Evlat Edinilen Yabancı Çocuk Türk Vatandaşı Olur mu?

Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan yabancı, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması koşuluyla Türk vatandaşlığını kazanabilir. Bu yol 5901 sayılı Kanun’un 17. maddesinde düzenlenmiştir. Evlat edinme kararının alınmasıyla vatandaşlık dosyasının incelenmesi farklı işlemlerdir. Aile, çocuğun nüfus ve vatandaşlık kayıtları tamamlanmadan yalnız evlat edinme belgesine dayanarak bütün işlemlerin bitmiş olduğunu varsaymamalıdır.

Hangi evlat edinme ilişkisi esas alınır?

Hukuken kurulmuş ve Türkiye’de sonuç doğuran evlat edinme ilişkisi gerekir. Çocuğun bakımını üstlenmek, koruyucu aile olmak veya velayet benzeri geçici sorumluluk almak, tek başına evlat edinme anlamına gelmez. Evlat edinenin Türk vatandaşı olması da bu özel yolun koşuludur. Ailenin fiilî yakınlığı, kanuni ilişkinin ve vatandaşlık şartının yerini tutmaz.

Örneğin yabancı bir çocuğun uzun süre Türk ailenin yanında yaşaması, aralarında mahkemece kurulmuş evlat edinme ilişkisi yoksa 17. maddeyi kendiliğinden uygulanabilir hâle getirmez. Koruyucu aile düzeniyle evlat edinme farklı amaç ve usullere sahiptir. Önce eldeki kararın neyi düzenlediği belirlenmeli, ardından uygun vatandaşlık başvurusu değerlendirilmelidir. Çocuğun yararı bu ayrımların dikkatle yapılmasını gerektirir.

Çocuğun yaşı neden önemlidir?

Madde ergin olmayan yabancıya ilişkindir. Ergin bir kişinin evlat edinilmesi, aynı özel vatandaşlık yolunun otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmez. Yaş ve erginlik değerlendirmesi, ilgili hukuk ve başvuru aşamasıyla birlikte yapılmalıdır. Doğum belgesindeki tarih veya önceki kayıtlardaki farklılıklar, başvuru yapılmadan açıklığa kavuşturulmalıdır. Süreç uzarken yaş koşulunun gözden kaçırılmaması önemlidir.

Bu yolun şartları, genel olarak vatandaşlığa alınmada aranan bütün koşullarla aynı değildir. Çocuğa sırf genel başvuru formunda yer aldığı için yetişkinlere özgü gelir veya uzun ikamet şartları yüklenebileceği varsayılmamalıdır. Buna karşılık kanunun millî güvenlik ve kamu düzeni incelemesi yok sayılmaz. Sonuç, her çocuk için dosya ve yasal şartlar üzerinden değerlendirilir.

Yurt dışındaki evlat edinme kararı yeterli midir?

Yabancı ülkede alınan kararın Türkiye’de hangi usulle sonuç doğuracağı ayrıca incelenir. Kararın verildiği ülke, ilgili sözleşmeler ve kararın niteliği önem taşır. Gerekli tanıma veya diğer usul tamamlanmadan yalnız yabancı belgenin tercümesini sunmak her durumda yeterli olmaz. Kesinleşme ve onay işlemlerinin hangi belgelerle gösterileceği somut dosyaya göre belirlenmelidir.

Kararın yalnız çocuğun bakımını mı yoksa tam bir evlat edinme ilişkisini mi kurduğu da kontrol edilir. Farklı hukuk sistemlerindeki benzer isimli belgeler aynı sonucu doğurmayabilir. Çocuğun kimlik bilgileri, önceki soybağı kaydı ve yeni aile ilişkisi arasında tutarlılık sağlanır. Bu inceleme, çocuğun özel hayatına ilişkin bilgilerin gereksiz yayılmasına yol açmadan yürütülmelidir.

Vatandaşlık başvurusunda hangi belgeler gerekir?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün bu yol için hazırladığı VAT-7 formu ve başvuru açıklamaları esas alınır. Evlat edinenin veya uygun yasal temsilcinin talebi, çocuğun doğum belgesi, mevcut vatandaşlığını gösteren belge ve temsil durumunu açıklayan kayıtlar hazırlanır. Evlat edinme kararının dosyadaki hukuki dayanağı açık olmalıdır. İstenen belgelerin güncel listesi başvuru makamından doğrulanır.

Yabancı belgelerin onayı ve noter tasdikli Türkçe tercümesi, uygulanacak anlaşmalar ve belge türü dikkate alınarak yapılır. Ad, soyadı, doğum tarihi ve anne baba bilgilerinin farklı yazıldığı kayıtlar açıklanmalıdır. Birden fazla adı kısaltmak veya evlat edinme sonrası değişikliği belgesiz biçimde forma geçirmek uygun değildir. Fotoğraf, hizmet bedeli ve diğer usul belgeleri de başvuru talimatına göre tamamlanır.

Başvuru yapılınca hangi kayıtlar izlenir?

Başvurunun alınması, ek belge talepleri ve kararın tebliği düzenli takip edilir. Vatandaşlık dosyasına sunulan belge ile nüfus kaydındaki bilgiler arasında maddi hata varsa uygun düzeltme yolu belirlenir. Çocuğun pasaport, kalış statüsü ve temsil düzeni, vatandaşlık işlemi sonuçlanıncaya kadar ayrıca izlenmelidir. Başvuru numarası tek başına Türk vatandaşlığına ilişkin kimlik belgesi değildir.

Olumsuz karar verilirse gerekçe, tebliğ tarihi ve hangi şartın eksik görüldüğü incelenir. Eksik belgenin tamamlanmasıyla hukuki koşulun bulunmaması aynı değildir. Uygun idari veya yargısal başvuru değerlendirilirken çocuğun yaşı ve hukuki durumu korunur. Ailenin vatandaşlık kazanımını kesin sonuç olarak görmesi yerine, evlat edinme ilişkisinin doğru kaydı ve başvuru koşullarının eksiksiz gösterilmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

Koruyucu aile olduğumuz yabancı çocuk bu yolla vatandaş olur mu?

Koruyucu ailelik evlat edinme ile aynı değildir.17. madde için hukuken kurulmuş evlat edinme ilişkisi ve diğer şartlar gerekir.

Evlat edinilen ergin kişi aynı özel yoldan yararlanır mı?

17. maddedeki düzenleme ergin olmayan yabancı içindir. Ergin kişinin durumu diğer vatandaşlık yolları ve kendi koşulları üzerinden değerlendirilir.

İlgili yazılar

• Yabancıların Türkiye’de Evlat Edinmesi: Şartlar ve Belgeler
• Türkiye’de Doğan Yabancı Çocuk İçin İkamet İzni Nasıl Alınır?

Hukuki kaynaklar

• Türk Vatandaşlığı Kanunu — m.17,37; evlat edinilme ve başvuru
• NVI evlat edinilme yoluyla vatandaşlık açıklaması — ergin olmama, Türk evlat edinen ve güvenlik koşulları
• NVI evlat edinilme başvuru belgeleri — VAT7, doğum, vatandaşlık ve temsil belgeleri