Şirkete Konulan Taşınmazın Sermaye Değerine İtiraz Edilebilir mi?

Ayni sermaye değerine itiraz, anonim şirket kuruluşunda taşınmaz için hazırlanan bilirkişi raporu üzerinden yapılabilir. Değerlemeyi kurucuların kendi aralarında kararlaştırdığı rakam tek başına belirlemez. TTK 343 uyarınca şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesinin atadığı bilirkişiler değer biçer; kurucular ve menfaati bulunan kişiler rapora itiraz edebilir. Mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir.

Önce taşınmaz sermaye olarak konulabilir mi?

Değer üzerinde tartışmadan önce taşınmazın ayni sermaye olmaya elverişliliği araştırılır. TTK 342, para ile değerlendirilebilme ve devredilebilme yanında malvarlığı unsuru üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunmaması şartını arar. Üzerinde önemli bir takyidat bulunan taşınmaza yüksek değer yazılması bu hukuki engeli ortadan kaldırmaz.

Tapu kaydı, malik bilgisi, taşınmazın niteliği ve mevcut kayıtlar güncel olarak kontrol edilmelidir. Aday gösterilen bir arsanın ortağın şahsi malı olduğu düşünülürken paylı mülkiyet altında bulunması veya kaydın farklı parseli göstermesi, değerleme hesabından önce çözülmesi gereken bir sorundur. Şirkete aktarılması planlanan hakkın tam olarak ne olduğu açıklaştırılmalıdır.

Emlakçı raporu mahkeme bilirkişisinin yerine geçer mi?

Kurucuların yaptırdığı özel değerleme, piyasa verisi sunabilir; ancak TTK 343'teki mahkemece atanan bilirkişi sürecinin yerine geçmez. Bankanın kredi için hazırlattığı raporun amacı ve değerlendirme tarihi de şirket kuruluşundaki sermaye değerlemesiyle farklı olabilir. Aynı taşınmaz için farklı rakamlar bulunması, hangisinin hangi veri ve yöntemle oluşturulduğunun karşılaştırılmasını gerektirir.

Kanun, uygulanan yöntemin somut olay bakımından neden adil ve uygun olduğunun açıklanmasını ister. Taşınmazın konumu, hukuki niteliği ve emsal verileriyle ilgisi kurulmadan sadece sonuç rakamının yazılması, gerekçe yönünden itiraza konu edilebilir. Değer biçilen malvarlığının karşılığında tahsis edilmesi gereken pay miktarı ve Türk lirası karşılığı da raporda açıklanmalıdır.

İtirazda hangi noktalar somutlaştırılmalı?

“Bu arsa daha değerlidir” ifadesi tek başına yeterli bir karşılaştırma sunmaz. Raporda yanlış yüzölçümü kullanılması, farklı nitelikteki taşınmazların emsal seçilmesi, fiili veya hukuki durumun hatalı kabulü gibi somut noktalar gösterilebilir. İleri sürülen her hata için tapu, imar durumu, ilgili işlem belgesi veya karşılaştırılabilir satış verisi eklenmesi incelemeyi kolaylaştırır.

Varsayımsal olarak depo niteliğindeki bir taşınmaz, raporda boş arsa kabul edilerek değerlendirilmiş olsun. İtiraz sahibi önce tapu ve yapı belgeleriyle hangi özelliğin göz ardı edildiğini gösterir. Ardından bunun kullanılan yöntem ve sonuç rakamına nasıl etki ettiğini açıklar. Gerçekte kullanılamayan bir yapının varlığını belirtmek ise otomatik olarak bütün inşaat maliyetinin sermayeye eklenmesini sağlamaz.

Kim başvurabilir ve ne zaman hareket etmeli?

TTK 343, kurucuların yanında menfaat sahiplerine de itiraz imkânı tanır. Başvuranın değerlemeyle ilgili menfaatini ve raporun hangi bölümüne itiraz ettiğini açıklaması gerekir. Madde, her olay için kullanılacak bağımsız bir sayısal itiraz süresi belirtmez. Dosyadaki tebliğ, mahkemenin tanıdığı süre ve onay aşaması dikkate alınarak rapor öğrenildiğinde gecikmeden hareket edilmelidir.

Mahkemenin onayladığı bilirkişi kararının kesin olduğu açık hüküm karşısında, sıradan bir değer uyuşmazlığında her aşamada aynı itirazın yeniden inceleneceği varsayılmamalıdır. Bu sebeple inceleme, şirketin tescili tamamlandıktan sonraya bırakılmadan yapılır. Kesinlik kuralı, tamamen farklı bir hukuka aykırılık iddiasının bütün sonuçlarının otomatik olarak aynı olduğu anlamına da gelmez; ileri sürülen talebin hukuki niteliği ayrıca belirlenir.

Değerleme ile sermayenin ifası aynı işlem değildir

Rapor taşınmazın değerini belirler; taşınmazın şirkete geçirilmesine ilişkin işlemler ve sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi ayrı kontrol edilir. emek ve hizmetin sermaye sayılmaması sermaye olabilecek değerlerle emek ve hizmet arasındaki ayrımı açıklar. Para veya başka değer taahhüdü yerine getirilmiyorsa sermaye borcunun ödenmemesinin sonuçları gündeme gelebilir.

Pratik dosyada başvuru dilekçesi, bilirkişi atama kararı, raporun tam örneği, tebliğ kayıtları, tapu ve teknik belgeler birlikte tutulmalıdır. Birkaç sayfalık özet üzerinden hesap hatası aranması yerine raporun ekleri ve dayandığı veriler de görülmelidir. İtirazın amacı yalnız rakamı yükseltmek veya düşürmek değil, şirkete konulacak değerin kanuni ölçütlere uygun belirlenmesini sağlamaktır.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.128, 342–343: ayni sermayenin elverişliliği ve değerleme raporuna itiraz