Evlilik Öncesi Şirketin Sermayesi Evlilikte Ödenirse Diğer Eş Pay İsteyebilir mi?

Şirketin kuruluş tarihi tek başına yeterli değildir

Şirket hissesi evlilikten önce edinilmişse kişisel mal niteliği gündeme gelir. Ancak bu şirkete evlilik sırasında yapılan sermaye ödemeleri, yeni pay edinimleri veya diğer eşin katkıları ayrıca değerlendirilir. “Şirket evlenmeden önce vardı” demek sonraki bütün ekonomik hareketleri tasfiye dışında bırakmaz. Aynı şekilde evlilikte ödeme yapıldı diye şirketin tamamının otomatik yarısı diğer eşe geçmez. Hissenin edinim tarihi, ödeme kaynağı, işlem türü ve uygulanan mal rejimi birlikte incelenir.

Bu sorun özellikle kuruluşta sermaye taahhüt edilip daha sonra ödeme yapılması, nakit sermaye artırımı veya şirketin zararlarını karşılamak için para aktarılması hâllerinde görülür. Her para transferi yeni hisse alımı değildir. Ortaklar cari hesabına borç, şirketten alacak, sermaye avansı ve doğrudan sermaye ödemesi farklı kayıtlardır. İnceleme ticaret sicili kaydıyla başlayıp banka ve muhasebe belgelerine kadar ilerlemelidir.

Önce hangi mal rejiminin uygulandığı belirlenir

Türk Medenî Kanunu 202 yasal rejim olarak edinilmiş mallara katılmayı düzenler; taraflar koşullarına uygun başka rejim seçmiş olabilir. Evlilik tarihi, mal rejimi sözleşmesi ve işlemlerin zamanı bu nedenle ilk incelenen belgelerdir. Eski dönemlerle yeni dönemlerin aynı hesabın içine konulması hatalı sonuç doğurabilir. Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı mevcut rejime göre yapılır. Bu rehber temel olarak edinilmiş mallara katılma rejimindeki farklı para kaynaklarına odaklanır.

Mal rejimi sözleşmesinde işletme faaliyeti nedeniyle doğan belirli değerlerin veya kişisel mal gelirlerinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin hüküm bulunabilir.221 kapsamındaki sözleşme düzenlemesi incelenmeden her şirket gelirinin aynı statüde olduğu söylenemez. Sözleşmenin tam örneği ve tarihi görülmelidir. Eşlerin kendi aralarında gündelik olarak “şirket senin” demesiyle usulüne uygun mal rejimi düzenlemesi aynı hukuki etkiye sahip değildir.

Evlilik öncesi hisse ile evlilikte edinilen yeni hisse

220 uyarınca rejim başlangıcında mevcut bulunan değerler kişisel mal kapsamındadır. Evlilikte ücret veya çalışma karşılığı gelirle yeni pay edinilmesi ise 219 çerçevesinde edinilmiş mal değerlendirmesine konu olabilir. Önceki hisselerin yanında yeni payların alındığı bir sermaye artırımı varsa pay sayısı ve oranları tarih bazında izlenir. Şirket toplam sermayesinin artmış olmasıyla eşin pay oranının değişmiş olması da aynı şey değildir.

Örneğin varsayımsal bir şirkette eş evlilik öncesi yüzde yirmi pay sahibidir; evlilikte yeni nakit yatırarak yüzde otuz paya çıkmıştır. Tasfiye incelemesi ilk payın ve sonradan edinimin finansmanını ayrıştırır. Ancak bu örnek her dosyada yüzde on payın doğrudan diğer eşe verileceği anlamına gelmez. Mal rejimi tasfiyesinde kural olarak para alacağı değerlendirilir; şirket ortaklığı ve oy hakkı kendiliğinden paylaşım sonucu doğurmaz.

Kuruluş sermaye taahhüdü sonradan ödendiyse

Şirket payı daha önce edinilmiş ancak kişisel mal kesimine ilişkin sermaye borcu evlilikte edinilmiş parayla ödenmiş olabilir. Türk Medenî Kanunu 230 kişisel mallara ilişkin borçların edinilmiş mallardan ödenmesi durumunda tasfiyede denkleştirme talebini düzenler. Bu nedenle borcun doğuş tarihi, hangi mal kesimine bağlı olduğu ve ödeme kaynağı araştırılır. Yalnız sermayenin ödeme günü üzerinden bütün hissenin edinilmiş mal sayılması her olayda doğru değildir.

Kuruluş sözleşmesi, sermaye taahhüt tablosu ve ödeme takvimi birlikte alınır. Banka dekontunda sermaye açıklaması olması yararlıdır, ancak muhasebe kaydıyla uyum kontrol edilir. Sermaye borcunun şirket tarafından silinmesi, başka alacakla takas edilmesi veya ayni katkıyla ödenmesi de farklı inceleme gerektirir. Hangi ekonomik kaynağın hangi kişisel değeri desteklediği belli olmadan sadece toplam transfer miktarıyla katılma alacağı hesaplanmamalıdır.

Nakit artırım ile iç kaynak artırımı ayrılır

Nakit sermaye artırımında ortak şirkete dışarıdan para veya uygun ayni değer koyabilir. İç kaynak artırımı ise şirketin kendi özkaynak kalemlerinin sermayeye dönüştürülmesiyle gerçekleşebilir. İki işlemde bankadan aynı tutarda para çıkışı bulunması gerekmez. Şirketin dağıtılmamış kazançları, yedekleri ve geçmiş değer artışlarının kaynağı incelenir. Ticaret sicilindeki yeni sermaye rakamı tek başına eşin evlilik gelirinden o miktarda ödeme yaptığını ispatlamaz.

İç kaynak işlemlerinde şirketin ekonomik gerçek değeriyle nominal sermaye arasındaki fark ayrıca önem taşır. Bir şirketin nominal sermayesinin artması toplam ekonomik değerinin aynı oranda arttığını otomatik göstermez. Bilançodaki borçlar ve varlıklar değerlendirilir. Mal rejimi bakımından gelir, sermaye ve kişisel mal kaynaklarının nasıl ayrıştırılacağı bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyabilir. Bütün iç kaynak artırımının ya tamamen kişisel ya tamamen ortak değer olduğu şeklinde dosyadan bağımsız sonuç kurulmaz.

Miras veya aile bağışıyla sermaye ödenmesi

Eş sermayeyi kendi miras parasından veya kendisine yapılan karşılıksız bağıştan ödemiş olabilir.220 kapsamındaki kişisel kaynakların izlenmesi için miras kayıtları, satış belgeleri ve banka hareketleri birlikte sunulur. Para evlilik sırasında hesaba girmiş diye otomatik edinilmiş mal olmaz. Buna karşılık aileden gelen her transferin bağış olduğu da kabul edilmez; borç, yatırım veya iki eşe birlikte yapılan katkı olasılığı araştırılır.

Kişisel kaynakla yapılan ödemenin şirket sermayesine hangi tarihte aktarıldığı ve arada başka para hareketi bulunup bulunmadığı gösterilir. Bir hesaba maaş, miras ve şirket ödemeleri karışmışsa izlenebilirlik zorlaşabilir. Hesap bakiyesi tek başına hangi kaynağın kullanıldığını açıklamaz. Paranın geldiği tarihten ödeme gününe kadar hareket tablosu hazırlanması, kişisel mal iddiasının delil temelini güçlendirir. Aile içi genel sözlü anlatım yerine somut işlem kayıtları aranır.

Diğer eş kendi parasını şirkete koymuşsa

Diğer eşin kendi kişisel parasını eşine ait hissenin edinimine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkı olarak kullanması 227 kapsamındaki değer artış payını gündeme getirebilir. Fakat para şirkete doğrudan borç olarak verilmişse şirketten alacak ilişkisi farklıdır. Para kendi adına hisse almak için konmuşsa ortaklık meselesi ayrıca incelenir. Talep edilen sonuç bu işlem niteliğine göre belirlenmelidir.

Bağış iradesi, karşılık veya yazılı anlaşma bulunması da önemlidir. Eşlerin mal rejimi tasfiyesindeki alacağıyla şirketin borçlu olduğu cari hesap alacağını aynı toplam içinde iki kere talep etmek hatalı olur. Paranın alıcısı, açıklaması ve muhasebe hesabı kaydedilir. “Aile parası” ifadesi hesap bakımından yeterli tanımlama değildir. Hangi eşin hangi mal kesiminden, hangi tarihte, hangi hukuki sebeple katkı yaptığı gösterilmelidir.

Şirket kazancı ile eşin aldığı maaş aynı değildir

Ortak eş şirketten maaş, yönetim ödemesi, kâr payı veya cari hesap tahsilatı alabilir. Bunların hepsi aynı ekonomik ve hukuki kaynağa dayanmaz. Kişisel mal gelirleri kural olarak 219 kapsamında edinilmiş mal hesabına konu olabilir; ancak 221 çerçevesinde farklı sözleşme bulunabilir. Şirketin kendi kasasında tuttuğu para ile eşin şahsi hesabındaki gelir de ayrı kişilere ait malvarlığıdır.

Şirketten alınan maaş yeniden sermaye olarak yatırılmışsa gelir kaynağı ve sonraki yatırım bir zincir hâlinde izlenir. Aynı para hem banka mevduatı hem şirket pay değeri içinde çift sayılmamalıdır. Dağıtılmayan kazançların hissede değer artışına etkisi profesyonel inceleme gerektirebilir. Eşin ortak olması şirketin bütün banka hesaplarının şahsi malı olduğu anlamına gelmez. Tasfiye dosyasında şirket ve ortak malvarlığı çizgisi korunmalıdır.

Boşanma dava tarihi hesap dönemi bakımından önemlidir

225 uyarınca boşanmaya karar verilmesi durumunda mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bu tarih, hangi sermaye ödeme ve edinimlerin rejim süresine ait olduğunun ayrıştırılmasına yardımcı olur. Dava sonrasında yapılan transferler otomatik olarak aynı döneme dahil edilemez. Ancak önceki dönemdeki borç, para kaynağı veya mevcut değerin sonradan gerçekleşen işlemiyle bağlantı ayrıca incelenebilir.

Değerleme tarihi ile rejimin sona erme tarihi de birbirinden farklıdır.228 mal kesimlerinin ayrılmasını,232 ve 235 ise değerleme yönlerini düzenler. Şirket payının dava tarihindeki yapısı ile tasfiye anındaki ekonomik değeri uygun hesap çerçevesinde ele alınır. Her işleme bugünkü fiyat veya bütün hisselere kuruluş değerinin uygulanması doğru değildir. Bilirkişiye hangi dönemi ve hangi değerleri incelemesi gerektiği açık sorularla gösterilmelidir.

Bilirkişiden hangi hesaplar istenmeli?

Önce kuruluş ve her sermaye artırımının tarih, nominal değer, pay oranı ve ödeme yöntemi tablosu çıkarılır. Sonra para kaynakları kişisel, edinilmiş veya tartışmalı diye belgeleriyle ayrıştırılır. Şirketin gerçek ekonomik değeri için varlık, borç, faaliyet ve finansal kayıtlar değerlendirilir. Son aşamada denkleştirme, değer artış payı ve katılma hesabı uygun hukuki ayrımlarla gösterilir. Bilirkişinin hukuki talebin yerini alması beklenmemelidir.

Eksik kayıtlar varsa hangi defter, banka veya sicil belgesinin gerektiği belirtilir. Bir şirketin tek bilançosu bütün evlilik dönemini açıklamayabilir. İşletmenin borca batıklığı, ilişkili taraflara transferler veya kayıt dışı iddialar somut delille ele alınır. Raporun aynı parayı iki defa sayıp saymadığı ve kişisel sermayenin pay hesabında korunup korunmadığı kontrol edilir. İtiraz yalnız sonucu beğenmeme biçiminde değil, hatalı yöntem veya eksik belge üzerinden kurulmalıdır.

Hisse devredilmişse inceleme nasıl değişir?

Ortak eş boşanma öncesi hisseleri yakınına devretmiş olabilir.229 kapsamında katılma alacağını azaltma amacı ve belirli karşılıksız kazandırmaların hesaba eklenmesi koşulları incelenir. Her hisse devrinin otomatik mal kaçırma olduğu söylenemez; gerçek satış bedeli, alıcı, tarih ve ödeme belgeleri araştırılır. Şirketin ekonomik faaliyeti gereği yapılan olağan işlemle eşin alacağını azaltmaya yönelik işlem ayrıştırılmalıdır.

Devir bedeli şahsi hesaba girmişse yeni değerlerin izi sürülür. Payın satılması, önceki dönemin mal rejimi alacağının her durumda yok olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık şirket payını doğrudan geri almak ile eşten tasfiye alacağı istemek farklı hukuki sonuçlardır. Üçüncü kişiye ilişkin talep veya ihbar koşulları ayrıca değerlendirilir. Dosyadaki somut transfer görülmeden tapu davasına benzer tek bir yöntem önerilmemelidir.

Talebi hazırlarken uygulanabilir dosya planı

Evlilik ve boşanma dava tarihleriyle bir zaman çizelgesi hazırlanır. Ticaret sicili kayıtları kronolojik sıraya konur. Sermaye ödemeleri bankayla eşleştirilir; ortaklar cari hesapları ayrı tutulur. Kişisel para iddiası miras veya bağış belgeleriyle desteklenir. Talebin eşe karşı mal rejimi alacağı mı, şirkete karşı borç alacağı mı veya ortaklık hakkı mı olduğu netleştirilir. Böylece aynı transferin farklı başlıklarla iki kez hesaplanması önlenir.

Şirketin bulunduğu şehir, belgelerin ve uzman incelemesinin koordinasyonunu etkileyebilir. Aile mahkemesinin dosyasıyla ticaret sicili ve muhasebe kayıtları birlikte yönetilir. Mersin merkezli bir hukuk bürosuyla farklı illerdeki işlemlerin koordine edilmesi mümkündür; ancak görev ve yetki talebin gerçek niteliğine göre belirlenir. İlk görüşmede yalnız şirketin bugünkü sermaye rakamı değil, başlangıç payları ve bütün artırım belgeleri sunulmalıdır.

Başvuru öncesinde hazırlanacak belgeler

• Evlilik kayıtları, mal rejimi sözleşmesi ve boşanma dava tarihi.
• Kuruluş sözleşmesi, pay defteri ve tüm sermaye artırım kararları; her işlemin ticaret sicili ilanı, önceki ve sonraki ortaklık oranlarını gösteren tablolar ve ödeme takvimi.
• Sermaye ödeme dekontları, cari hesap dökümleri ve takas belgeleri.
• Kişisel kaynak iddiası için miras, bağış ve satış kayıtları.
• İlgili dönem bilançoları, defterler, borçlar ve hisse devir belgeleri.

Sık sorulan sorular

Şirket evlilikten önce kurulduysa bütün hisseler kişisel mi?

Başlangıçta mevcut hisse için kişisel mal değerlendirmesi yapılabilir. Evlilikte edinilen yeni paylar, sermaye borcu ödemeleri ve katkılar ayrıca incelenir. Kuruluş tarihi sonraki bütün ekonomik hareketleri aynı statüye sokmaz. Uygulanan rejim ve finansman kaynağı belirleyicidir.

Evlilikte sermaye ödenmesi hissenin yarısını verir mi?

Doğrudan böyle bir sonuç kurulamaz. Ödemenin önceki kişisel borca mı yeni paya mı ilişkin olduğu ve kaynağı belirlenir. Denkleştirme veya katılma alacağı gündeme gelebilir. Mal rejimi alacağı şirket ortaklığının kendiliğinden devriyle aynı değildir.

İç kaynak artırımı ile nakit artırım aynı mı?

Farklıdır. Nakit artırımda dışarıdan değer konabilir; iç kaynakta şirketin kendi özkaynak kalemleri sermayeye çevrilir. Nominal sermayenin artması ekonomik değerin aynı oranda arttığını göstermez. Finansal kaynağın ve dönemin belgelerle ayrılması gerekir.

Miras parası sermayeye yatırıldıysa ne olur?

Miras kaynaklı kişisel para ve yerine geçen değerler 220 kapsamında değerlendirilir. Paranın mirastan gelip hangi sermaye ödemesine gittiği gösterilmelidir. Maaşla karışan hesaplar için işlem zinciri gerekir. Evlilik sırasında hesaba girmek tek başına edinilmiş mal sonucu doğurmaz.

Eş şirkete borç verdiyse mal paylaşımı mı yapar?

Şirkete karşı borç alacağı ile diğer eşe karşı mal rejimi alacağı ayrı olabilir. Ödeme sebebi ve muhasebe kaydı incelenir. Ortaklar cari hesabındaki para her zaman sermaye değildir. Aynı değer iki ayrı başlıkta çift tahsil edilmemelidir.

Şirket hesabındaki bütün para ortak eşin malı mı?

Şirket ve ortak malvarlığı ayrıdır. Ortaklık payı, kişisel gelir, kâr dağıtımı ve şirket kasası farklı değerlendirilir. Ortak eşin şirket üzerindeki payının değeri hesaplanabilir; şirketin bütün banka bakiyesi doğrudan onun şahsi mevduatı gibi görülmez.

Boşanma davasından sonraki sermaye ödemeleri dahil mi?

Boşanmaya karar verilmesi hâlinde 225 uyarınca rejim dava tarihinden geçerli sona erer. Sonraki işlem ve önceki kaynak arasındaki bağlantı ayrıca incelenir. Her sonraki transferin otomatik dahil veya tamamen ilgisiz sayılması doğru değildir. Zaman çizelgesi önemlidir.

Bilirkişi yalnız ticaret siciline bakabilir mi?

Sicil pay ve artırım tarihlerini gösterir, ancak finansman kaynağı için banka ve muhasebe kayıtları gerekebilir. Şirketin gerçek değeri nominal sermayeyle aynı değildir. İnceleme soruları, mal kesimleri ve ödeme zinciri üzerinden ayrıntılı belirlenmelidir.

Şirket hissesi akrabaya devredildiyse hak kaybolur mu?

Devir önceki tasfiye alacağını her durumda ortadan kaldırmaz.229 koşulları, gerçek bedel, alıcı ve işlemin amacı araştırılır. Hisseyi geri alma talebi ile eşe karşı para alacağı farklıdır. Üçüncü kişiye yönelik işlemler kendi şartlarıyla değerlendirilir.

Şirketten alınan kâr payı kişisel mal mı?

Kişisel mal gelirleri kural olarak 219 kapsamında edinilmiş mal değerlendirmesine konu olabilir.221 kapsamında farklı mal rejimi sözleşmesi bulunması sonucu etkileyebilir. Dağıtılmış gelir, şirkette tutulan kazanç ve yeniden sermayeye yatırılmış para ayrı belgelerle izlenmelidir.

İlgili hukuki rehberler

• Boşanmada Şirket Hissesi ve Şirket Değeri Nasıl Hesaplanır?
• Kayınvalidenin Gönderdiği Ev Parası Bağış mı Borç mu? Boşanmada Nasıl İspatlanır?
• Eşin Yurt Dışında Sakladığı Mallar Boşanmada Paylaşılabilir mi?

Resmî kaynaklar ve güncellik

Bu içerik 30 Eylül 2026 tarihinde erişilen resmî mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. İlk kabul metinleri sonradan değişen hükümler bakımından ayrıca kontrol edilmelidir. Somut uyuşmazlıkta kararın hüküm fıkrası ve belgeler birlikte değerlendirilir.

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: ilgili madde metinleri

Uyuşmazlığınıza ilişkin belgelerle hukuki değerlendirme talep etmek için iletişim sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz. Mersin merkezli büromuz, farklı şehirlerdeki dosyaların takibini yetkili mahkeme ve başvuru usullerine göre planlar.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)