Yetkili Servis Aracın Yazılımını İzinsiz Değiştirdi: Eski Duruma Getirme ve Zarar Talebi

Yetkili servis, verilen iş emrinin kapsamını aşan yazılım değişikliğiyle araçta işlev kaybına neden olmuşsa düzeltme ve belgeli zarar talebi gündeme gelebilir. Ancak her yazılım güncellemesi izinsiz veya hukuka aykırı sayılmaz. Onarımın teknik gereği, üreticinin güvenlik kampanyası, araç sahibinin onayı ve ortaya çıkan sonuç birlikte incelenir. Eski sürüme dönmenin mümkün ve güvenli olup olmadığı da uzmanlık gerektiren ayrı bir konudur.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Servise hangi iş için başvuruldu: Aracın yalnız bakım, belirli arıza veya kampanya işlemi için bırakılması fark yaratır.
• Önceki ve sonraki durum nasıl belgelenir: Şikâyet, “araç eskisi gibi değil” demekle bırakılmamalıdır.
• Hangi hukuki haklar gündeme gelir: Tüketici amacıyla alınan servis hizmetinde 6502 sayılı Kanun’un 13–15.
• Eski yazılıma dönme her zaman istenebilir mi: Önceki sürümün geri yüklenmesi araç güvenliğini, emisyon uyumunu veya teknik sistem bütünlüğünü bozuyorsa hukuka uygun çözüm farklı olabilir.
• Zarar dosyasında neler bulunmalı: Ek servis faturası, teşhis gideri, zorunlu ulaşım masrafı ve aracı kullanamama dönemi somutlaştırılmalıdır.

Servise hangi iş için başvuruldu?

Aracın yalnız bakım, belirli arıza veya kampanya işlemi için bırakılması fark yaratır. İş emri ve teslim formunda yapılacak işlemler açıkça yazmalıdır. “Gerekli tüm işlemler” biçimindeki geniş kayıt, her türlü ücretli veya araç özelliğini değiştiren müdahaleye sınırsız yetki verildiği şeklinde yorumlanamaz. Buna karşılık açıkça onaylanan güncellemenin beklenen teknik sonucu sonradan sırf tercih değiştiği için ayıp sayılmayabilir.

Servis danışmanıyla yapılan yazışmalar, telefonla verilen onayın kaydı ve ek işlem teklifi saklanmalıdır. Onayın varlığı kadar içeriği de önemlidir. Bir hata kodunun silinmesine izin vermekle performans ayarının kalıcı değiştirilmesine izin vermek aynı değildir. Yazılımın hangi kontrol ünitesinde ve hangi sürümden hangisine geçirildiği sorulmalıdır.

Önceki ve sonraki durum nasıl belgelenir?

Şikâyet, “araç eskisi gibi değil” demekle bırakılmamalıdır. Çalışmayan özellik, hata mesajı, bağlantı sorunu, yakıt veya enerji tüketimindeki değişim ve güvenlik fonksiyonları ayrı yazılmalıdır. Önceki servis raporları, kullanım kayıtları ve mevcut arıza tespit çıktıları karşılaştırılabilir. Kullanım koşullarındaki değişiklikler, hava durumu veya farklı sürüş biçimi gibi etkenler de göz ardı edilmemelidir.

Güncellemeden hemen sonra başlayan sorun zaman bağlantısı gösterebilir; ancak her arızanın mutlaka yazılımdan kaynaklandığını kanıtlamaz. Teknik incelemede donanım arızası, önceki modifikasyon, kullanıcı ayarı ve üretici yazılımı ayrılır. Bağımsız değerlendirme gerekiyorsa yalnız sonuç kanaati değil, kullanılan testler ve bulgular da raporda yer almalıdır.

Hangi hukuki haklar gündeme gelir?

Tüketici amacıyla alınan servis hizmetinde 6502 sayılı Kanun’un 13–15. maddeleri değerlendirilir. Hizmetin yeniden görülmesi, ücretsiz düzeltme, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme koşullara göre ileri sürülebilir. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu’nun 112. maddesi kapsamında somut zarar istenebilir. Ayıplı hizmette bedel ve tazminat talepleri, seçimlik hakkın nasıl kurulacağını açıklar.

Güncelleme ücretsiz yapılmış olması bütün sorumluluk ihtimallerini ortadan kaldırmaz; ancak hangi sözleşmenin ve garanti ilişkisinin bulunduğu belirlenmelidir. Üretici, ithalatçı ve servis şirketi arasındaki görev dağılımı da önemlidir. Yetkili servis tabelasındaki marka ile faturadaki şirket unvanı aynı tüzel kişiyi göstermeyebilir.

Eski yazılıma dönme her zaman istenebilir mi?

Önceki sürümün geri yüklenmesi araç güvenliğini, emisyon uyumunu veya teknik sistem bütünlüğünü bozuyorsa hukuka uygun çözüm farklı olabilir. Talep, aracı sözleşmeye uygun ve güvenli çalışır hâle getirmeye yöneltilmelidir. Servisin “geri dönüş imkânsız” cevabı ise hangi teknik nedenle bunun mümkün olmadığını açıklamalıdır. Bir özelliğin kaldırılmasıyla ilgili üretici duyurusu varsa örneği istenebilir.

Varsayımsal örnek: Periyodik bakım için bırakılan araçta açıklanmayan yazılım işlemi yapılır ve daha önce çalışan telefon bağlantısı kalıcı biçimde kaybolur. İş emri, sürüm bilgisi ve test sonucu düzeltme talebinin dayanağını oluşturabilir. Zorunlu güvenlik güncellemesinden sonra gösterge düzeninin değişmesi ise aynı zarar değerlendirmesine tabi olmayabilir.

Zarar dosyasında neler bulunmalı?

Ek servis faturası, teşhis gideri, zorunlu ulaşım masrafı ve aracı kullanamama dönemi somutlaştırılmalıdır. Her kalemle güncelleme arasındaki bağ gösterilir. Elektrikli araçta menzil veya uzaktan güncelleme problemi varsa batarya, menzil ve OTA ayıpları için ek teknik ayrımlar gerekir. Araç güvenliği şüpheliyse kullanıma devam etmenin uygunluğu teknik servisle değerlendirilmelidir.

Servise yeniden teslimde önceki şikâyeti aynen tutanağa geçirin ve önceki işlemin düzeltilmesinin istendiğini belirtin. Yeni bir ücretli onarım kabul ediliyorsa kapsamı ayrıca gösterilmelidir. Her ziyaretin ayrı belgeyle izlenmesi, hangi girişimin sonucu düzelttiğini veya değiştirdiğini ortaya koyar.

Kaynaklar

6502 sayılı Kanun, m.13–15 ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.112.

Resmî kaynaklar: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (6502)