E-posta ile fesih, tacirler arası sözleşmede bildirimin yalnızca e-postayla yapılacağı kararlaştırılmışsa geçerli olabilir; ancak Türk Ticaret Kanunu’ndaki özel şekil kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır. Ticari sözleşmede bildirimlerin e-postayla yapılacağının yazması, her mesajın güvenli ve yeterli fesih bildirimi olduğu anlamına gelmez. E-postayla fesih bildirimi değerlendirilirken tarafların tacir sıfatı, kanuni bildirim yöntemleri, sözleşmedeki düzenleme ve mesajın gerçek içeriği incelenir. Sipariş vermeye ilişkin yazışmayla sözleşmeyi sona erdiren beyan aynı değildir.
Öte yandan sıradan e-postayla gönderilmiş bildirimin her durumda otomatik olarak hükümsüz olduğunu söylemek de doğru bir değerlendirme yöntemi değildir. Şeklin geçerlilik ve ispat yönü, bildirimin kabulü, ulaşması ve özel sözleşme hükümleri birlikte ele alınır. Mevcut mesajın hukuki etkisi araştırılırken yeni bildirimin daha güvenilir biçimde yapılması mümkün olabilir.
TTK hangi bildirim yöntemlerini sayıyor?
TTK'nın 18. maddesinin üçüncü fıkrası, tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarları düzenler. Maddede noter aracılığı, taahhütlü mektup, telgraf ve güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi sayılır. Bu yöntemler uyuşmazlıkta bildirimin yapıldığını ortaya koymak açısından önemlidir.
Hükümde sayılan işlemlerle günlük ticari yazışmalar ayrılmalıdır. Teslim saatinin sorulması, sipariş miktarının bildirilmesi ve fiyat teklifi gönderilmesi her durumda aynı özel bildirim incelemesine tabi değildir. Aynı şekilde bir tarafın tacir olmadığı olayda bu kuralın uygulanması, yalnızca sözleşmenin başlığında “ticari” yazmasına bağlanamaz.
Sıradan e-posta ile KEP aynı sistem değildir
Şirketin kullandığı olağan e-posta adresi, kayıtlı elektronik posta hesabı olmayabilir. Mesajın altında şirket logosunun bulunması veya bir imza görseli eklenmesi de güvenli elektronik imza kullanıldığını göstermez. KEP üzerinden yapılacak işlemde sistemin kayıtları ve güvenli elektronik imza koşulu ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bu ayrım, “mail attım” açıklamasının neden yeterince belirli olmadığını gösterir. Hangi hesaptan, hangi sisteme, kimin adına ve hangi eklerle mesaj gönderildiği araştırılır. Dosyada sıradan e-posta varsa, mesaj değersiz sayılıp silinmemelidir. Elektronik kayıtların belge ve diğer delillerle birlikte değerlendirilebilmesi başka bir konudur.
Sözleşmedeki yalnızca e-posta maddesi nasıl okunur?
Önce maddenin hangi bildirimleri kapsadığı belirlenir. Günlük iletişim adresinin gösterilmesiyle, fesih için özel şekil kararlaştırılması farklıdır. Sözleşme belirli bir adresi zorunlu tutuyor, ayrıca noter veya KEP bildirimini yasaklıyormuş gibi görünüyorsa bütün metin ve kanuni düzenlemeyle ilişkisi incelenmelidir.
Kanuni yöntemlerden birinin kullanılması, sözleşmede belirtilen iletişim adresine bilgi verilmesini gereksiz kıldığı anlamına gelmez. Bildirimi hazırlayan taraf, mümkün olduğunda sözleşmedeki iletişim kaydını da gözeterek açık bir metin kullanabilir. Ancak aynı beyanın farklı tarihlerde gönderilmesi, feshin hangi tarihte sonuç doğurduğu konusunda yeni soru yaratabileceğinden tarihler dikkatle kaydedilmelidir.
Mesajda gerçekten fesih iradesi var mı?
“Bu şartlarda çalışmak istemiyoruz” ifadesi, bağlama göre görüşme talebi, şikâyet veya kesin sona erdirme beyanı olabilir. Mesajın konusu, önceki yazışmalar ve devamındaki davranışlar değerlendirilir. Sözleşmenin hangi maddesine dayanıldığı, hangi tarihte sona erdirildiği ve gerekçe gerekip gerekmediği açık olmalıdır.
İhtar, ek süre verme ve fesih birbirine karıştırılmamalıdır. Borcun yerine getirilmesi için süre veren mesajla aynı anda sözleşmenin kesin sona erdiğini söylemek çelişki yaratabilir. Fesih hakkının maddi koşulları da şekilden bağımsız olarak incelenir. Usulüne uygun bir bildirimin bulunması, haksız feshin bütün sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
Ulaşma ve temsil yetkisi nasıl belgelenir?
Gönderim ekranı, mesajın karşı tarafa ulaştığını her durumda kesin biçimde kanıtlamaz. Yanlış adres, hata mesajı, yetkisiz çalışan veya silinmiş ekler uyuşmazlık yaratabilir. Karşı tarafın bildirime verdiği açık cevap ise mesajın içeriğini ve ulaşmasını değerlendirmede önem taşıyabilir. Teknik kayıtlar mümkün olduğunca özgün biçimde saklanmalıdır.
Gönderen kişinin şirket adına fesih yetkisi de araştırılır. Satış personelinin teklif göndermeye yetkili olması, bütün sözleşmeleri sona erdirebildiği anlamına gelmez. Şirketin temsil kayıtları, yetki belgeleri ve bildirimin sonradan benimsenip benimsenmediği incelenir. Sadece kurumsal e-posta kullanımı bu incelemeyi bitirmez.
- Sözleşmedeki bildirim ve fesih maddelerinin tamamı.
- Özgün mesaj, başlık bilgileri ve gönderilen ekler.
- Teslim, hata ve karşı tarafın cevap kayıtları.
- Bildirimi gönderen kişinin temsil yetkisi.
- Fesih nedeni, ek süre ve seçilen sonuçla ilgili belgeler.
Farazi örnekte şirket, olağan e-postayla belirsiz bir şikâyet göndermiş, karşı taraf ise teslimlerin devam edeceğini bildirmiştir. Bu kayıttan kesin fesih sonucu çıkarılmadan önce içerik ve sözleşme incelenir. Talep netleştirilip uygun bildirim yöntemi seçilir. Sonradan yapılan işlem, önceki mesajın tarihini kendiliğinden geriye götürmez.
Sözleşmede e-posta yazıyorsa noter bildirimi gereksiz midir?
Otomatik olarak böyle denilemez. Kanuni yöntemler, sözleşmesel bildirim düzeni ve ispat ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Olağan e-posta ile fesih her durumda hükümsüz müdür?
Bu kadar genel bir sonuç çıkarılamaz. Bildirimin içeriği, ulaştığı, kabulü ve ilgili şekil kuralları somut olayda incelenir.
Kurumsal e-postadaki imza görseli güvenli elektronik imza mıdır?
Hayır. Görsel imza ile kanuni nitelikleri taşıyan güvenli elektronik imza farklıdır. KEP işleminin kayıtları ayrıca kontrol edilir.
Karşı taraf cevap verdiyse bütün sorun çözülür mü?
Cevap ulaşma ve içerik bakımından önemlidir. Bununla birlikte temsil yetkisi, fesih hakkı ve gerekli bildirim koşulları ayrıca değerlendirilir.
İlgili hukuki bilgiler
Ticari Sözleşme E-Posta veya WhatsApp Yazışmasıyla Kurulur mu?
E-Faturada İade Faturası İtiraz Sayılır mı? KEP Bildirimi ve Delil Planı
Tacirler arasında e-posta ile fesih
Türk Ticaret Kanunu’nun 18. maddesi, tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve dönme ihbarlarının noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta ile yapılmasını öngörür. E-posta ile fesih sözleşmede kararlaştırılmış olsa bile, ispat güçlüğü yaşanmaması için kayıtlı elektronik posta tercih edilmelidir. Uygulamada bu şekil kuralının ispat amaçlı olduğu kabul edilmektedir. E-posta ile fesih yapılacaksa, gönderimin ve karşı tarafın okuduğunun belgelenmesi önemlidir.
Resmî kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: İstanbul Ticaret Odası metni: Madde 18/3: tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönmeye ilişkin bildirim yöntemleri
- 6098 Türk Borçlar Kanunu - TBMM kabul metni: Sözleşme ve bildirim içeriğinin yorumlanması, sözleşmesel şekil
- 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu - TBMM kabul metni: Madde 199 ve 205: elektronik belgelerin ispat bakımından değerlendirilmesi
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)