Eşin Yurt Dışında Sakladığı Mallar Boşanmada Paylaşılabilir mi?

Boşanmada eşin yurt dışındaki malları: Eşin başka ülkede hesap, şirket payı veya ev bulundurması, bu değerin Türkiye'deki mal rejimi hesabı dışında kalacağı anlamına gelmez. Buna karşılık yabancı taşınmazın doğrudan Türk mahkemesi kararıyla bulunduğu ülke tapusunda devredileceği de söylenemez. Önce eşlerin mal rejimine hangi hukukun uygulanacağı, sonra malın türü ve bulunduğu yer belirlenir.

Boşanmada eşin yurt dışındaki malları için hangi hukuk uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun madde 15, eşlere belirli hukuk seçimi imkânı verir; seçim yoksa evlenme anındaki müşterek millî hukuk, müşterek mutad mesken ve son olarak Türk hukuku sıralamasını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, taşınmazların tasfiyesinde bulundukları ülke hukukunun uygulanacağını söyler.

Yabancı banka mevduatı ve şirket payı taşınmazdan farklı değerlendirilir. Hangi tarihte edinildiği, ücretle mi miras veya bağışla mı alındığı, değerinin ne olduğu ve üçüncü kişi adına tutulup tutulmadığı araştırılır. Türkiye'de açılmış boşanma davası bütün ülke varlıklarını tek adımda ortaya çıkaran bir sorgu sistemi sağlamaz.

Delile nasıl ulaşılır?

Elde bulunan para transferi kayıtları, banka ekstreleri, şirket kayıtları, yabancı tapu ve vergi belgeleri, kredi başvuruları ve eşin yazılı beyanları ilk çerçeveyi kurar. Resmî belge temini için ilgili ülkenin usulü, uluslararası adli yardım ve gerekli tercüme tasdiki ayrıca incelenir. Hukuka aykırı hesap erişimi delil ve veri güvenliği yönünden ciddi sorun yaratabilir.

Mal kaçırma riski varsa Türkiye'deki malvarlığı için uygun geçici koruma istemleri ve yabancı ülkedeki imkânlar ayrı değerlendirilmelidir. Yabancı ülkedeki tedbirin başvuru koşulları ve Türk kararının o ülkede etkisi, ilgili yer hukukuna bağlıdır.

Talep nasıl kurulmalı?

Banka hesabının ülkesi ve hesap sahibini, taşınmazın sicil bilgisini, şirket payının kayıt yerini ve edinim tarihini mümkün olduğunca somutlaştırın. Boşanma davasındaki talepler ile mal rejiminin tasfiyesi talebini usul açısından ayrı inceleyin. Varlığın varlığını göstermek ve parasal alacağı hesaplatmak için bilirkişi ile yabancı hukuk araştırması gerekebilir.

Başvuru Türkiye'nin herhangi bir ilinden yönetilebilir; ancak yabancı makamlar nezdindeki işlemler için ülkeye özgü belge ve temsil gerekebilir. Sonuç, malın niteliği ve uygulanacak hukuk görülmeden yüzde hesabıyla vaat edilemez.

Banka, şirket ve taşınmaz ayrı dosyalanmalı

Yabancı banka hesabı için hesap sahibi, giriş kaynağı ve bakiyenin dava tarihiyle ilişkisi; şirket payı için pay oranı ve şirketin gerçek değeri; taşınmaz için tapu ve bulunduğu ülke hukuku önemlidir. Üçüne tek bir değerleme varsayımı uygulamak hatalı olur. Eşin yabancı şirkette yönetici olması otomatik olarak şirketin tüm malvarlığının ona ait olduğu anlamına gelmez.

Yabancı taşınmaz bakımından 5718 sayılı Kanun madde 15/2'nin özel kuralı, alacak tasfiyesi ve ayni hak işlemleri arasındaki ayrımı önemli kılar. Türkiye'deki mahkeme kararı yabancı tapu müdürlüğünde doğrudan işlem görmeyebilir; ilgili ülkede tanıma, belge kabulü veya ayrı işlem gerekebilir.

Varlığın izini gösteren hukuka uygun deliller

Türkiye'den yurtdışına giden SWIFT kaydı, yabancı banka açıklaması, şirket sicili, yıllık finansal rapor, vergi belgesi, tapu satın alma mesajı ve önceki kredi başvurusu birbiriyle karşılaştırılabilir. Ortak aile hesabından çıkan paranın doğrudan yabancı varlığa gittiği gösterilebiliyorsa somut araştırma talebi kurulabilir. Varsayımsal 'bütün ülkelerde hesap araştırılsın' isteği pratik karşılık bulmayabilir.

Eşin kişisel cihazına izinsiz giriş, e-posta hesabının ele geçirilmesi veya şifre kullanımı delilin kabulünü ve ceza sorumluluğunu sorunlu hâle getirebilir. Kamuya açık sicil, tarafça paylaşılan belge ve usulüne uygun mahkeme aracılığıyla belge temini tercih edilmelidir.

Uygulama planı ve gider

Önce boşanma ve mal rejimi kararlarının hangi ülkelerde kullanılacağı belirlenir. Her varlık için ülke, kayıt numarası, edinim tarihi ve mümkün olan kaynak belgesi tabloya yazılır. Yabancı belge için tercüme, apostil ve adli yardım süresi bütçelendirilir. Bazı ülkelerde yerel avukatla işlem gerekebilir.

Davada talep edilen şey yabancı tapuda mülkiyet payı mı, parasal katılma alacağı mı, değer artış payı mı sorusu netleştirilir. Bu nitelendirme yanlış kurulursa varlığın bulunması tek başına talebin kabulüne yetmeyebilir. Evlilik öncesi edinim, bağış ve miras kaynakları da ayrıca ayrılmalıdır.

Örnek uluslararası zaman çizelgesi

Çift Türkiye'de evlenmiş, birkaç yıl Almanya'da yaşamış, sonra farklı ülkelere taşınmış olabilir. Evlilik mallarına uygulanacak hukuku belirlerken yalnız dava açılan ülkeye değil, MÖHUK 15'in evlenme anına bağladığı vatandaşlık ve mutad mesken verilerine bakılır. Eşler geçerli bir hukuk seçimi yapmış mı sorusu da araştırılır. Bu nedenle 'dava Türkiye'de açıldı, kesin Türk mal rejimi uygulanır' önermesi yanıltıcı olabilir.

Yabancı evin tapusu evlilikten önce eşe ait olabilir fakat evlilik içinde kredi taksitleri ortak gelirden ödenmiş olabilir. Mülkiyetin nerede ve ne zaman doğduğu, ödemenin hangi kaynaktan yapıldığı ve taşınmazın bulunduğu ülke hukuku ayrı incelenir. Tek cümlelik yüzde elli hesabı bu katmanları atlar.

Belge temini gerçekçi olmalı

Yabancı bankaya Türk mahkemesinden yazılan her talebin doğrudan ve eksiksiz karşılanacağı varsayılamaz. Adli yardım anlaşması, gizlilik kuralları ve ülkenin usulü etkili olabilir. Önce somut hesap veya şirket kaydını işaret eden eldeki deliller toplanmalıdır. Alınan yabancı evrakın tercüme, tasdik ve mahkemeye sunulma usulü planlanır.

Başka ülke mahkemesinin kararının Türkiye'de etkisi veya Türk kararının yabancı ülkedeki etkisi ayrı tanıma/tenfiz soruları yaratabilir. İşlem sırasını yanlış kurmak aynı mal için iki ülkede gereksiz gider doğurur. Dosyada her ülkenin varlığı ve hedeflenen talep ayrı satırda yazılmalıdır.

Başvuru Öncesi Son Kontrol

Yabancı şirket payını belgelemek için şirketin ticaret sicilindeki pay sahibi, sermaye artırımı tarihi ve temettü ödemeleri birlikte incelenir. Yabancı hesapta yalnız bir defalık transfer görmek, ölüm veya boşanma anındaki bakiyeyi kanıtlamayabilir. Taşınmazın bulunduğu ülkenin tapu kaydı ise edinim tarihi, ipotek ve devir zinciri için ana belgedir. Her varlığa ayrı delil dosyası açmak değerleme ve hukuk seçimi hatalarını azaltır.

MÖHUK 15'teki evlenme anı bağlama noktaları ve taşınmazın bulunduğu yer kuralı birlikte çalışır. Bu nedenle Türkiye'deki mal rejimi alacağı iddiasıyla yabancı ülkede tapu devri istemi farklıdır. Uygulanacak hukuk, delilin elde edilebilirliği ve kararın ilgili ülkede kullanımı değerlendirilmeden yabancı evin yüzde yarısının derhal tescil edileceği söylenmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yurt dışındaki evin yarısını Türk tapusuyla alabilir miyim?

Yabancı taşınmazın ayni hak ve tasfiyesinde bulunduğu ülke hukukunun rolü vardır; doğrudan Türk tapu işlemi gibi düşünülmemelidir.

Eşim hesabı gizliyorsa dava açmak imkânsız mı?

Hayır. Mevcut finansal izler ve yasal delil toplama yolları incelenebilir; kesin bir tüm dünya hesap sorgusu varsayılmamalıdır.

İlgili İçerikler ve Mevzuat

Konuya yakın hukuki yollar için Boşanmada mal paylaşımı ve Mal kaçırma ve geçici tedbir yazılarına bakabilirsiniz. Kanun metnini resmî kaynak, resmî kaynak üzerinden inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)