Yetkili servis başka şehirde bulunuyorsa, garanti kapsamındaki işlem için kargo veya ulaşım giderinin tüketiciye yüklenmesi ayrıca incelenmelidir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.14/3, kullanım kılavuzuna aykırı kullanımlar hariç olmak üzere garanti süresinde nakliye, posta, kargo ve servis elemanının ulaşım gideri gibi ücretlerin istenemeyeceğini düzenler. Servisin başka şehirde olması bu kuralı tek başına değiştirmez.
Buna karşılık garanti dışında, bağımsız ve ücretli bir onarım için yapılan anlaşma farklı olabilir. Cihazın garanti tarihini, başvurunun amacını ve arızanın hangi kapsamda kabul edildiğini belirlemeden bütün taşıma giderlerini aynı şekilde değerlendirmek doğru olmaz. Ürünü göndermeden önce bedelin ve taşıma yönteminin yazılı açıklanması istenmelidir.
Kargo ile kendiniz götürmeniz arasındaki fark
Servis tüketiciye uygun gönderim yöntemini, adresi ve varsa sözleşmeli taşıyıcı bilgisini açıklayabilir. Ürünün korunması için gerekli ambalaj şartları da öğrenilmelidir. İşletmenin belirttiği makul ve uygulanabilir yöntemi kullanmakla, tüketicinin gereksiz ölçüde pahalı bir taşıma biçimini kendi seçmesi aynı masraf değerlendirmesini doğurmaz.
Tüketicinin arızalı ürünü şahsen başka şehre götürmesi her olayda zorunlu değildir. Bu yolun neden gerektiği sorulabilir. Servis kargo yoluyla kabul edebiliyorsa kişisel yolculuk ve konaklama giderinin bütününün ayrıca talep edileceği yönünde otomatik sonuç kurulamaz. Kanuni gider yükümlülüğüyle tüketicinin tercih ettiği farklı çözümün kapsamı ayrılmalıdır.
Ücretin başka adla istenmesi
“Kargo katkısı”, “şehir dışı kabul bedeli” veya “servis transfer ücreti” adı, giderin gerçek niteliğini değiştirmez. Garanti kapsamındaki işlemde ücretin hangi hizmet için istendiği açıklanmalıdır. Kanunun ve yönetmeliğin yüklediği işi yürütmek için yapılan giderin, yalnız ayrı fatura düzenlenerek tüketiciye aktarılması kendiliğinden uygun olmaz.
Ancak arıza incelemesi sonunda kullanım kılavuzuna aykırı bir davranışın tespit edildiği ileri sürülüyorsa olay farklılaşır. İddianın teknik dayanağı, tüketiciye bildirilen koşullar ve hangi giderin buna bağlandığı incelenir. Sadece “garanti dışı” damgası bütün soruları çözmez. Tüketici rapor ve gerekçe isteyerek kapsam tartışmasını somutlaştırabilir.
Satıcıya teslim etme seçeneği
Tüketici kanuni seçimlik hakkını satıcıya da yöneltebilir; satıcının yalnız üretici telefonunu vererek kendi yükümlülüklerinin her durumda bittiğini söylemesi doğru değildir. Seçilen hakkın hangi tarafa karşı kullanılabildiği, 6502 sayılı Kanun m.11 kapsamında belirlenir. Ücretsiz onarım ve değişim bakımından üretici ve ithalatçıya ilişkin sorumluluklar da ayrıca dikkate alınır.
Garanti süresinde arızalı mal satıcıya teslim edilirse yönetmelikte teslim alındığını gösteren belge düzenlenmesine ilişkin hüküm bulunur. Tüketici hangi ürünü, ne zaman, hangi arızayla bıraktığını kayıt altına almalıdır. Satıcının ürünü daha sonra başka şehre sevk etmesiyle tüketicinin ilk teslimi birbirine karıştırılmamalıdır. Tamir süresi ve masraf tartışmaları doğru tarihlerle yürütülmelidir.
Gönderim sırasında hangi kayıtlar önemlidir?
- Ürünün garanti veya satın alma ve teslim belgeleri.
- Arıza başvurusu ve servisin verdiği gönderim talimatı.
- Ürünün model, seri ve aksesuar listesi.
- Paket teslim belgesi ve gönderi numarası.
- İstenen veya ödenen taşıma ücretinin açıklaması.
- Varsa garanti dışı değerlendirme raporu ve itiraz yazışması.
Ürün taşıma sırasında zarar görürse arıza başvurusu ile yeni taşıma hasarı ayrılır. Paketleme, taşıyıcı seçimi ve teslim kayıtları araştırılmalıdır. Her hasarın başlangıçtaki garanti arızasından doğduğu varsayılamaz. Buna karşılık başka şehirde servis seçilmesi, tüketiciye bütün kayıp risklerinin sınırsız biçimde yüklenmesini de tek başına haklı kılmaz.
Örnek: Satıcının belirlediği servis gönderimi
Farazi bir olayda garanti içindeki kahve makinesi arızalanır. Satıcı kendi bildirdiği başka ildeki servise gönderim ister; tüketici kargo bedelini öder. Ücretin geri istenmesinde garanti kapsamı, satıcının talimatı ve ödeme belgesi birlikte gösterilebilir. Teknik inceleme kullanım hatası olmadığını doğrularsa taşıma giderine ilişkin yönetmelik kuralı önem kazanır.
Diğer bir olayda tüketici garanti dışındaki eski cihaz için özel tamirciyle ücretli bakım anlaşması yapar. Bu işlemin taşıma ücreti, ilk olayın garanti kuralıyla otomatik çözülmez. Anlaşmanın koşulları, hizmet niteliği ve tüketici hukuku hükümleri ayrı değerlendirilir. Aynı satıcı veya marka bulunması işlemleri aynı hukuki kapsamda yapmaz.
Sık sorulan sorular
Garanti içindeki ürün başka ile gönderilince kargo her zaman bana mı ait?
Servisin başka ilde olması tek başına ücret aktarımını haklı kılmaz. Yönetmeliğin garanti dönemine ilişkin gider kuralı ve kullanım hatası istisnası değerlendirilir.
Ürünü kendim götürürsem bütün seyahat bedelini alabilir miyim?
Yolculuğun gerekliliği, uygun alternatifler ve giderin makullüğü incelenir. Tüketicinin tercih ettiği her seyahat gideri otomatik olarak kanuni onarım masrafı sayılmaz.
Satıcı arızalı ürünü teslim alırsa belge istemeli miyim?
Ürünün kimliğini, arızasını ve tarihi gösteren teslim belgesi önemlidir. Garanti süresindeki teslim için yönetmelikte ayrıca belge yükümlülüğü bulunur.
Garanti dışındaki ücretli onarımda da aynı gider kuralı mı geçerli?
Garantiye özgü hüküm o sıfatla otomatik uygulanmaz. Ücretli hizmetin koşulları, ilgili tüketici hakları ve masraf anlaşması ayrıca incelenir.
İlgili hukuki bilgiler
Garanti Bitmeden veya Sonra Yedek Parça Bulunmuyorsa Ne Yapılır?
Tamirde Geçen Sürede Garanti Bitti: Servis Yeni Arıza İçin Ücret İsteyebilir mi?
Resmî kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı: Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği: Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.14/3 ve 14/7: giderler ve teslim belgesi
- 6502 sayılı Kanun - resmi Ticaret Bakanlığı il müdürlüğü PDF: 6502 m.11 ve 56: seçimlik haklar ve garanti
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (6502)