İşyeri Kirasında Stopaj Ödenmediyse Vergiden Kim Sorumlu Olur?

Stopajı kim keser ve vergi dairesine öder?

Gerçek kişiye ait bir işyerini kiralayan şirket veya Gelir Vergisi Kanunu m.94’te sayılan diğer kesinti sorumlularından biri, kural olarak brüt kira bedeli üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmak ve beyan etmekle yükümlüdür. 2026 tarihli Gelir İdaresi Başkanlığı rehberinde oran %20 olarak açıklanır. Her işyeri kiracısına otomatik aynı yükümlülük yüklenmez; kiracının vergi statüsü ve kiraya verenin kimliği önce doğrulanmalıdır.

Örneğin basit usulde kazancı tespit edilen kiracının işyeri kirasından vergi kesme yükümlülüğü bulunmadığı GİB rehberinde belirtilir. Kiraya verenin şirket olması veya faturaya tabi özel bir ilişki de sonucu değiştirebilir. “İşyeri olduğu için stopajı her zaman ev sahibi yatırır” ve “her zaman kiracı yatırır” genellemeleri bu nedenle doğru değildir.

Net kira, brüt kira ve dekont farkı

Sözleşmede 40.000 TL net kira kararlaştırılmışsa bu tutar ile 40.000 TL brüt kira aynı hesap değildir. Tevkifat matrahı ve kiraya verene gidecek tutar sözleşmenin açık ifadesine göre hesaplanır. Kiracının sadece net tutarı bankaya gönderip kesintiyi vergi dairesine yatırmaması, dekontta “kira ödendi” yazsa da vergisel yükümlülüğü yerine getirdiği anlamına gelmez.

Öncelikle sözleşme, aylık banka dekontu, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, tahakkuk ve ödeme belgeleri eşleştirilmelidir. Kiraya verenin banka hesabına ne kadar geçtiği ile vergi dairesine ne kadar beyan edildiği ayrıdır. Bir vergi borcunun kiracı üzerinde bulunması, tarafların aralarındaki kira hesabının hiç tartışılmayacağı anlamına gelmez.

Kiraya veren kesinti yapılması gereken sözleşmede bir yıl boyunca “tam net kira” aldığını düşünüyor olabilir; kiracı ise gönderdiği parayı “brüt kira” kabul etmiş olabilir. Bu uyuşmazlık için sadece aylık ödeme toplamını değil, sözleşmedeki vergi maddesini ve tarafların fatura ya da serbest meslek makbuzu düzenleyip düzenlemediğini de incelemek gerekir. Stopajın vergi dairesine beyan edilmesi, otomatik olarak kiraya verenin gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğünü kaldırmaz; yıllık gelir, sınır ve diğer gelir unsurları ayrıca değerlendirilir. Sözleşmedeki vergi yükünü değiştiren sözlü görüşmeler ileri sürülüyorsa bunların tarih ve içeriğini kanıtlayan yazışmalar saklanmalıdır. Vergi cezası ile eksik kira alacağı aynı talep kalemi değildir. Muhtasar beyannamede ilgili mülk sahibine ait kesinti görünmüyorsa yalnızca banka dekontundaki “stopaj dahil” ibaresi beyanın yapıldığını ispatlamaz.

Stopaj yatırılmamışsa hangi adımlar atılır?

Kiracı vergi kesintisi yapmakla yükümlüyse eksik beyan ve ödeme için muhasebe kayıtları üzerinden ilgili dönemin düzeltilmesi, vergi, faiz ve ceza ihtimalleri incelenmelidir. Güncel usul ve süreler için vergi dairesi veya mali müşavirle işlem yapılması gerekir. Kiraya veren de kesilen tutarın gerçekten beyan edilip edilmediğini kontrol ederek vergi hesabına etkisini değerlendirmelidir.

Kiracı kesintiyi sözleşmeye aykırı biçimde kiraya verene de ödememişse kira borcu yönünden ayrıca uyuşmazlık doğabilir. Buna karşılık stopaj olarak kesilen paranın vergi dairesine gitmemiş olması, her durumda kiraya verene aynı miktarı ikinci kez ödemek zorunda kalındığı sonucuna götürmez. Talep, net-brüt düzenleme ve ödeme belgelerine göre kurulmalıdır.

Hukuki dayanak

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.94 kesinti yükümlülerini ve kira gelirlerine ilişkin tevkifatı düzenler. GİB 2026 kira rehberi genel uygulamayı ve basit usul istisnasını açıklar. Tarafların kira borcunu değerlendirmede TBK m.299 ve 313 dikkate alınır.

İlgili konular için Kira Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.