Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinVasiyetnamede miktarı belli altın bırakılmış fakat hangi altının verileceği açıklanmamışsa önce kazandırmanın tür borcu oluşturup oluşturmadığı belirlenir. Türk Borçlar Kanunu’nun 86. maddesinde, hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden başka sonuç çıkmıyorsa seçimin borçluya ait olduğu; seçilen edimin ortalama nitelikten düşük olamayacağı düzenlenir. Bununla birlikte yalnız “altın verilsin” sözü miktarı ve kapsamı açıklamıyorsa, seçim kuralı eksik iradeyi kendiliğinden tamamlamaz. Vasiyetin bütünü yorumlanmalıdır.
Belirli bilezik ile tür olarak bırakılan altın farklıdır
“Kasamdaki şu bilezik torunuma verilsin” denilmişse mevcut belirli eşya hedeflenmiş olabilir. “Torunuma on adet şu tür altın verilsin” denilmesi ise başka bir yapı oluşturabilir. Birinci durumda eşyanın kimliği, ikinci durumda sayısı ve türü öne çıkar. Altının bir fotoğrafla tarif edilmesi, kasa listesi veya başka maddelerde aynı eşyanın anılması da değerlendirmeyi etkiler. Ailenin sonradan daha ucuz bir ürünü seçmek istemesi, belgenin belirlediği eşyayı değiştirme yetkisi vermez.
Tür borcu değerlendirmesinden önce alacaklının sıfatı da belirlenir. Belirli bir edim bırakılan kişi, sırf bu nedenle terekenin bütününe mirasçı olmaz. mirasçı atanması ile belirli mal vasiyeti ayrımı bu başlangıç ayrımını açıklar. Aynı kişinin ayrıca yasal miras payı bulunması, altınla ilgili hükmün bağımsız okunması gereğini ortadan kaldırmaz. Vasiyet edilen altın ile miras paylaşımındaki ziynet listesi tek hesap gibi ele alınmamalıdır.
Seçim yetkisi kalitesiz altın verme hakkı değildir
Gerçekten tür borcu varsa ve vasiyet başka bir seçim düzeni kurmamışsa genel ifa kuralı değerlendirilir. TBK 86’daki ortalama nitelik sınırı, borçlunun türü aşağı çekerek yükümlülükten kurtulmasını engeller. Gram, ayar, ürün türü ve sayının hangilerinin belirlendiği ayrı görülür. Belirli ayarda altın yazılmışsa daha düşük ayarla ifa, yalnız fiyatı yakın olduğu için uygun sayılmaz. Sahte veya altın olmayan ürün verilmesi de seçim yetkisi kapsamında değildir.
Alacaklıya seçim yetkisi tanınmışsa veya metnin özelliği farklı sonuç gerektiriyorsa genel kural doğrudan uygulanmaz. “İstediği bileziklerden” gibi sözler, yalnız günlük anlatım sayılarak yok kabul edilmemelidir. Buna karşılık alacaklı da miktarı belli olmayan bir hükme dayanarak istediği kadar altın talep edemez. Uyuşmazlık, tasarrufun içeriğinin belirlenmesiyle çözülür; seçim hakkı belirsiz miktarı sınırsızlaştırmaz.
Altın yerine güncel para ödemek yeterli mi?
Altın teslimi öngörülen bir vasiyette, para vermenin aynı ifa olduğu kendiliğinden kabul edilmez. Metin, tarafların geçerli anlaşması ve borcun hukuki niteliği incelenir. Altın fiyatının yükselmiş olması, yükümlüye tek başına para seçeneği yaratmaz. Teslim tarihindeki ürünün ayarı ve gramı, piyasa değeriyle karıştırılmamalıdır. Bedel üzerinden anlaşılacaksa hangi günün ve hangi ürünün fiyatının esas alınacağı açıklaştırılır.
Vasiyetnamenin açılmasıyla her altın borcunun hemen teslim zamanı gelmez. vasiyet alacağının ne zaman ve kimden istendiği hakkındaki açıklamada belirtildiği üzere yükümlü, kabul/ret durumu ve vasiyetteki vade birlikte değerlendirilir. Seçimin kimde olduğu ile alacağın ne zaman istenebileceği farklı sorulardır. Mirasbırakanın belirli eşyasının ölüm tarihinde bulunmaması hâlinde TMK 517’deki kural ayrıca önem taşır; bu sonuç tür olarak bırakılmış her edime mekanik biçimde taşınmaz.
Teslim tartışmasında hangi kayıtlar korunmalı?
Vasiyetnamenin tam ve onaylı metni, kasa veya ziynet kayıtları, fotoğraflar, varsa alış belgeleri ve teslim teklifleri saklanmalıdır. Önerilen ürünün sayısı, ayarı, ağırlığı ve türü yazılı olarak gösterilir. “Altın teslim edildi” şeklindeki genel tutanak, hangi edimin yerine getirildiğini ispatlamakta yetersiz kalabilir. Bir kuyumcu incelemesi gerekiyorsa ürünün kimliği korunarak ağırlık ve ayar belgelenir. Bu kayıtlar, seçim yetkisi tartışmasıyla eksik veya uygunsuz ifa iddiasının ayrılmasını sağlar.
Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)
Hukuki kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — ÇSGB — m.517–518, 600
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — ÇSGB — m.86