Yeni Diye Satılan Lastiğin Üretim Tarihi Eski Çıktı: İade Hakkı Var mı?

Yeni lastik alındığında üzerinde beklenenden eski bir üretim tarihi görülmesi, özellikle belirli üretim yılı vaat edilmişse tüketici uyuşmazlığı doğurabilir. Ancak daha önce kullanılmamış her lastiğin satış yılı içinde üretilmiş olması gerektiği veya belirli bir yaşı geçen her lastiğin kendiliğinden ayıplı sayılacağı şeklinde genel bir sonuç kurulamaz. Sözleşmede bildirilen nitelik ve ürünün somut teknik durumu ayrı değerlendirilmelidir.

Örneğin satıcı “bu yılın üretimi” diyerek fiyat verdiği hâlde daha eski üretim tarihli lastik takmışsa vaat edilen özellik yönünden sözleşmeye aykırılık gündeme gelir. Buna karşılık üretim tarihi açıkça gösterilmiş, tüketici bunu bilerek sipariş vermiş ve lastikte ayrı bir eksiklik yoksa yalnız satıştan sonra başka tercih oluşması aynı hukuki sonucu doğurmaz.

“Yeni lastik” sözü neyi ifade ediyor?

Satışın hiç kullanılmamış ürün olarak mı, belirli üretim yılına ait ürün olarak mı yapıldığı belirlenir. İlan, teklif mesajı, ürün sayfası ve fatura açıklamaları birlikte okunmalıdır. Yeni kullanım durumu ile üretim tarihi farklı olgulardır. Lastiğin güvenli performansına ilişkin somut teknik eksiklik iddiası ise yalnız tarih kodundan ibaret değildir.

6502 sayılı Kanun’un 8. maddesi, satıcının bildirdiği veya reklamda yer alan özelliklerin bulunmamasını ayıp incelemesine dâhil eder. Satıcının sonradan “yeni demek kullanılmamış demektir” açıklaması, satış öncesindeki açık yıl vaadini ortadan kaldırmaz. Öte yandan ilan belirli bir tarih içermiyorsa tüketicinin kendi varsayımı ile işletmenin gerçekten üstlendiği özellik ayrılmalıdır.

Üretim kodu ve lastiğin durumu nasıl belgelenir?

Lastiğin üzerindeki tarih ve tanımlama kodları, ürünün marka, model ve ebat bilgileriyle birlikte fotoğraflanmalıdır. Dört lastik alındıysa yalnız birinin görüntüsü bütün takımın tarihini göstermeyebilir. Takılan lastiklerin kayıtları montajdan önce veya hemen sonra alınmalıdır. Kodun okunması konusunda tereddüt varsa ilgili teknik uzmana veya üreticinin ürün bilgisine başvurulabilir.

Depolama koşullarının ürünü olumsuz etkilediği, çatlak bulunduğu veya lastiğin daha önce kullanıldığı iddia ediliyorsa ayrı teknik inceleme gerekir. Yalnız yaş bilgisinden hareketle üreticiye özgü olmayan kesin kullanım ömrü uydurulmamalıdır. Eski tarih ile somut aşınma ve güvenlik sorununun bağlantısı, ürünün niteliğine uygun uzman değerlendirmesiyle kurulmalıdır.

Lastikler takıldıysa haklar biter mi?

Montaj yapılmış olması, sonradan fark edilen aykırılığa ilişkin bütün hakları ortadan kaldırmaz. Ancak teslimde üretim tarihi açıkça bildirildiyse ve tüketici bunu kabul ettiyse aynı bilgiyi sonradan gizli eksiklik gibi ileri sürmek farklı değerlendirilir. Satış sırasında hangi bilginin verilmiş olduğu bu nedenle dosyanın temel konusudur.

Ürün vaat edilenden farklıysa tüketici dönme, ayıp oranında indirim, şartları varsa ücretsiz onarım veya ayıpsız misille değişim haklarını değerlendirebilir. Üretim yılı farkının fiziksel onarımla giderilememesi, seçeneklerin gerçekçi biçimde kurulmasını gerektirir. Değişim isteniyorsa kabul edilecek marka, model, ebat ve taahhüt edilen tarih açıklanmalıdır; daha düşük nitelikli başka ürün önerisi ayrıca değerlendirilir.

İkinci kez montaj ve balans bedeli istenebilir mi?

Ayıp nedeniyle seçilen hakkın yerine getirilmesi için gerekli sökme, takma veya ilgili işlem masrafları değerlendirilir. Ticaret Bakanlığı’nın ayıplı mal açıklamaları, seçimlik hakkın kullanılmasından doğan masrafların hakkı yerine getiren tarafça karşılanmasını açıklar. Gereksiz veya olayla bağlantısız işlemler bu başlık altında istenmemelidir.

Örneğin yanlış tarihli dört lastik değiştirilirken gerekli montaj gideri ile tüketicinin ayrıca satın aldığı jantın bedeli aynı değildir. Başka işletmede yapılan değişimde ilk satıcıya durumun bildirilmesi, eski lastiklerin korunması ve masrafın belgelendirilmesi önemlidir. İlk satıcının kusuru inceleme imkânı tamamen kaldırılırsa sonradan üretim ve teslim tartışması güçleşebilir.

Tüketici başvurusu için kısa dosya listesi

• İlan ve vaat edilen üretim yılına ilişkin mesajlar.
• Fatura, ödeme, sipariş ve montaj belgeleri.
• Her lastiğin tarih kodunu ve modelini gösteren fotoğraflar.
• Varsa teknik durum, aşınma veya depolama etkisine ilişkin rapor.
• Satıcıya yapılan bildirim ve verilen cevap.
• Değişim, sökme-takma veya inceleme giderlerinin belgeleri.

Talepte “lastikler eskidir” yerine “siparişte bildirilen üretim yılı şu, teslim edilen kod şu” biçiminde somut karşılaştırma yapılması gerekir. Kullanılmış ürün iddiası ayrıca varsa bunu destekleyen belirti ve inceleme ayrı gösterilir. Böylece tarih farkı, vaat edilen özellik ve teknik güvenlik sorunu birbirine karıştırılmadan dosyaya aktarılır.

Satıcı küçük indirim önerirse kabul etmek zorunlu mu?

Taraflar indirimle çözüm konusunda anlaşabilir; ancak satıcının önerdiği herhangi bir tutar tüketicinin bütün seçeneklerinin yerine geçmez. Kanuni seçimlik hakkın şartları, ayıbın önemi ve orantısızlık sınırları incelenmelidir. Bedel indirimi kabul edilecekse hangi eksikliğin bu tutarla giderildiği ve kalan taleplerin durumu açıklanmalıdır. Genel bir ibra metni fiyat indiriminden daha geniş sonuç doğurabilir.

Kişisel araç için profesyonel satıcıdan alımda tüketici ilişkisi varsa 2026 yılı için 186.000 TL’nin altında hakem heyeti yolu uygulanır. Tam bu tutar ve üzerinde kanuni istisnalar saklı olmak üzere arabuluculuk ve tüketici mahkemesi değerlendirilir. Ticari taşıma filosu için yapılan alımda tüketici sıfatı varsayılmamalıdır. İstenen toplam bedel ve zarar kalemleri başvuruda açıkça gösterilmelidir.

İlanı kaldırılan lastik siparişinde vaat nasıl korunur?

Satıcı ürün sayfasını değiştirebilir veya ilan yayından kalkabilir. Sipariş öncesindeki özellikleri gösteren ekran görüntüsünün tarih ve sayfa bilgisiyle saklanması bu nedenle yararlıdır. Sipariş teyidindeki model ve üretim yılı kaydı da ayrı delildir. Sonraki ürün sayfasının farklı bir bilgi içermesi, önceki siparişin hangi nitelikle kurulduğunu tek başına değiştirmez.

Telefonla konuşulan belirli yıl bilgisi kısa bir teyit mesajıyla yazılı hâle getirilebilir. Lastikler teslim edildiğinde kodların bu mesajla karşılaştırılması, montajdan sonra ortaya çıkabilecek ürün karışıklığı iddiasını azaltır.

İlgili yazılar ve dosyanın değerlendirilmesi

Yetkili Servis “Kullanıcı Hatası” Dedi: Teknik Rapora Nasıl İtiraz Edilir? ve Tamir Başlamadan Hasar İçin Delil Tespiti Nasıl Yapılır? yazıları, ilgili delil ve başvuru konularını ayrıntılandırır.

Keskin Hukuk Bürosu Mersin’de faaliyet gösterir. Türkiye’nin başka bir ilinde yaşanan uyuşmazlıkta belgeler uzaktan iletilebilir; görevli ve yetkili merci, vekâlet ve yapılacak işlemler dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizle birlikte değerlendirme için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel hukuki bilgi sunar. Somut sonuç, tarafların sıfatı, sözleşme, deliller ve olay tarihinde uygulanacak hükümler incelenerek belirlenir.

Resmî kaynaklar: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (6502)