Vatandaşlıktan Çıkma İzni Kaç Yıl Geçerlidir?

Türk vatandaşlığından çıkma izin belgesi, izin kararının tarihinden itibaren iki yıl geçerlidir. 5901 sayılı Kanunun 26. maddesine göre bu süre içinde yabancı devlet vatandaşlığının kazanıldığına ilişkin bilgi ve belgeler yetkili makama verilmelidir. Süresinde yabancı vatandaşlık kazanılamazsa izin belgesi geçersiz hâle gelir. İzin belgesinin alınması ile Türk vatandaşlığının fiilen kaybedilmesi aynı aşama değildir; kayıp, çıkma belgesinin ilgiliye imza karşılığı teslimiyle gerçekleşir.

İzin belgesi ile çıkma belgesi farklıdır

Yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmak amacıyla çıkma izni isteyen ve talebi uygun görülen kişiye önce izin belgesi verilebilir. İzin sonucunda veya daha önce yabancı vatandaşlığı kazandığını belgeleyen kişiye ise çıkma belgesi düzenlenir. Bu iki belgenin adlarının birbirine benzemesi, hukuki sonuçlarının aynı olduğunu göstermez.

Bazı ülkelerin vatandaşlık işlemleri, önceki vatandaşlıktan ayrılmaya ilişkin belge gerektirebilir. Türk makamının verdiği izin, yabancı makamın vatandaşlık verme kararının yerine geçmez. Her iki ülkedeki işlem sırası ve belgelerin geçerliliği ayrı izlenmelidir. Yabancı ülkede yalnız başvurunun kabul edilmesi, vatandaşlığın gerçekten kazanıldığı anlamına gelmeyebilir.

İki yıllık süre ne zaman başlar?

Başlangıç, belgenin teslim alındığı gün veya yabancı makama sunulduğu gün değil, çıkma iznine ilişkin karar tarihidir. Bu nedenle belgenin üzerindeki karar bilgisi kaydedilmelidir. Randevu veya posta gecikmesi yaşanmışsa kalan süre buna göre değerlendirilir. Başvurucu yalnız belgeyi eline aldığı tarihi esas alarak iki yıl daha bulunduğunu düşünmemelidir.

İzin belgesini alan kişi, süre içinde yabancı vatandaşlığı kazandığına dair bilgi ve belgeleri yurt içinde ikamet ettiği yer valiliğine, yurt dışında dış temsilciliğe sunmalıdır. Evrakın ne zaman teslim edildiğini gösteren kayıt saklanabilir. Yabancı vatandaşlık belgesinin tarihi ile Türk makamına sunulma tarihi farklı olduğundan her ikisi de açıkça gösterilmelidir.

İzin alınması için hangi koşullar var?

Kanunun 25. maddesi ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmayı, yabancı vatandaşlığın kazanılmış olmasını veya kazanılacağına ilişkin inandırıcı belirtileri arar. Ayrıca suç veya askerlik hizmeti nedeniyle aranmama ve mali ya da cezai tahdit bulunmaması koşulları düzenlenmiştir. Bunların bulunması, her talebin hiçbir değerlendirme yapılmadan kabul edileceği anlamına gelmez.

Gönüllü çıkma yolu ile vatandaşlığın iptali ve kaybettirilmesi farklı kurumlardır. Çıkma izni isteyen kişiyle, hakkında idarece kaybettirme işlemi yapılan kişinin belge ve süre düzeni aynı değildir. Başvuru metninde talep edilen yolun doğru adlandırılması önem taşır.

Süre geçerse vatandaşlık da kaybedilir mi?

İki yıl içinde yabancı devlet vatandaşlığı kazanılamaması izin belgesini geçersiz kılar. Bu sonuç, Türk vatandaşlığının otomatik olarak sona ermesi değildir. Vatandaşlığın çıkma yoluyla kaybı için Kanunun 27. maddesindeki çıkma belgesinin imza karşılığı teslimi aşaması ayrıca bulunmalıdır. Sadece eski bir izin belgesi gösterilerek kişinin vatandaşlığını kaybettiği sonucuna varılmamalıdır.

Süre dolmuşsa yabancı makamın devam eden dosyası ve Türk makamındaki kayıt durumu açıklığa kavuşturulmalıdır. Eski belgenin kendiliğinden uzadığı varsayılmamalıdır. Yeni işlem gerekip gerekmediği yetkili makamdan öğrenilmeli; henüz gerçekleşmemiş bir kayıp için Türk vatandaşlığını yeniden kazanma başvurusu yapılmasıyla sorun karıştırılmamalıdır.

Aile ve kayıt kontrolü

Eşlerden birinin çıkma yoluyla vatandaşlığı kaybetmesi diğer eşin vatandaşlığını etkilemez. Çocuklar bakımından talep, diğer eşin muvafakati veya ilgili hâkim kararı ve vatansız kalmama koşulları ayrıca incelenir. Ailedeki herkes için tek belgeden aynı sonuç çıkarılamaz. Her kişinin işlem kapsamı ve belgenin teslim kaydı ayrı kontrol edilmelidir.

Varsayımsal örnek: İzin kararı 1 Mart tarihinde verilmiş fakat belge birkaç ay sonra alınmış olsun. İki yıllık hesabın başlangıcı 1 Marttaki karar tarihidir. Kişi yabancı vatandaşlığı kazandığında bunu süresinde belgelemeli; Türk vatandaşlığının hangi tarihte sona erdiğini ise çıkma belgesinin imza karşılığı teslim kaydından belirlemelidir.

İzin kararının örneği, yabancı vatandaşlık belgesi ve teslim tutanağı birlikte saklanır. Bu üç kayıt, izin süresiyle vatandaşlığın kayıp tarihini ayrı ayrı gösterir.

Hukuki kaynaklar

• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu — TBMM kabul metni — m.25–27; ilgili değişmemiş hükümler.
• NVİ Türk vatandaşlığının kaybedilmesi — çıkma koşulları (m.25).