Hastalık Raporunun İlk İki Günü Ödenmedi: SGK mı İşveren mi Öder?

Normal hastalık nedeniyle alınan istirahat raporunda SGK geçici iş göremezlik ödeneğini, gerekli koşullar varsa üçüncü günden başlatır; ilk iki gün için hastalık ödeneği ödemez. İlk iki günün işveren tarafından ödenip ödenmeyeceği ise ücret düzenine ve sözleşmeye bağlıdır. Her ay çalışılmayan hastalık günlerinde de tam ücret öngören maktu aylık ücretle, çalışılan güne göre hesaplanan ücret aynı değildir. İş kazası ve meslek hastalığında hastalık kolundaki iki günlük bekleme kuralı kullanılmaz.

SGK ödeneği ile ücret ayrı haklardır

SGK rapor parası, işverenin yaptığı iş karşılığı ödediği ücret değildir. Kurumun ödeme yapmaması, işverenin her durumda ödeme yapmak zorunda olduğunu göstermediği gibi, ücret borcunun her durumda ortadan kalktığını da göstermez. Çalışanın ilk bakacağı belge banka hesabındaki ödeme değil; sözleşmedeki ücret şekli, bordro uygulaması ve varsa toplu iş sözleşmesidir.

Normal hastalıkta 4/a sigortalısı bakımından raporun yetkili hekim veya sağlık kurulundan alınması, sigortalılık koşulu ve önceki bir yıldaki prim şartı incelenir. SGK’nın resmî açıklamasında en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartı yer alır. Yatarak veya ayakta tedavi ödeneği farklı hesaplanabilir. Bu yazının konusu toplam rapor parası hesabından çok, ilk iki günlük ücret boşluğunun doğru değerlendirilmesidir.

Maktu aylık ücret gerçekten var mı?

İş Kanunu’nun 49. maddesi, hasta veya izinli bulunması ya da diğer nedenlerle mazeretli olması halinde de aylığı tam ödenen aylık ücretli işçileri ayrıca düzenler. 48. madde ise hastalık nedeniyle çalışılmayan günlerde SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık ücretli işçinin ücretinden mahsup edilmesine ilişkin hüküm içerir. Bu düzenlemeler, gerçek ücret sistemi incelenerek birlikte uygulanmalıdır.

Maaşın her ay banka hesabına yatması veya bordroda “aylık” yazması tek başına kesin sonuç oluşturmaz. İşveren geçmiş raporlarda her defasında tam maaş mı ödemiştir, işçi işe gelmediği günler için normalde günlük kesinti mi görmüştür, sözleşme ücretin kesintisiz ödenmesini mi düzenlemiştir? Bu soruların yanıtı maktu ücret iddiasını destekleyebilir. Saatlik veya günlük ücrette sözleşme ve işyeri uygulaması ayrıca ödeme hakkı sağlayabilir.

Örnek: üç günlük rapor iki farklı ücret düzeni

Büşra ile Tolga aynı işletmede üç günlük hastalık raporu alır. Büşra’nın sözleşmesinde mazeret ve hastalık hallerinde aylığın tam ödeneceği yazılıdır; önceki bordroları da buna uygundur. Tolga ise fiilen çalıştığı günler üzerinden ücret alır ve sözleşmesinde rapor günlerine ek ödeme düzenlenmemiştir. SGK’nın her ikisi için de yalnızca üçüncü günü ödemesi, işverenle aralarındaki ücret hesabını aynı hale getirmez.

Büşra açısından maktu aylık ücretin korunması ve gerçekleşen SGK ödemesinin mahsubu incelenir. Tolga bakımından çalışılmayan ilk iki güne ilişkin işveren borcunun hangi sözleşmesel veya yasal temele dayandığı ayrıca belirlenir. “Rapor üç gün, kesinti mutlaka iki gün” biçiminde otomatik hesap yapılamaz. Önce ücret düzeni, sonra Kurum ödemesi, ardından bordro kalemleri karşılaştırılır.

İş kazası raporunda iki gün kesintisi neden farklıdır?

Kaza iş kazası olarak bildirilmiş ve ilgili sigorta koşulları oluşmuşsa, normal hastalığa ilişkin üçüncü günden başlama kuralı doğrudan uygulanmaz. Rapor ekranında olayın hastalık olarak işlenmesi nedeniyle ödeme eksik görünüyorsa, sorun yalnızca ücret türü olmayabilir; sigorta kolu kaydı da düzeltilmelidir. İş kazası olduğu iddia edilen her olayın Kurumca otomatik kabul edildiği varsayılmaz.

Çalışan, raporun üzerinde olay türünü, başlangıç ve bitiş tarihlerini ve devam raporu bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. İki ayrı raporun aynı hastalık dönemini devam ettirip ettirmediği, yeni bir olaydan mı kaynaklandığı teknik kayıt üzerinden değerlendirilir. İki gün eksik görüldüğünde raporların ilişkisi incelenmeden art arda yeni bekleme süresi varsayılması doğru değildir.

Kesinti anlaşılmıyorsa hangi kayıtlar istenir?

• İş sözleşmesi ve varsa toplu iş sözleşmesindeki ücret/rapor hükümleri.
• Raporlu ayın ücret hesap pusulası, bordrosu ve banka hareketi.
• Önceki raporlu aylardaki ücret uygulaması.
• E-Devlet iş göremezlik ödeme sonucu ve rapor numarası.
• SGK hizmet dökümündeki gün sayısı ve işverenin rapora ilişkin bildirimi.

İşverene yazılı olarak “raporlu gün kesintisinin hangi ücret düzenine ve hangi bordro kalemine dayandığı” sorulmalıdır. SGK’dan ödeme yapılmadığı gerekçesi istenebilir. Çalışanın zaten aldığı bir Kurum ödemesini yokmuş gibi göstermesi doğru değildir; aynı dönem için ücret ve mahsup hesabı birlikte açıklanmalıdır. İşverenin henüz gerçekleşmemiş bir ödemeyi gerçekleşmiş gibi göstermesi de kayıtlarla denetlenmelidir.

Başvuru yolu talebe göre değişir

SGK ödeneğinin eksik veya yanlış hesaplandığı düşünülüyorsa sosyal güvenlik müdürlüğüne rapor ve ödeme kayıtlarıyla başvurulur. İşverenin ücret kesintisinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa ücret farkı talep edilir; dava öncesinde işçilik alacakları için zorunlu arabuluculuk gündeme gelir. Aynı rapor nedeniyle iki farklı kuruma yöneltilecek talep olabilir. SGK’ya yazılan dilekçe işverenden ücret tahsili sağlamaz.

Kesinti haklı fesih nedeni olarak ileri sürülecekse tek bordronun dışındaki sözleşme ve ödeme düzeni de incelenmelidir. Özellikle ilk iki gün tartışmasında ücret sistemini belirlemeden istifa dilekçesi verilmesi, kıdem talebini zorlaştırabilir. Rapor, ücretsiz izin belgesiyle aynı değildir; sonradan imzalanan belgeye gerçek çalışma ve istirahat takvimiyle uyum açısından bakılmalıdır.

Kısa sorular ve cevaplar

İki günlük hastalık raporuna SGK ödeme yapar mı?

Normal hastalık sigortasında ödenek üçüncü günden başladığı için iki günlük raporda bu ödenek oluşmaz; diğer sigorta kolları ayrıdır.

İşveren ilk iki günü mutlaka öder mi?

Her ücret düzeninde aynı sonuç yoktur. Maktu aylık ücret, sözleşme ve yerleşmiş ödeme uygulaması incelenir.

Rapor parası maaşımdan düşülebilir mi?

Aylık ücretle SGK hastalık ödeneğinin mahsubuna ilişkin kanun hükmü vardır. Gerçekleşen ödeme ve bordro hesabı birlikte kontrol edilmelidir.

Bağ-Kur için de normal hastalık rapor parası var mı?

SGK’nın açıklamasına göre 4/b sigortalılarına hastalık kolundan geçici iş göremezlik ödeneği verilmez; iş kazası ve diğer haklar ayrıca değerlendirilir.

Resmî dayanaklar ve ilgili okumalar

SGK hastalık hali açıklaması (5510 m.18 uygulaması); 4857 sayılı İş Kanunu (m.48 ve 49); 5510 sayılı Kanun (m.18).

raporluyken çalıştı bildirimi ve zorunlu ücretsiz izin konularına ilişkin yazılar da ilgili ayrımları açıklar.

Keskin Hukuk Bürosu, Avukat Emirhan Keskin’in Mersin’deki ofisi üzerinden Türkiye genelinden iletilen dosyaları değerlendirebilir. Somut olayın belgeleri ve başvuru takvimi için iletişim sayfasından ulaşılabilir.