Birlikte Dava Açtığım Kişi Feragat Ederse Ben de Kaybeder miyim?

Birlikte dava açtığınız kişinin feragati, her durumda sizin talebinizi de sona erdirmez. HMK 58’e göre ihtiyari dava arkadaşlığında davalar birbirinden bağımsızdır; her dava arkadaşı diğerinden bağımsız hareket eder. Bu nedenle bir davacının kendi talebinden geçerli biçimde vazgeçmesiyle başka davacının hakkından vazgeçildiği aynı sonuç değildir. Ancak bu cevabı uygulamadan önce davadaki birlikteliğin gerçekten ihtiyari olup olmadığı belirlenmelidir.

Aynı dosyada olmak aynı hak sahibi olmak değildir

HMK 57, ortak hak veya borç, ortak işlem yahut aynı veya benzer olay ve hukuki sebepler gibi koşullarda birden fazla kişinin birlikte dava açabilmesini düzenler. Birlikte açma olanağı, her kişinin talebini tamamen tek bir hak haline getirmez. Örneğin aynı olaya ilişkin fakat her birine ait ayrı alacakları bulunan kişiler, koşulları varsa aynı dosyada başvurabilir. Her talebin miktarı ve dayanağı ayrıca açıklanmalıdır.

Dosya numarasının ortak olması, bir davacının bütün diğerlerini temsil ettiğini göstermez. Avukatla temsil varsa kimin vekâletname verdiği ve hangi işlemler için yetki bulunduğu okunur. Bir davacının diğerleri adına imza atabilmesi için gereken ayrı temsil koşulları sağlanmalıdır. İhtiyari dava arkadaşı sıfatı tek başına bu temsil yetkisini vermez. Dilekçelerde kişinin kendi açıklamasıyla başka kişi adına açıklama ayrılmalıdır.

Feragat kimin talebini kapsıyor?

Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Geçerli beyanın kapsamı kişiye ve talebe göre belirlenir. “Kendi alacağımdan feragat ediyorum” açıklamasıyla yetkisi bulunmadan bütün davacıların alacaklarından vazgeçmek farklıdır. Bağımsız davacı, diğer kişinin feragat dilekçesini gördüğünde kendi talebinin devam ettiğini açık biçimde dosyada izlemelidir. Mahkemenin her davacı yönünden hangi karar verdiği kontrol edilir.

Davadan Feragat Etmek ile Davayı Geri Almak Arasında Ne Fark Var?, feragat ile davanın geri alınmasının farklı sonuçlarını açıklar. İhtiyari dava arkadaşlarından birinin geri alma isteği de diğerinin otomatik olarak geri aldığı anlamına gelmez. Feragat için karşı tarafın onayının gerekmemesini ele alan Davadan Feragat Beyanı Karşı Tarafa Tebliğ Edilmeden Sonuç Doğurur mu? ise beyanın başka bir özelliğidir. Onay gerekmemesi, feragat eden kişiye diğer davacıların bağımsız talepleri üzerinde sınırsız tasarruf hakkı vermez.

Mecburi dava arkadaşlığında neden farklı değerlendirilir?

HMK 59, maddi hukuk uyarınca hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tümü hakkında tek hüküm verilmesi gereken durumu düzenler. Burada mecburi dava arkadaşlığı bulunabilir. HMK 60 kapsamında birlikte hareket kuralı vardır. Dolayısıyla ihtiyari arkadaşlıktaki bağımsızlık cevabı bu ilişkiye doğrudan taşınmamalıdır.

Duruşmaya gelmiş mecburi dava arkadaşının usul işlemlerinin, usulüne uygun davet edilip gelmeyen diğer kişi bakımından etkisi de maddede düzenlenmiştir. Bu hüküm, gelmiş kişinin her tasarrufla diğerlerinin maddi hakkını tek başına ortadan kaldırabileceği şeklinde okunmamalıdır. Feragat veya sulh gibi hakkı etkileyen açıklamalar bakımından birliktelik ve temsil yetkisi ayrıca değerlendirilir. Bir kişinin yokluğu, onun bütün iradesinin yerine geçtiği varsayımını haklı kılmaz.

Dosyada pratik olarak ne kontrol edilir?

Dava dilekçesindeki her davacı ve talep, birliğin hukuki dayanağı, verilen vekâletnameler ve feragat metni birlikte alınmalıdır. Sonraki duruşma tutanağında hangi talebin görülmeye devam ettiği anlaşılmalıdır. Bir davacının dosyadan çıkması diğer kişinin delil sunma veya duruşmaya katılma yükünü ortadan kaldırmaz. Bağımsız talep sürüyorsa onun usul süreleri takip edilir.

Örneğin aynı teslim olayından kaynaklanan ayrı zarar talepleriyle birlikte dava açan iki kişi düşünelim. Bir kişi kendi talebinden feragat ederken diğerinin bağımsız alacağı için dava devam edebilir. Buna karşılık elbirliğiyle kullanılacak tek hak söz konusuysa aynı örnekle sonuca gidilmez. Asıl belirleyici, birlikte dava açılmış olması değil, hakkın ve dava arkadaşlığının hukuki yapısıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı — HMK m. 57, 58, 59, 60