Vasinin Görevi Bitince Son Hesap Vermesi Gerekir mi?

Vasinin görev süresinin bitmesi, yönettiği malvarlığına ilişkin hesap verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Türk Medenî Kanunu’nun 489. maddesi, görevi sona eren vasinin son rapor ve kesin hesabı vesayet makamına sunmasını ve malları teslim için hazır bulundurmasını zorunlu kılar. “Artık vasi değilim” demek, geçmiş dönemin belgelerini ve paralarını açıklamaktan kaçınmanın gerekçesi değildir.

Son rapor ile kesin hesap neyi gösterir?

Son rapor, yönetim döneminde yapılan işleri ve görevin kapanışındaki durumu açıklar. Kesin hesapta gelirler, giderler, mevcut varlıklar, borçlar ve teslim edilecek değerler izlenebilir olmalıdır. Yalnız banka hesabının son bakiyesini vermek bütün yönetim döneminin hesabı anlamına gelmeyebilir. Kira geliri, bakım gideri, satış bedeli veya başka işlemler varsa ilgili izin ve ödeme belgeleriyle ilişkilendirilir.

Vesayet altındaki kişinin malvarlığıyla vasinin kendi parası karıştırılmamalıdır. Kişi adına yapılan harcama, vasinin kişisel ihtiyacı veya başka aile üyesine yapılan ödeme ayrı değerlendirilir. Belgenin hangi malvarlığına ve hangi döneme ilişkin olduğu açık gösterilmelidir. Taşınmaz satışı gibi izin gerektiren işlemlerin başka koşulları Vasi Vesayet Altındaki Kişinin Evini Satabilir mi? Mahkeme İzni ve Denetim yazısında açıklanır. Satış izni alınması, bedelin son hesapta gösterilmesi ihtiyacını kaldırmaz.

Mallar kime teslim edilir?

Kanun, malvarlığının vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilmek üzere hazır tutulmasını düzenler. Kime teslim yapılacağı, görevin neden sona erdiğine ve mevcut hukuki duruma bağlıdır. Yeni vasi atanmışsa mal ve belgelerin ona devri; korunacak kişinin ölümü halinde mirasçıların konumu; vesayetin sona ermesi halinde kişinin kendi durumu ayrı değerlendirilir. Her olayda herhangi bir akrabaya elden para verilmesi yeterli değildir.

Teslimde hesaplar, taşınır eşyalar, alacak belgeleri, devam eden sözleşmeler ve bekleyen işlemler açık listelenebilir. Banka erişim şifrelerinin kontrolsüz paylaşılması yerine bankanın ve mahkemenin yetkilendirme usulü izlenmelidir. Teslim tutanağı ve ilgili dekontlar son hesabı destekler. Hangi belgenin kime, hangi gün teslim edildiği belirsiz bırakılırsa sonraki yönetimde eksik kayıt veya çift ödeme sorunları çıkabilir.

Mahkemenin onayı neden ayrıca gerekir?

TMK 490, son rapor ve kesin hesabın vesayet makamınca incelenip onaylanmasını öngörür. 491. maddeye göre son rapor ve hesap onaylandıktan, malvarlığı teslim edildikten sonra makam vasinin görevinin sona erdiğine karar verir. İlk görevin bitme sebebi ile hesap ve teslim sonrası kapanış işlemi aynı adım değildir. Vasinin kendi hazırladığı “ibra oldum” metni, mahkeme denetiminin yerine geçmez.

Vasi ücret isteyecekse bunun dönemi ve mahkeme kararı ayrıca belirtilmelidir. Vasi Ücret Alabilir mi? Ücret Mahkemece Nasıl Belirlenir? yazısı ücretin nasıl belirlendiğini açıklar. Vasi son hesaptan kendi seçtiği tutarı ücret olarak düşerek bütün hesabın kabul edildiğini varsaymamalıdır. Eksik veya tartışmalı kalem bulunduğunda mahkemenin açıklama, tamamlama ya da değerlendirmesiyle ortaya çıkan sonucu izlemek gerekir.

Hesabın tebliği ve sorumluluk

Son rapor ve kesin hesabın kabulü veya reddi kararıyla kesin hesap ilgili kişilere tebliğ edilir; tazminat davası hakları da bildirilir. Hesabı onaylamakla her muhtemel sorumluluk iddiasının kendiliğinden yok olduğu söylenemez. TMK 492–493, sorumluluk taleplerinde kesin hesabın tebliği ve bazı sonradan öğrenilen sebepler için özel süreler öngörür. Tebliğ kaydı bu nedenle önemlidir.

Örneğin eski vasi hesabı sunarken bir satış bedelinin nereye aktarıldığını açıklamamış olsun. İnceleme için satış kararı, banka kaydı ve teslim belgeleri birlikte gerekir. Tartışma yalnız toplam paranın az görünmesine indirgenmemelidir. Görevin sonu, hesap denetimi ve gerekiyorsa zarar iddiası ayrı kurulur. Son rapor ve teslim belgelerinin düzenli hazırlanması, hem korunacak kişinin malvarlığını hem vasinin yaptığı işlemlerin açıklanabilirliğini sağlar.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — m.489–493; m.457