İntifa Hakkı Kurulan Şirket Payında Oyu Kim Kullanır?

İntifa hakkı kurulan şirket payında oy, anonim şirketler bakımından aksi kararlaştırılmamışsa intifa hakkı sahibine aittir. Payın mülkiyetinin başka kişide kalması, oy hakkını her durumda malikin kullanacağını göstermez. Türk Ticaret Kanunu'nun 432. maddesi bu ayrımı yaparken intifa hakkı sahibine, pay sahibinin menfaatlerini hakkaniyete uygun biçimde gözetme yükümlülüğü de getirir.

Payı devretmekle intifa kurmak farklı sonuç doğurur

Bir kişi paylarının mülkiyetini elinde tutup bunlar üzerinde başka kişi lehine intifa hakkı kurmuş olabilir. Toplantıdaki hak kullanımı değerlendirilirken yalnız payın kimin adına göründüğüne bakmak yeterli olmaz; intifanın gerçekten kurulup kurulmadığı, kapsamı ve devam edip etmediği de belirlenir. Aile içindeki sözlü “gelirini sen al” açıklaması, her durumda usulüne uygun kurulmuş intifa hakkını kanıtlamaz.

Payın türü, senede bağlanması ve hakkın kuruluş belgeleri bu nedenle önemlidir. Pay defteri, intifa sözleşmesi, varsa senet üzerindeki işlemler ve şirkete yapılan bildirimler birlikte incelenir. Şirketin hazırladığı katılım listesinde eski kayıt bulunması, taraflar arasındaki düzenlemenin içeriğini değiştirmez; fakat toplantıda yetkinin ispatını zorlaştırabilir.

Taraflar oyu pay sahibinde bırakabilir mi?

TTK 432'nin ikinci fıkrası “aksi kararlaştırılmamışsa” ölçütünü kullanır. Dolayısıyla intifa kurulurken oy hakkının malikte kalacağı yönünde anlaşma yapılıp yapılmadığı okunmalıdır. Sadece ekonomik yararlanmayı açıklayan bir hükümle oy yetkisini ayrıca düzenleyen hüküm aynı değildir. Sözleşmenin tamamı görülmeden tek bir cümleden sonuç çıkarılması yanıltıcı olabilir.

Oy düzenlemesi tartışılıyorsa anlaşmanın tarihi, tarafların imzaları ve hangi payları kapsadığı belirlenmelidir. Sonradan düzenlenen değişikliklerin önceki metinle ilişkisi de gösterilir. Birden çok payın yalnız bazılarında intifa bulunması mümkündür; bütün paylar için aynı temsilci ve aynı oy sahibi kaydedilmesi, mevcut hak dağılımını hatalı yansıtabilir.

İntifa hakkı sahibi tamamen serbest mi davranır?

Kanun, oy kullanan intifa hakkı sahibinin pay sahibinin menfaatlerini hakkaniyete uygun olarak gözetmesini ister. İntifa sahibinin kısa vadede yüksek gelir istemesi ile malikin payın uzun vadeli değerini korumak istemesi çatışabilir. Bu çatışmanın bulunması tek başına her oyu hukuka aykırı yapmaz; gündemdeki kararın içeriği, bilinen riskler ve her iki taraf üzerindeki etkiler somut değerlendirilir.

Varsayımsal olarak şirket, yatırım için gerekli kaynağın tamamını dağıtmayı görüşmektedir. İntifa sahibi dağıtımı desteklerken şirketin yakın ödeme yükümlülüklerini ve payın değerindeki belirgin zararı bilerek tamamen göz ardı etmiş olabilir. Böyle bir olayda yalnız oy yönü değil, o tarihte mevcut finansal bilgiler ve kararın sonuçları araştırılır. Pay sahibinin sonradan zarar etmesi, tek başına intifa sahibinin sorumluluğunu ispatlamaz.

Menfaate aykırı oyun sonucu nedir?

TTK 432, yükümlülüğe aykırı davranan intifa sahibinin pay sahibine karşı sorumluluğunu düzenler. Bu hükümden, beğenilmeyen her oyun otomatik silineceği veya bütün genel kurul kararının kendiliğinden geçersiz olacağı sonucu çıkmaz. Pay sahibiyle intifa sahibi arasındaki zarar iddiası, şirket kararına karşı ileri sürülebilecek ayrı sebeplerle karıştırılmamalıdır.

Pay sahibinin değerlendirmesi için toplantı çağrısı, gündem, oylama tutanağı ve karar öncesi finansal veriler saklanmalıdır. Karara ilişkin itiraz dile getirildiyse bunun tarihi ve içeriği de önem taşır. İntifanın sona erdiği iddia ediliyorsa sadece toplantıdaki beyan yerine sona erme sebebi ve buna ilişkin belgeler ortaya konulmalıdır.

Rehin ve miras ortaklığıyla karıştırılmaması gerekenler

Pay üzerinde teminat amaçlı rehin bulunması, intifadaki varsayılan oy yetkisini doğurmaz. rehinli payda oy kullanma kuralları bu farklı durumu ele alır. Benzer şekilde payın birkaç mirasçıya geçmesi, tek bir intifa sahibinin oy kullanmasıyla aynı mesele değildir; miras kalan şirket paylarının yönetimi ortak hak kullanımının ayrı koşullarını açıklar.

Toplantıdan önce şirketten hangi sıfatın katılım listesine işlendiği öğrenilebilir. Malik ve intifa sahibi aynı pay için iki bağımsız oy kullanamaz. Yetki ihtilafı varsa mevcut anlaşma ve hak kayıtları toplantı başkanlığına sunularak görüşün tutanağa geçirilmesi istenir. Böylece daha sonra yapılacak inceleme, sadece tarafların farklı hatırladığı sözlü konuşmalara dayanmaz.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı — m.432/2: intifada oy hakkı, aksine anlaşma ve pay sahibine karşı sorumluluk