Haksız Fiil Tazminatında Zamanaşımı ve Deliller

Haksız fiil zamanaşımı için kısa cevap: Haksız fiilden doğan tazminat talebi, zarar görenin hem zararı hem de tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak kural olarak iki yıl; her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa daha uzun süre tazminat talebine de uygulanabilir. Ancak olayın türü, zararın sonradan ortaya çıkması, sürekli eylem, rücu talebi ve kesilme sebepleri başlangıç tarihini değiştirebilir.

Haksız fiil tazminatı nedir?

Bir kişinin hukuka aykırı ve kusurlu davranışıyla başkasına zarar vermesi hâlinde maddi zararı giderme yükümlülüğü doğar. Trafik kazası, darp, mala zarar verme, haksız şikâyet, kişilik hakkına saldırı, ürün veya yapıdan doğan zarar gibi olaylar haksız fiil sorumluluğuna örnek olabilir.

Bazı durumlarda kusur aranmayan tehlike, adam çalıştıran, hayvan bulunduran, yapı maliki veya motorlu araç işleteni sorumluluğu uygulanır. Bu nedenle olay “kaza” diye adlandırılsa bile sorumluluğun hukuki dayanağı ve davalılar ayrı ayrı belirlenmelidir.

Haksız fiil sorumluluğunun şartları

Genel kuralda hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve fiille zarar arasında uygun illiyet bağı aranır. Zarar gören bu unsurları ispatlar. Kusursuz sorumlulukta kusur şartı kalkabilir; fakat zarar, sorumluluk sebebi ve illiyet bağı yine gösterilmelidir.

Hukuka uygunluk nedeni, mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru illiyet bağını kesebilir. Her kusur oranı sorumluluğu tamamen kaldırmaz; tazminattan indirim yapılabilir. Birden çok sorumlu varsa müteselsil sorumluluk ve iç rücu payları gündeme gelir.

Haksız fiilde iki ve on yıllık zamanaşımı

Türk Borçlar Kanunu 72'ye göre iki yıllık nispi süre, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü birlikte öğrendiği tarihte başlar. On yıllık mutlak süre ise kural olarak haksız fiilin işlendiği tarihten hesaplanır. İki yıllık süre dolmamış olsa bile on yıllık üst süre talebi sınırlayabilir.

Bu süreler hak düşürücü değil zamanaşımıdır. Davalı süresinde zamanaşımı defi ileri sürmezse mahkeme kendiliğinden dikkate almaz. Buna karşılık süre geçmişse borç sona ermez; dava edilebilirliğe karşı savunma doğar.

Özel kanunlarda farklı süreler vardır. Trafik kazası, iş kazası, kamu hizmeti kusuru, sigorta sözleşmesi, taşıma veya deniz ticareti uyuşmazlığı yalnız TBK 72 ile çözülmeyebilir.

Zararın ve sorumlunun öğrenilmesi

Öğrenme, yalnız bir olay meydana geldiğini bilmek değildir. Dava açmaya elverişli ölçüde zararın varlığı, niteliği ve sorumlu kişinin bilinmesi gerekir. Kesin bilirkişi hesabının yapılmış olması şart değildir; zararın genel kapsamı anlaşılmışsa süre başlayabilir.

Bedensel zararda tedavinin sürmesi veya maluliyetin daha sonra netleşmesi başlangıç tarihini tartışmalı hâle getirebilir. İlk rapor, kesin sağlık kurulu raporu, komplikasyonun anlaşılması ve çalışma gücü kaybının belirlenmesi tarihleri dosya bazında değerlendirilir.

Sorumlu kişinin adı bilinmiyorsa kolluk araştırması, plaka, şirket veya işveren kaydı önemlidir. Sadece adresin bilinmemesi her zaman “sorumlu öğrenilmedi” anlamına gelmez. Öğrenme tarihi hastane, savcılık, sigorta ve yazışma kayıtlarıyla ispatlanır.

Fiil suç oluşturuyorsa daha uzun süre

Tazminat doğuran fiil aynı zamanda ceza kanununa göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suçsa, TBK 72 uyarınca uzun ceza zamanaşımı tazminat istemine de uygulanır. Bunun için fiilin objektif olarak suç oluşturması gerekir; mutlaka mahkûmiyet kararı bulunması aranmayabilir.

Ceza davasında beraat gerekçesi önemlidir. Fiilin hiç gerçekleşmediği veya sanık tarafından işlenmediği yönündeki kesin tespit hukuk hâkimini etkileyebilir; kusur ya da delil yetersizliği nedeniyle beraatin sonucu farklıdır. Ceza dosyasının kapanması tazminat süresini otomatik olarak o tarihten başlatmaz.

Hangi suçun ve hangi ceza zamanaşımı süresinin uygulanacağı eylem tarihindeki kanun, mağdurun yaşı, nitelikli hâl ve değişikliklere göre belirlenir. Şikâyet süresi ile dava zamanaşımı birbirinden farklıdır.

Zarar sonradan ortaya çıkarsa süre ne zaman başlar?

İlk olay tarihinde öngörülemeyen ve daha sonra bağımsız biçimde ortaya çıkan yeni zarar bakımından öğrenme tarihi yeniden tartışılabilir. Mevcut zararın zamanla miktarının artması ile yeni bir zarar türünün doğması aynı değildir.

Örneğin kırık sonrası beklenmeyen kalıcı hareket kısıtlılığı, tıbben daha sonra anlaşılan meslek kaybı veya çevresel etkinin yıllar içinde hastalık doğurması uzman raporuyla ilişkilendirilmelidir. On yıllık mutlak süre ve uzun ceza zamanaşımı yine kontrol edilir.

Zararın gelişen durum niteliği taşıdığı iddiası sağlık kayıtları, kontroller ve önceki raporlarla kanıtlanır. Salt daha yüksek tazminat hesabı çıkması yeni öğrenme tarihi oluşturmaz.

Sürekli veya tekrarlanan haksız fiiller

Gürültü, çevre kirliliği, internet yayınını kaldırmama, devam eden haksız kullanım veya belirli aralıklarla tekrarlanan saldırılarda fiilin tek mi, sürekli mi, yoksa ayrı eylemler dizisi mi olduğu önemlidir. Her paylaşım veya zarar verici davranış yeni bir fiil sayılabilir.

Sürekli eylem devam ederken zamanaşımının başlangıcı, zararın hangi dönemi için talepte bulunulduğuna göre belirlenir. Durdurma, erişimin engellenmesi veya saldırının önlenmesi talepleri tazminattan farklı süre ve koşullara tabidir.

Zamanaşımını hangi işlemler keser?

Borçlunun borcu ikrar etmesi, kısmi ödeme, faiz ödemesi, rehin veya kefil göstermesi; alacaklının dava ya da def'i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurması ve icra takibi başlatması zamanaşımını kesebilir. Kesilme sonrasında yeni süre işlemeye başlar.

Sıradan ihtarname göndermek kural olarak tek başına zamanaşımını kesmez. Zorunlu arabuluculuk başvurusunun süreye etkisi özel kanun hükmüne göre hesaplanır. Başvuru ile son tutanak arasındaki dönem ayrıca dikkate alınır.

Yanlış kişiye dava, görevli olmayan merci veya usulden ret hâllerinin süreye etkisi HMK ve TBK hükümleriyle değerlendirilir. İşlem son güne bırakılmamalıdır.

Zamanaşımının durması

Kanunda sayılan bazı yakın aile, vesayet, hizmet veya yargısal ilişkiler sırasında zamanaşımı başlamayabilir ya da işlemesi durabilir. Durma sebebi ortadan kalkınca kalan süre devam eder; kesilmedeki gibi baştan başlamaz.

Tarafların uzlaşma görüşmesi yürütmesi tek başına her durumda süreyi durdurmaz. Yazılı süre uzatma veya zamanaşımı definden feragat kayıtları TBK'daki sınırlara göre incelenmelidir.

Belirsiz alacak ve kısmi dava

Bedensel zarar, destekten yoksun kalma veya gelir kaybında zarar miktarı kusur, maluliyet ve aktüerya raporuyla belirlenebilir. Davacı miktarı tam ve kesin belirleyemiyorsa HMK 107 koşullarında belirsiz alacak davası açabilir ve tahkikat sonunda talebini artırabilir.

Kısmi davada yalnız dava edilen bölüm yönünden zamanaşımının kesilip kesilmediği, saklı tutulan kısım bakımından risk doğurabilir. Belirsiz alacak ile kısmi dava birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep artırımında harç, ıslah, faiz başlangıcı ve davalının savunma hakkı gözetilir. Zamanaşımı dolmadan doğru dava türünün seçilmesi önemlidir.

Hangi maddi zararlar istenebilir?

Mala gelen zarar, onarım, değer kaybı, tedavi ve bakım gideri, geçici ve sürekli iş göremezlik, kazanç kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma somut olaya göre talep edilebilir. Zarar gören aynı kalemi iki farklı kaynaktan mükerrer alamaz.

Gerçek zarar ilkesi gereği varsayımsal değil ispatlanabilir zarar karşılanır. Fatura bulunmaması her gideri reddettirmez; hayatın olağan akışı, uzman raporu ve rayiçler kullanılabilir. Zarar gören makul önlemlerle zararın artmasını önlemelidir.

Manevi tazminat ve kişilik hakkı

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi, ölüm veya kişilik hakkına ağır saldırı hâlinde olayın özellikleri uygun manevi tazminatı gerektirebilir. Manevi tazminat cezalandırma ya da zenginleşme aracı değildir; duyulan acı ve kişilik zararını kısmen dengelemeyi amaçlar.

Hâkim olayın ağırlığı, tarafların kusuru, ilişkinin niteliği, mağdur üzerindeki etki ve paranın ödeme tarihindeki değerini dikkate alır. Talep edilen miktar açık yazılmalı; manevi tazminat kural olarak bölünemezlik yaklaşımı nedeniyle dikkatli belirlenmelidir.

Kusur, zarar görenin davranışı ve indirim

Zarar görenin zararın doğumuna veya artmasına katkısı tazminattan indirim sebebi olabilir. Emniyet kemeri takmama, tedaviye uymama, tehlikeyi bilerek kabul etme veya hasarı büyüten davranış somut delille incelenir.

Her kural ihlali otomatik indirim doğurmaz; ihlal ile zararın artışı arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Kusur raporu hâkimi bağlamaz, denetlenebilir gerekçe ve olay verileriyle uyumlu olmalıdır.

Haksız fiil davasında deliller

• Olay, kolluk, kaza ve işyeri tutanakları,
• Fotoğraf, kamera, ses ve hukuka uygun dijital kayıtlar,
• Hastane dosyası, rapor, epikriz ve reçeteler,
• Fatura, banka hareketi, gelir ve vergi kayıtları,
• Ceza soruşturması ve kovuşturma dosyası,
• Tanık, keşif ve uzman/bilirkişi incelemesi,
• İhtar, sigorta başvurusu ve cevap belgeleri,
• Öğrenme tarihini gösteren tebligat ve yazışmalar.

Delil tespiti, kamera kaydı silinmeden veya hasarlı mal onarılmadan önce yapılabilir. Hukuka aykırı elde edilen kayıtların davada kullanılması ayrı risk doğurur.

Görevli mahkeme ve arabuluculuk

Genel haksız fiil davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. Uyuşmazlığın ticari, tüketici, iş, sigorta veya kamu hizmeti niteliği görevi değiştirebilir. Trafik sigortasında ticaret mahkemesi, kamu hastanesinde idari yargı gibi özel ayrımlar vardır.

Dava şartı arabuluculuk temel ilişkiye göre belirlenir. Ticari para talebi veya tüketici uyuşmazlığı kapsamda olabilir; iş kazası tazminatları özel istisnaya tabidir. Yanlış merci ve eksik dava şartı süre riskine yol açar.

Dava açmadan önce yol haritası

1. Fiil, zarar, öğrenme ve sorumluyu öğrenme tarihlerini yazın.
2. Özel kanun ve daha uzun ceza zamanaşımını kontrol edin.
3. Tüm sorumluları, sigortacı ve işvereni belirleyin.
4. Zarar kalemlerini belge ve hesapla ayrı gösterin.
5. Silinebilecek kamera ve dijital delilleri güvenceye alın.
6. Zorunlu başvuru/arabuluculuk varsa süresinde tamamlayın.
7. Belirsiz alacak, kısmi veya tam dava seçimini yapın.
8. Faiz türü ve başlangıcını her davalı için ayrı kurun.

Haksız fiil tazminatında sık hatalar

• Ceza davası sürerken tazminat süresinin hiç işlemeyeceğini sanmak,
• İki yıllık süreyi yalnız olay tarihinden hesaplamak,
• On yıllık üst süreyi ve özel kanunu kontrol etmemek,
• Sıradan ihtarnamenin zamanaşımını kestiğini varsaymak,
• Zararı ve sorumluyu öğrenme tarihini belgelememek,
• Gelişen zarar ile yalnız miktar artışını karıştırmak,
• Yanlış görevli mahkemede dava açmak,
• Kısmi dava ile kalan alacakta süreyi gözden kaçırmak.

Öğrenme tarihini belirleyen belge zinciri

Zamanaşımında yalnız olay tarihine bakmak yeterli değildir. Zararın ne zaman fark edildiği ve sorumlunun kim olduğunun ne zaman öğrenildiği ayrı belirlenir. Hastane tanısı, eksper raporu, teknik inceleme, savcılık yazısı, şirket sicil kaydı veya bilirkişi görüşü öğrenme tarihine ışık tutabilir. Kişinin şüphelenmesi ile dava açmaya elverişli yeterli bilgiye ulaşması aynı olmayabilir. Dilekçede başlangıç tarihi ileri sürülüyorsa bunu destekleyen belge ve olay akışı açıkça gösterilmelidir.

Gizli veya gelişen zarar örneği

Yapıdaki gizli ayıp, kimyasal maruziyet veya yanlış tıbbî müdahalenin etkisi yıllar sonra anlaşılabilir. İlk belirtinin mi, zararın mahiyet ve kapsamının anlaşılabildiği tarihin mi esas alınacağı somut olaya göre tartışılır. On yıllık üst süre ve özel kanun hükümleri yine kontrol edilir. Zararın geliştiği iddiası eski ve yeni tıbbî veya teknik kayıtların karşılaştırılmasıyla desteklenmelidir; yalnız raporun geç alınması süreyi kendiliğinden başlatmaz.

Tüzel kişi ve çalışan kaynaklı zarar

Fiili şirket çalışanı gerçekleştirmişse çalışanın kişisel haksız fiil sorumluluğu ile işverenin adam çalıştıran veya sözleşmesel sorumluluğu farklı temellere dayanabilir. Sorumlu tüzel kişinin ticaret unvanı, şubesi ve iş organizasyonu belirlenmelidir. Yanlış markaya ya da eski şirkete ihtar göndermek süre ve taraf sorunu yaratabilir. Ticaret sicili, fatura, personel kaydı ve yazışma gerçek sorumluyu tespit etmeye yardımcı olur.

Birden fazla fail ve müteselsil sorumluluk

Aynı zarara birden fazla kişi birlikte sebep olmuşsa her davranış ve müteselsil sorumluluk şartları incelenir. Zarar görenin faillerden birini önce öğrenmesi, diğerleri yönünden öğrenme başlangıcını otomatik belirlemeyebilir. Bir borçluya karşı zamanaşımını kesen işlemin diğer müteselsil borçlulara etkisi TBK hükümlerine göre değerlendirilir. Sulh ve ibra belgesi de yalnız imzalayanı mı yoksa bütün sorumluları mı kapsadığı yönünden açık kurulmalıdır.

Ceza dosyasının hukuk davasına etkisi

Ceza soruşturmasında fail kimliği, kamera, uzman raporu ve maddi olay tespitleri elde edilebilir. Fakat suç duyurusu hukuk zamanaşımını her durumda kesmez; hukuk talebi için ayrıca kesici işlem gerekir. Ceza mahkûmiyetinin maddi olguya etkisi ile hukuk hâkiminin kusur ve zarar değerlendirmesi ayrıdır. Takipsizlik delil yetersizliğine dayanıyorsa, özel hukukta farklı ispat ölçüsüyle sorumluluk yine tartışılabilir.

İhtarın sınırı ve borcun ikrarı

Tek taraflı ihtar genel olarak zamanaşımını kesen işlemler arasında değildir; temerrüt ve delil bakımından önemlidir. Borçlunun açık veya örtülü ikrarı, kısmi ödeme, faiz ödemesi ya da teminat vermesi ise şartları varsa kesilme doğurabilir. Her görüşme veya “inceleyeceğiz” cevabı ikrar değildir. Yazışmanın tamamı, açıklamayı yapan kişinin yetkisi ve kabul edilen borç kalemi değerlendirilmelidir.

Delil tespiti ile zamanaşımı farkı

Delil tespiti, kaybolma riski taşıyan olgunun erkenden mahkeme eliyle belirlenmesini sağlar; esas tazminat davasının yerini tutmaz. Başvurunun zamanaşımını kesip kesmediği işlemin niteliğine göre incelenir ve otomatik varsayılmamalıdır. Tespit sonrasında süre takvimi ayrıca izlenmelidir. Eksper incelemesi, noter tespiti ve HMK kapsamındaki delil tespiti farklı güvence düzeyleri sunar.

Zarar hesabı ve talep artırımı

Zarar miktarı dava başında tam belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası şartları incelenir. Her tazminat talebi sırf bilirkişi hesabı gerektiriyor diye belirsiz değildir. Alacaklının elindeki verilerle belirleyebileceği asgari miktar ve belirsizliğin kaynağı açıklanmalıdır. Talep artırımı veya ıslahın zamanaşımına etkisi güncel içtihatla değerlendirilir. Manevi tazminat ve hesaplanabilir maddi kalemler aynı yöntemle ele alınmayabilir.

Elektronik delilin korunması

Mesaj, e-posta, konum, sosyal medya veya platform kaydı haksız fiili ve öğrenme tarihini gösterebilir. Ekran görüntüsünde URL, tarih, kullanıcı adı ve konuşma bağlamı yer almalı; mümkünse verinin dışa aktarılmış aslı saklanmalıdır. Sahte hesap veya silinen içerikte noter tespiti, delil tespiti ve ceza soruşturması seçenekleri değerlendirilir. Hesaba izinsiz erişim veya özel yazışmayı ölçüsüz yayma yeni bir hukuka aykırılık doğurabilir.

Dava öncesi süre takvimi

Takvimde fiil tarihi, ilk zarar belirtisi, kesin tanı veya eksper sonucu, sorumlunun öğrenilmesi, ceza dosyası, ihtar, arabuluculuk ve dava tarihleri ayrı satırlara yazılır. Her tarihin belgesi eklenir ve farklı davalılar için ayrı başlangıç düşünülür. Özel kanun, sözleşme veya hak düşürücü süre olup olmadığı kontrol edilir. En uzun görünen süreye güvenmek yerine güvenli en erken tarihe göre işlem yapılması hak kaybı riskini azaltır.

Sorumluluk sigortasının süreye etkisi

Zarar verenin sorumluluk sigortası bulunması, zarar verene karşı genel zamanaşımını otomatik değiştirmez. Sigortacıya doğrudan talep hakkı, poliçe ve özel kanundaki sürelerle birlikte değerlendirilir. Sigorta şirketine dosya açılması veya eksper atanması her zaman borcun ikrarı ya da kesilme değildir. Başvuru teslimi, cevap, ödeme ve ibranın hangi taraf bakımından hangi sonucu doğurduğu ayrı çizelgede tutulmalıdır.

Görevli mahkeme hatasının sonucu

Haksız fiil tüketici işlemi, iş ilişkisi, ticari iş veya idari eylemle bağlantılı olabilir. Yanlış yargı koluna veya görevli olmayan mahkemeye başvurunun süreye etkisi usul kurallarına göre incelenir; her yanlış başvurunun hakkı güvenle koruyacağı varsayılmamalıdır. Dava öncesinde davalının sıfatı, ilişkinin kaynağı, zorunlu arabuluculuk ve idari ön başvuru kontrol edilmelidir.

Haksız fiil zamanaşımı hakkında sıkça sorulan sorular

Haksız fiil tazminatında süre kaç yıldır?

Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıldır. Özel kanun ve uzun ceza zamanaşımı saklıdır.

İki yıllık süre olay günü mü başlar?

Her zaman değil. Zarar ile sorumlu birlikte öğrenildiğinde başlar; öğrenme tarihi somut delille belirlenir.

Ceza davası açılması süreyi durdurur mu?

Otomatik ve genel bir durma yoktur. Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabiyse o süre uygulanabilir.

Savcılık dosyasının kapanmasını bekleyebilir miyim?

Beklemek süre riski yaratabilir. Tazminat süresi ve delil ihtiyacı ceza dosyasından bağımsız kontrol edilmelidir.

İhtarname zamanaşımını keser mi?

Sıradan ihtar kural olarak kesmez. Dava, icra, hakem başvurusu veya borç ikrarı gibi kanuni sebepler aranır.

Arabuluculuk süresi etkiler mi?

Zorunlu veya ihtiyari arabuluculukta başvuru ile son tutanak arasındaki dönemin etkisi özel kanuna göre hesaplanır.

Zarar sonradan büyürse yeni süre başlar mı?

Sadece miktarın artması yetmez. Önceden öngörülemeyen bağımsız yeni zarar ve gelişen durum uzman raporuyla ayrılır.

Sorumlunun adresini bilmiyorsam süre başlamaz mı?

Kimliğini bilmek çoğu kez yeterlidir; adresin bilinmemesi ayrı konudur. Araştırma kayıtları saklanmalıdır.

Zamanaşımını hâkim kendiliğinden dikkate alır mı?

Hayır. Davalı usulüne uygun zamanaşımı defi ileri sürmelidir.

Tazminat borcu süre geçince tamamen silinir mi?

Borç doğal borç niteliğinde kalabilir; defi ileri sürülürse dava yoluyla tahsil edilemez.

On yıl dolduysa ceza süresi kurtarır mı?

Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi suç oluşturuyorsa koşullarıyla daha uzun süre uygulanabilir.

Beraat kararı tazminat davasını bitirir mi?

Beraat gerekçesine göre etkisi değişir. Fiilin hiç olmadığı tespiti ile kusur/delil yetersizliği aynı değildir.

Manevi tazminat da aynı süreye mi tabidir?

Aynı haksız fiilden doğuyorsa kural olarak TBK 72 uygulanır; özel kanun saklıdır.

Birden çok sorumluda süre ayrı mı işler?

Her sorumlunun öğrenilme tarihi ve hukuki dayanağı ayrı değerlendirilebilir.

Sigorta şirketine başvuru süreyi keser mi?

Her sigorta ve özel kanunda etkisi farklıdır; KTK, poliçe ve tahkim kuralları ayrıca incelenir.

Belirsiz alacak davası açabilir miyim?

Zarar miktarı objektif olarak tam belirlenemiyorsa HMK 107 koşullarında mümkündür.

Kısmi dava kalan alacağın süresini korur mu?

Her durumda değil. Dava edilmeyen bölüm için zamanaşımı riski ayrıca değerlendirilmelidir.

Fotoğraf ve ekran görüntüsü yeterli delil midir?

Tek başına yeterlilik olaya göre değişir; tarih, kaynak, bütünlük ve başka delillerle doğrulama önemlidir.

Haksız fiil davası nerede açılır?

Davalının yerleşim yeri yanında fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer gibi özel yetki seçenekleri bulunabilir.

Faiz hangi tarihten istenir?

Haksız fiilde fail çoğu kez olay tarihinde temerrüde düşer; sigortacı ve başka davalılar için başvuru tarihi farklı olabilir.

Resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu – Adalet Bakanlığı
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – Adalet Bakanlığı
• Yargıtay Karar Arama
• UYAP Vatandaş Portal

Zamanaşımı hesabında olay, öğrenme, rapor ve başvuru tarihleri birlikte görülmelidir. Somut belgelerin ve zarar kalemlerinin değerlendirilmesi ya da randevu talebi için iletişim sayfasındaki bilgiler kullanılabilir.

Yazar ve hukuki kontrol: Av. Emirhan KESKİN · Son kontrol: 27 Ağustos 2026

İhtiyati haciz zamanaşımını keser mi?

İhtiyati haciz talebinin ve kararın uygulanmasının zamanaşımına etkisi TBK’daki kesilme nedenleri ve takip işlemleriyle değerlendirilir. Yalnız tedbir isteminin her durumda hakkı koruduğu varsayılmamalıdır. Esas takip veya davayı açma süreleri ayrıca izlenmeli, kararın uygulanıp uygulanmadığı belgelenmelidir.

Arabuluculukta geçen süre nasıl hesaplanır?

Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak sonrası kalan süre kaldığı yerden devam eder. Başvuru evrakı ve tutanak tarihi saklanmalı; taraf veya talep kapsamı dışında kalan alacak bakımından otomatik koruma varsayılmamalıdır.

Dava açıldıktan sonra işlemden kaldırılırsa ne olur?

Davanın açılması zamanaşımını keser; ancak dosyanın işlemden kaldırılması, açılmamış sayılması veya feragat gibi sonuçların kesilmeye etkisi usul ve TBK hükümlerine göre değişir. Yenileme süresi kaçırılmamalı; yeni davaya güvenmeden önce ilk dosyanın kesin usul sonucu incelenmelidir.

Manevi tazminatta süre farklı mıdır?

Haksız fiilden doğan manevi tazminatta da kural olarak TBK 72’deki süreler uygulanır. Kişilik hakkını koruyan durdurma veya önleme talepleri saldırı sürdükçe farklı nitelik gösterebilir. Para tazminatıyla içeriğin kaldırılması gibi taleplerin süre ve koşulları ayrı ele alınmalıdır.

Sigortacıya başvuru zamanaşımını durdurur mu?

Poliçe ve özel kanundaki hükme göre değişir. Sıradan hasar dosyası açılması veya eksper atanması her durumda kesilme değildir. KTK, Sigortacılık Kanunu ve poliçe hükümleri incelenmeli; gerekiyorsa tahkim, dava veya takip süresi içinde yapılmalıdır.

Başvuru öncesi son kontrol

Fiil, ilk zarar belirtisi, zararın kapsamının anlaşılması ve sorumlunun öğrenilmesi tarihleri farklı sütunlara yazılmalı; her tarih belgeyle eşleştirilmelidir. Genel iki ve on yıllık süreye ek olarak suç varsa daha uzun ceza zamanaşımı, trafik, idare, tüketici veya sözleşme kaynaklı özel süreler kontrol edilmelidir. İhtarın tek başına kesme sağlamadığı; borç ikrarı, dava, takip, arabuluculuk ve delil tespitinin farklı sonuçları olduğu gözetilmelidir. Birden fazla fail için öğrenme ve kesilme ayrı değerlendirilmeli, doğru gerçek veya tüzel kişi sicil ve kayıtlarla belirlenmelidir. Elektronik delilin aslı, URL, zaman damgası ve bütün bağlamı korunmalı; hukuka aykırı delil elde edilmemelidir. Zarar kalemleri ve nedensellik açık kurulmalı, talep belirsizse HMK 107 şartları gerekçelendirilmelidir. Görevli mahkeme, yargı kolu, arabuluculuk veya idari ön başvuru dava açılmadan önce doğrulanmalıdır. En uzun süreye güvenmek yerine hak kaybı yaratmayacak güvenli en erken tarihte işlem yapılmalıdır.

Dosya özeti: Zamanaşımı hesabı tek tarih ve tek davalı üzerinden yapılmamalıdır. Zararın öğrenilmesi, sorumlunun tespiti, üst süre, suç niteliği, özel kanun ve her sorumluya karşı yapılan kesici işlem ayrı satırda bulunmalıdır. İhtar, şikâyet, arabuluculuk, dava, takip ve ikrar aynı etkiyi doğurmaz. Güvenli uygulama; dijital ve fizikî delili erken korumak, görev ile dava şartını doğrulamak ve en erken makul başlangıca göre süresi içinde hukukî işlemi yapmaktır.

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süre, görev ve sorumluluk özel kanun ile somut olaya göre değişebilir; metin kişiye özel hukuki görüş değildir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)