Özel İstihdam Bürosu İşçinin Maaşını Ödemedi: Geçici İşverenin Sorumluluğu

Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici çalışmada işveren kural olarak bürodur ve ücret borcu öncelikle ona aittir. İşçinin fiilen çalıştığı işletmenin ödeme yükümlülüğü, ilişkinin türüne ve 4857 sayılı İş Kanununun 7. maddesindeki özel koşullara göre incelenir. Öngörülemeyen üretim kapasitesi artışı için kurulan ilişkide, bir ayın üzerinde çalışanların ücretini aylık kontrol etme ve koşulları varsa en çok üç aylık ücreti büro alacağından mahsup ederek doğrudan ödeme düzenlemesi bulunur. Her geçici çalışma için sınırsız ortak sorumluluk bulunduğu söylenemez.

Önce aracılık ile geçici işçi sağlama ayrılmalıdır

Bir büro işçiyi işletmeyle tanıştırıp işe yerleştirmiş olabilir; bu durumda ücretin kimin tarafından ödeneceği, kurulan gerçek iş sözleşmesine göre belirlenir. Büro kendi işçisini yazılı geçici işçi sağlama sözleşmesiyle işletmeye göndermişse farklı yapı vardır. Bordroda büro adının bulunması önemli bir kayıt olmakla birlikte sözleşmeler ve fiilî çalışma birlikte incelenir. İşçinin üniformasında işletmenin markasının yazması tek başına bütün ücret borcunu işletmeye yüklemez. İŞKUR izni ile geçici iş ilişkisi kurma yetkisi de ayrı kontrol edilir. İzinli aracılık yapan her kuruluşun geçici işçi sağlama yetkisi bulunduğu varsayılmamalıdır. İşe başlamadan verilen belgeler, sonraki ücret uyuşmazlığında ilişkinin başlangıç biçimini gösterebilir.

Ücret denetimi ve üç aylık ödeme hangi ilişkiye aittir?

4857 sayılı Kanunun 7. maddesinin ikinci fıkrasının f bendi, işletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin öngörülemeyen biçimde artması durumunu düzenler. Bu bent kapsamındaki ilişkide, işletme bir ayın üzerinde çalışan geçici işçilerin ücretlerini çalıştıkları sürece her ay kontrol eder. Büro ödeme belgelerini aylık olarak sunar. Ödenmemiş ücret varsa işletme, büroya ödeyeceği alacaktan mahsup edilmek üzere en çok üç aylık ücreti işçinin banka hesabına yatırır ve durumu ilgili il müdürlüğüne bildirir. Bu mekanizma ev hizmetleri veya başka sebeple kurulan her ilişkinin koşulsuz ödeme rejimi gibi anlatılamaz. Sözleşmede hangi gerekçenin yazıldığı kadar gerçekte hangi iş ihtiyacının karşılandığı da değerlendirilmelidir.

Büronun borcu üç ayla sınırlanmış olmaz

Kanundaki üç aylık doğrudan ödeme mekanizması, özel istihdam bürosunun işçiye karşı bütün ücret borcunu üç ayla sınırlamaz. İşçi dört aylık ücretini alamamışsa kalan ayın sırf bu sınır nedeniyle ortadan kalktığı sonucuna varılmaz. Aylık ücret, fazla çalışma veya diğer hakların doğduğu dönem ve hukuki dayanağı ayrı gösterilir. İşletmenin büroya hizmet bedelini ödediğini söylemesi ile işçiye ücretin gerçekten yatırılması aynı işlem değildir. Banka hareketleri ve bordro, hangi ödemenin hangi alacağa ait olduğunu ortaya koyar. Farklı şirketlerden gelen ödemeler varsa açıklamalar korunmalıdır. Bir ayın ücretinin başka ayın borcuyla karıştırılması, hem talebi hem mahsup hesabını yanlışlaştırabilir.

Büro kapanırsa veya geçici süre aşılırsa ne değişir?

4904 sayılı Kanunun 18. maddesinde büro tarafından ücretlerin ödenmemesi, iflas, kapanma veya yetki iptali gibi hallerde işçi alacaklarının teminattan öncelikli ödenmesine ilişkin düzenleme vardır. Başvuru için alacak tutarı ve çalışma kayıtları somutlaştırılır; teminatın varlığı tüm alacağın aynı gün ve eksiksiz tahsil edileceği anlamına gelmez. Ayrıca geçici işçi sağlama sözleşmesindeki süre dolmasına rağmen ilişki sürdürülürse, 4857 sayılı Kanundaki koşullarla işletme ve işçi arasında belirsiz süreli sözleşme kurulmuş sayılması gündeme gelir. Hangi tarihten itibaren kimin işveren olduğu bu nedenle önemlidir. Büro kapandı diye geçmiş borcun veya devam eden çalışmanın hukuki muhatabı yalnız tahminle seçilmemelidir.

Varsayımsal olay: sipariş artışı için fabrikaya gönderilen işçi

Bir işçinin beklenmeyen sipariş artışı nedeniyle üç ay boyunca fabrikaya gönderildiğini, büro tarafından ikinci ve üçüncü ay ücretinin ödenmediğini varsayalım. İşçi yalnız fabrikadan ayrılma mesajını değil büro sözleşmesini, görevlendirmeyi ve banka kayıtlarını toplar. İlişki f bendine dayanıyorsa bir ayı aşan çalışma ve aylık denetim yükümlülüğü araştırılır. Fabrikanın büroya henüz ödemediği hizmet bedeli ile ödenmeyen ücretlerin tutarı karşılaştırılır. Aynı kişi daha sonra sözleşmedeki bitiş tarihinden sonra da çalıştırılmışsa yeni dönem ayrıca değerlendirilir. Örnekte iki şirketin dosyaya alınması mümkün olabilir; bunun gerekçesi, her birinin hangi dönem ve hangi yükümlülük yönünden sorumlu olduğuyla açıklanmalıdır.

Yanlış muhatap ve eksik belge nasıl önlenir?

İşçinin elinde yalnız vardiya çizelgesi bulunması ücret uyuşmazlığını çözmeye yetmeyebilir. Büro ve işletmenin tam ticaret unvanı, yetki kayıtları, ücretin kararlaştırıldığı belge, görev süresi ve ödenmeyen aylar birlikte hazırlanmalıdır. İşçi büroya yazdığı talebi işletmeye de bilgi olarak ilettiğinde her yazının teslim kaydı korunur. İŞKUR veya çalışma makamına başvuru, idari denetim ve teminat bakımından anlamlıdır; para alacağı için gereken arabuluculuk ve dava adımlarının tamamlandığı varsayılmaz. Aynı alacak ikinci kez tahsil edilemez; büro, işletme veya teminattan yapılan kısmi ödemeler hesaptan düşülür. Genel bir “maaşım yok” anlatımı yerine ay, tutar ve yapılan ödeme tablosu kullanılmalıdır.

Dosyanın hazırlanması ve hukuki takip

Ücret başvurusu hazırlanırken büro ve geçici işçi çalıştıran işletmenin rolleri ayrı yazılmalıdır. Büro iş sözleşmesinden doğan ödeme borcunun muhatabı olarak; işletme ise ileri sürülen özel denetim, doğrudan ödeme veya yeni işverenlik koşuluyla değerlendirilir. İlgili dönemler ve ödenmemiş aylar gösterilmeden yalnız iki şirketin adını aynı dilekçeye yazmak, sorumluluğun dayanağını açıklamaz. İŞKUR başvurusunda geçici iş ilişkisi yetkisi, ücret belgeleri ve teminattan ödeme talebine ait olgular somutlaştırılır.

Ücretin yargısal tahsili için 7036 sayılı Kanunun 3. maddesindeki arabuluculuk koşulu ayrıca kontrol edilir. Başvuruya alınacak taraflar, taleplerin hukuki muhataplarına göre belirlenir. Arabuluculukta kısmi ödeme önerisi sunulmuşsa hangi aya, hangi ücret kalemine ve hangi şirketin borcuna ilişkin olduğu açık yazılır. Anlaşma sağlanmazsa dava dilekçesinde iki şirketin sorumluluğunun neden aynı veya farklı dönemlere ait olduğu gösterilir. Teminattan veya banka hesabına doğrudan yapılan ödeme dava sırasında gerçekleşirse hesap güncellenir; tek alacağın mükerrer tahsilinden kaçınılır.

Sık sorulan sorular

İlgili yazılar ve resmî kaynaklar

Konuyla bağlantılı olarak İşçi Aynı Grubun Başka Şirketine Geçici Görevlendirilebilir mi?, İş Davalarında Zorunlu Arabuluculuk ve Süreler yazıları da incelenebilir.

Hukuki dayanaklar: 6715 ile değişen 4857 madde 7 ve 4904 madde 18: büro işverenliği, ücret kontrolü, teminat; Adalet Bakanlığı: işçi ve işveren uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk. Kaynaklar 1 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

İlk inceleme için belgeler ve iletişim

Geçici işçi ücretinin tahsili için büro sözleşmesi, görevlendirme tarihleri ve ödenmeyen ayların bordroları ilk incelemenin temelini oluşturur. İşletmeyle veya büroyla yapılan ödeme yazışmaları da gönderilebilir. Başvuruda iki şirketin tam unvanını belirtmek, hukuki muhatabın doğru belirlenmesine yardımcı olur. Türkiye genelindeki geçici iş ilişkisi dosyaları hakkında Av. Emirhan Keskin’in Mersin’deki ofisine iletişim sayfası aracılığıyla ulaşılabilir. Dosya değerlendirmesi, hangi borcun bürodan ve hangi özel yükümlülüğün işletmeden talep edilebileceğini somut çalışma belgelerine göre ele alır.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)