sigorta Poliçesi Feshedilebilir mi?

Kısmi hasar sonrası sigorta feshi, kanunda düzenlenmiş bir imkândır; hasar dosyasının açılmasıyla poliçe kendiliğinden sona ermez. Türk Ticaret Kanunu'nun 1428. maddesi kısmi zarar halinde taraflara fesih hakkı tanır. Sigortacı ise bu hakkı ancak kısmi tazminatı ödedikten sonra kullanabilir. Bu nedenle henüz zarar ödenmeden “Hasar oldu, sözleşmeyi bitirdik” şeklindeki açıklamanın hangi hukuki sebebe dayandığı araştırılmalıdır.

Kısmi hasar ile kısmi ödeme aynı mı?

Malın yalnız bir bölümünün zarar görmesi kısmi hasar olabilir. Buna karşılık tamamen zarar gören mal için tartışmalı tutarın bir bölümünün ödenmesi her zaman aynı olgu değildir. Dosyada zararın niteliği, poliçe kapsamı ve yapılan ödemenin açıklaması belirlenmelidir. Bir avansın, kabul edilmiş kısmi zarar tazminatının veya sulh bedelinin aynı sözcükle kayda alınması değerlendirmeyi güçleştirebilir.

Sigortacıdan hasarın nasıl nitelendirildiği ve fesih için hangi maddeye dayanıldığı yazılı sorulabilir. Prim temerrüdü, riskin ağırlaşması veya başka bir kanuni sebep ileri sürülüyorsa o sebebin ayrı koşulları vardır. prim gecikmesi nedeniyle sigorta teminatının durumu meselesiyle kısmi zarara dayalı fesih aynı değildir. Sigortacının bir gerekçeyi kullanması, diğer gerekçenin öngördüğü bildirim ve ödeme şartlarını gereksiz hale getirmez.

Ödeme yapılmadan sigortacı feshedebilir mi?

TTK 1428'deki özel fesih bakımından sigortacının kısmi tazminatı ödemiş olması gerekir. Eksperin rapor düzenlemesi veya şirketin ödeme sözü vermesi, paranın ödenmesiyle aynı aşama değildir. Banka dekontu, ödeme tarihi ve tutarın hangi hasara ilişkin olduğu kontrol edilir. Başka bir nedenle geçerli fesih olup olmadığı ise ayrıca değerlendirilebilir; burada açıklanan ödeme koşulu, kısmi zarar nedeniyle kullanılan hakkın koşuludur.

Sigorta ettiren bakımından da feshin içeriği ve hüküm doğurduğu zaman açık olmalıdır. Yeni sigorta yaptırıldığı düşüncesiyle eski poliçenin mutlaka bittiği varsayılamaz. Aynı şekilde telefon görüşmesinde “yenilemeyiz” denmesi, mevcut sözleşmenin kalan döneminin feshedildiği anlamına gelmeyebilir. Yenilememe kararı ile yürüyen poliçenin sona erdirilmesi farklıdır. Tarafın hangi işlemi yaptığı belge üzerinden tespit edilmelidir.

Ödenen tutar kalan teminatı azaltır mı?

Kanunun aynı maddesi, sorumluluk sigortaları dışındaki sigortalarda aksi sözleşme yoksa sigorta dönemi içindeki kısmi tazminat ödemelerinin sigorta bedelinden düşülmesini öngörür. Bu nedenle poliçe devam etse bile kalan teminatın ilk günkü bedelle aynı olduğu kabul edilmemelidir. Poliçede bedeli yeniden tamamlayan özel kayıt veya ek primli düzenleme bulunabilir. Böyle bir hükmün gerçekten uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir.

Örneğin sigorta bedeli üzerinden belirli miktarda ödeme yapılmışsa, kalan tutarın sigortacıdan yazılı istenmesi yararlıdır. Farklı teminat grupları, olay başı sınır veya dönem toplamı varsa tek çıkarma işlemi her hesap için yeterli olmayabilir. Sorumluluk sigortalarına yönelik istisna da korunmalıdır. Bütün sigorta türlerinde aynı bakiye hesabı yapıldığı veya her hasarda bütün teminatın bittiği şeklinde genel bir sonuç kurulamaz.

Fesih sonrası prim ve eski hasar dosyası

Sözleşme sona erdiğinde TTK 1419'daki genel kural uyarınca, kanunda aksi yoksa işlemeyen günlerin ödenmiş primleri geri verilir. Fesih tarihi, kullanılan günler, ödenen prim ve poliçedeki bedel değişiklikleri ayrı gösterilmelidir. Önceki hasarın hesabına itiraz varsa, sonraki fesih o itirazın kendiliğinden kabul edildiği veya terk edildiği anlamına gelmez. onarım yerine nakit ödeme teklifinin değerlendirilmesi konusundaki ödeme yöntemine ilişkin tartışma da ayrı kalabilir.

Varsayımsal olarak bir atölyenin sigortalı makinesinde onarılabilir hasar oluşsun. Şirket zararın bir bölümünü kabul edip öderken poliçeyi de kısmi hasar nedeniyle sona erdirmek istesin. Ödemenin niteliği, gerçekleştiği tarih ve fesih bildirimi incelenir; kalan dönem için yeni riskin ne zaman güvenceye alındığı ayrıca belirlenir. Atölye sahibi, kabul ettiği ödeme belgesinin hasar bakiyesi yönünden geniş bir ibra içerip içermediğini de okumalıdır. Fesih işlemi ile zarar hesabının kapatılması aynı belgede yer alsa bile iki ayrı hukuki sonuç söz konusudur.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.1428,1419,1452/3: kısmi zarar nedeniyle fesih, ödeme koşulu ve prim iadesi