Takip Durduruldu Ama Banka Haczi Kalkmadı: Ne Yapılır?

Banka haczi, icra takibinin durduğu her durumda kendiliğinden kalkmaz. Durdurma, mevcut işlemlerin ilerlemesini engelleyen bir karar olabilir; haczin kaldırılması ise ayrıca hüküm veya işlem gerektirebilir. Bankada görülen kısıtlamanın ihtiyati haciz, kesin haciz, başka bir dosya ya da bankanın kendi işlemi nedeniyle oluşup oluşmadığı da araştırılmalıdır. İlk aşamada durdurma kararının hüküm kısmı ve bankaya gönderilen yazılar karşılaştırılır.

Durdurma kararının kapsamı nasıl okunur?

'Takip dursun' ifadesi ile 'hacizler kaldırılsın' ifadesi aynı sonucu doğurmaz. Mahkeme bazı işlemleri geçici olarak durdurmuş, dosyadaki paranın alacaklıya ödenmesini önlemiş veya belli bir haczin kaldırılmasına karar vermiş olabilir. Hangi korumanın verildiği hüküm fıkrasında aranmalıdır. Başvurunun kabul edildiğine ilişkin kısa bir mesaj, kararın gerçek kapsamını göstermeyebilir.

İcra müdürlüğünün ödeme emrine itiraz nedeniyle verdiği durdurma kararı da takibin türüne göre değerlendirilir. Genel hacizde süresinde itiraz, takibin durmasını sağlar. Buna karşılık daha önce konulmuş ihtiyati haciz, kanunda öngörülen koşullar ve süreler içinde devam edebilir. İhtiyati haciz ile itirazdan sonra hukuka aykırı biçimde yapılan kesin haciz birbirinden ayrılır.

Menfi tespit davasında verilen tedbirin neyi koruduğu ayrıca önemlidir. Takipten sonra açılan dava, sırf açıldığı için bütün icra işlemlerini durdurmaz. İİK 72 kapsamındaki tedbir ve paranın alacaklıya ödenmemesi, mevcut haczin tümüyle kaldırılması şeklinde okunmamalıdır. Kararın dayanağı ile somut banka kısıtlaması eşleştirilmelidir.

Bankadaki kısıtlamanın kaynağı nasıl bulunur?

Bankadan hesabın hangi dosya, kurum veya sözleşme nedeniyle kısıtlandığına ilişkin açıklama istenir. Bir hesapta birkaç icra dosyası, kamu alacağına ilişkin işlem veya bankanın sözleşmesel takas uygulaması birlikte bulunabilir. Bir dosyanın durması, diğer dosyaların haczini sona erdirmez. Mobil bankacılıkta tek bir 'blokeli' ibaresi görünmesi, sebebin de tek olduğu anlamına gelmez.

Haciz yazısının tarihi, tutarı ve dosya numarası alınmalıdır. Maaş hesabı veya özel korunan ödeme söz konusuysa paranın kaynağı da ayrıca belgelenir. Bunlar takibin durması tartışmasından farklı haczedilmezlik sebeplerini gündeme getirebilir. Bir kısıtlamanın yanlış olduğu sonucuna varmak için önce hangi işlemin yapıldığı bilinmelidir.

Varsayımsal örnek: Bir banka hesabında iki kredi dosyasından haciz var. Borçlu birinci dosyada takibin iptalini sağlıyor; banka ikinci dosyanın haczi nedeniyle parayı hâlâ kullandırmıyor. İlk dosyaya ait kaldırma yazısının uygulanmış olması, diğer kısıtlamayı çözmez. Yapılacak başvuru ikinci dosyanın durumuna göre ayrıca belirlenir.

Haczin kaldırılması hangi belgeyle uygulanır?

Kaldırma koşulları varsa icra müdürlüğünden ilgili bankaya müzekkere gönderilmesi istenir. Karar yalnız belirli hesaba veya belirli miktara ilişkinse talep bu sınırı korur. Dosyanın borcunun tamamının ödenmesi, takibin iptali, haczin hukuka aykırılığı veya başka bir kaldırma sebebi birbirinden farklı dayanaklardır.

Bankaya avukatın veya borçlunun karar fotoğrafı göndermesi yararlı bir bildirim olabilir; ancak resmî icra yazısının yerine her durumda geçmez. Müzekkerenin UYAP üzerinden gönderilip gönderilmediği, bankaya ulaşıp ulaşmadığı ve cevap verilip verilmediği kontrol edilir. Yanlış dosya numarası veya eksik hesap bilgisi uygulamayı engelleyebilir.

Müdürlük talebi reddederse veya gereken işlemi haklı sebep olmadan yapmazsa İİK 16 kapsamında şikâyet değerlendirilir. Bir ret işlemine ilişkin genel yedi günlük süre ile yerine getirilmeyen bir hak bakımından süresiz şikâyet düzeni aynı değildir. Süresiz yol bulunduğu varsayımıyla bütün dosyada beklemek uygun değildir. İşlem ve eylemsizlik ayrı gösterilmelidir.

Başvuruyu sonuçlandırmak için hangi kayıtlar gerekir?

Durdurma veya iptal kararının tam örneği, varsa kesinleşme bilgisi, icra dosyası safahatı, banka haciz yazısı, banka cevabı ve güncel hesap dökümü hazırlanır. Haciz konusu paranın aktarıldığı anlaşılırsa reddiyat bilgisi de alınır. Dosyada duran para ile bankada tutulan para bakımından talep sonucu farklı olabilir.

Pratik sıra: kararın hangi işlemi durdurduğunu belirleyin; tüm bloke kaynaklarını listeleyin; ilgili haczin kaldırılma dayanağını açıklayın; müdürlüğe yazılı talep sunun; gerekiyorsa süresinde mahkemeye başvurun; kaldırma yazısının uygulandığını teyit edin. Sadece başvuru alındı belgesiyle hesabın açıldığını varsaymayın.

Hesap işletme faaliyeti, ücret ödemesi veya temel geçim için kullanılıyorsa bunun somut etkisi belgelendirilebilir. Bu bilgi kararın kapsamını genişletmez; ancak acil inceleme gereğini anlatmaya yardımcı olur. Dosya başka ilde bulunuyorsa belgelerle ilk inceleme uzaktan yapılabilir; yerel banka işlemi ve dosya erişimi gerektiğinde koordinasyon ayrıca sağlanır.

Banka haczi varken para aktarılmışsa hangi tarih önemlidir?

Durdurma kararından önce bankadan dosyaya aktarılan para ile karar sonrasında yapılan aktarım aynı hukuki durumda olmayabilir. Kararın ne zaman verildiği, icra dairesine ne zaman sunulduğu, bankaya hangi yazının gönderildiği ve bankanın aktarımı hangi gün yaptığı ayrı ayrı kaydedilir. Bu çizelge oluşturulmadan transferin hukuka aykırılığı hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır. Kararda yalnız alacaklıya reddiyatın önlenmesi yazıyorsa bankadan dosyaya aktarımın da yasak olduğu varsayılamaz.

Dosya hesabına gelen paranın alacaklıya verilmediği hâlde hesapta tutulması da başvurunun kapsamını değiştirir. Talep yalnız bankaya haciz kaldırma yazısı gönderilmesiyle sınırlıysa dosyada duran para hakkında ayrıca işlem gerekebilir. Hangi paranın serbest bırakılmasının istendiği ve hangi hesapta olduğu açıkça gösterilir. Bankanın aktarım cevabı ve icra tahsilat makbuzu bu noktada birlikte kullanılır.

Müdürlük veya banka kararı uygulamış görünse bile başka dosyadan kısıtlamanın sürdüğü ortaya çıkabilir. Örneğin ilk dosyanın durdurma yazısı gelirken ikinci dosyanın yeni haciz yazısı bankaya ulaşmış olabilir. İşlem tarihleri ve kaynaklar ayrılır. Bu durumda kaldırılmış bir haczin devam ettirildiği iddiasıyla hâlen geçerli başka haczin kaldırılması istemi aynı başvuruya dönüştürülmemelidir.

Karar örneğinde borçlunun adı, dosya numarası veya hesap bilgisi yanlış yazılmışsa önce bu yanlışlığın karar veya uygulama düzeyinde düzeltilmesi gerekir. Bankadan açıklama istenirken kişiye ait bütün hesapların ilgisiz biçimde listelenmesi yerine kısıtlanan hesap ve ilgili dosya belirtilir. Sonuçta karar, resmî yazı, banka cevabı ve hesap kullanılabilirliği birbirini doğrulamalıdır. Bu dört kayıt farklı sonuç gösteriyorsa nedeninin dosya üzerinden açıklığa kavuşturulması gerekir.

Bankadan alınan yazılı cevapta sadece 'haciz devam ediyor' denilmişse, hangi dosya ve miktarın sürdüğü sorulmalıdır. İcra dairesinin kaldırma yazısıyla banka cevabı arasındaki fark, uygulanmamış karar ihtimalini veya başka haczin varlığını gösterebilir. Talepler bu ayrım kurulduktan sonra hazırlanır. Borçlunun hesap ekranındaki kullanılabilir bakiye de tarihli kayıtla korunabilir; ancak ekran görüntüsü resmî dosya ve banka cevabının yerine geçmez.

Hukuki inceleme sonucunda gerek dosyada duran paranın serbest bırakılması gerek bankadaki kayıt için ayrı yazı gerekebilir. İki işlemin de tamamlandığını doğrulamak önemlidir. Haciz miktarı azaltılmışsa hangi tutarın serbest kaldığı ayrıca kontrol edilir.

Sık sorulan sorular

Takibe itiraz ettiğim için bütün hacizler kalkar mı?

Hayır. Takip türü, haczin ne zaman ve hangi dayanakla konulduğu, ihtiyati haciz bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.

Banka kararı gördüğü hâlde bekleyebilir mi?

Resmî kaldırma yazısının ulaşması ve karar kapsamının belirlenmesi gerekebilir. Başka bloke nedeni varsa kısıtlama bu sebeple sürebilir.

Menfi tespit davası açmak hesabı açar mı?

Dava açılması tek başına hesabı serbest bırakmaz. İİK 72 kapsamındaki koşullar ve verilen tedbirin sınırı önemlidir.

Haciz kalktı ama para aktarılmışsa ne olur?

Aktarımın tarihi ve hukuki dayanağı incelenir. Dosyada iade, icranın iadesi veya ayrı dava gibi yollar somut duruma göre değerlendirilir.

Mevzuat ve ilgili okumalar

• İcra ve İflas Kanunu: m.16, 22, 66, 72, 257–268

• İhtiyati Haciz Kararı: Şartlar, Teminat ve İtiraz
• Maaş Hesabındaki Paranın Haczi ve Haczedilmezlik Şikâyeti
• Üçüncü Haciz İhbarnamesi Geldi: İİK 89/3 Davası Nasıl Açılır?

Diğer açıklamalar için icra hukuku yazılarını inceleyebilirsiniz.

Mersin'deki ofisimiz, banka ve icra kayıtlarını birlikte okuyarak kısıtlamanın kaynağını değerlendirir. Türkiye genelindeki dosyalarda gerekli vekâletnameyle kaldırma ve ilgili başvuruların yönetimi işin niteliğine göre planlanabilir. Av. Emirhan Keskin ile iletişim.