Çalışma İzni Çıktı: Yabancı Ne Zaman İşe Başlamalı?

Çalışma izni onayı alındıktan sonra işe başlama için sınırsız bekleme hakkı yoktur. Başvurunun yurt içinden mi yoksa yurt dışından mı yapıldığına göre başlangıç süresi değişir. İzin başlangıç tarihi, Türkiye’ye giriş tarihi ve işverene tebliğ tarihi ayrı kayıtlardır. Sosyal güvenlik bildirimi ile Bakanlığa yapılacak bildirim de tek bir işlem gibi düşünülmemelidir.

Yurt içinden başvuruda süre ne zaman başlar?

Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 25. maddesine göre, yurt içinden yapılan başvuruda yabancı, çalışma izninin başlangıcından itibaren bir ay içinde ilgili yükümlülükleri yerine getirerek çalışmaya başlamalıdır. Bu nedenle hesap yalnız onay mesajının görüldüğü güne veya kartın kargoyla geldiği güne göre yapılamaz. İzin belgesindeki başlangıç tarihi okunmalıdır.

İşveren, işe giriş planını izin başvurusundaki görev ve işyeriyle uyumlu hazırlamalıdır. Süreli bağımlı izin, belirli işveren ve iş bakımından verilmiştir. İzin çıkan kişi aynı sırada farklı bir işletmede işe başlayacaksa bunun kendiliğinden mevcut iznin kapsamında olduğu kabul edilmez. Fiilî başlangıç günü personel kayıtlarında doğru gösterilmelidir.

Yurt dışından başvuruda iki sınır birlikte uygulanır

Yurt dışı başvurusunda yabancı, yurda girişinden itibaren bir ay içinde ve her durumda iznin başlangıcından itibaren altı ay içinde çalışmaya başlamalıdır. Bu iki süre alternatif değildir. Son ayda Türkiye’ye giriş yapılması, altı aylık üst sınırı aşan yeni bir aylık serbest süre yaratmaz. Seyahat ve işe giriş takvimi ikisi birlikte dikkate alınarak kurulmalıdır.

Ayrıca 6735 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre, yurt dışı başvurusu üzerinden izin alan yabancı, iznin geçerliliğinin başlangıcından itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmelidir; gelmezse izin iptal edilir. Yalnız vize alınmış olması ülkeye girişin gerçekleştiği anlamına gelmez. Pasaport giriş kaydı bu nedenle dosyada bulunmalıdır.

Kart geç teslim edildiyse ne olur?

Yönetmelik, izin belgesinin işverene tebliği ile izin başlangıcının farklı olması halinde tebliğden itibaren bir ay içinde SGK’ya yapılan bildirimin süresinde sayılmasını düzenler. Bakanlığın sosyal güvenlik açıklaması ayrıca Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’ndeki otuz günlük bildirim hükmüne işaret eder. Tebliğ belgesi ve SGK işlemi birlikte incelenmelidir.

Bu özel bildirim düzenlemesi, bütün çalışma ve ülkeye giriş sürelerini otomatik olarak aynı ölçüde ertelediği şeklinde yorumlanmamalıdır. Postadaki her gecikmenin başlangıç tarihini değiştirdiği söylenemez. İşverenin elektronik bildirimi aldığı gün ile kart zarfını teslim aldığı gün farklı olabilir; resmî tebliğ kaydının hangisi olduğu belirlenmelidir.

Bakanlığa bildirim ve SGK kaydı aynı mı?

Hayır. Kanunun 22. maddesi, işverenler ile süresiz veya bağımsız izin sahiplerinin çalışmanın başlaması, sona ermesi ve iptali gerektiren durumları on beş gün içinde Bakanlığa bildirmesini düzenler. Sosyal güvenlik yükümlülükleri ise kendi mevzuatına göre yerine getirilir. İşverenin bir sistemde işlem yapmış olması diğer yükümlülüğün kapsamını araştırmayı gereksiz kılmaz.

Başvuruda belirtilen ücret, çalışma biçimi ve gerçekleşen iş ilişkisi arasındaki uyum da önemlidir. İzin belgesinin alınması sigorta sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmelerine ilişkin özel durumlar varsa, bunlar ülke ve çalışmanın niteliğine göre ayrıca kontrol edilmelidir.

İşe hiç başlanmayacaksa hangi kayıtlar gerekir?

İşveren veya yabancı planı değiştirmişse izin dosyası açık bırakılarak hiçbir şey olmamış gibi hareket edilmemelidir. Başlamama nedeni, karar tarihi ve varsa iş sözleşmesinin sona ermesi belgelenmeli; Bakanlığın bildirim ve sonlandırma işlemleri takip edilmelidir. Kullanılmayan bir izin, ileride başka işveren yanında çalışmanın serbest dayanağı değildir.

Dosyada izin kararı, başlangıç tarihi, tebliğ kaydı, giriş belgesi, iş sözleşmesi ve yapılan bildirimler birlikte tutulmalıdır. Çalışma izninin kapsamı ile izin bittikten sonraki Türkiye’de kalış farklı sorulardır. Başlama veya iptal işlemi ikamet durumunu da etkileyebileceğinden, yalnız işyeri kaydına bakılarak kalışın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmamalıdır.

Hukuki kaynaklar

• ÇSGB Yabancı Çalışanların Sosyal Güvenliği — 6735 m.12 ve22; Uygulama Yönetmeliği m.25.
• ÇSGB Çalışma İzni Soruları — izin sonrası işe başlama ve bildirim.