Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinEvde tanıtım veya doğrudan satıcı ağı üzerinden ürün alan kişi için her işlemi klasik internet alışverişinin 14 günlük kuralıyla değerlendirmek hatalıdır. Bakanlığın güncel doğrudan satış rehberi, sistem kapsamındaki mal veya hizmeti satın alan tüketiciye kural olarak 30 gün içinde gerekçesiz ve cezai şartsız cayma hakkı tanır.
Önce satışın sistemini belirleyin
Doğrudan satış, şirketin kurduğu satıcı ağı üzerinden ürün tanıtımı veya satışına aracılık edilmesiyle gerçekleşir. Ürünün kapıdan satılması, sosyal medya üzerinden görülmesi veya bir arkadaşça önerilmesi tek başına hangi yönetmeliğin uygulanacağını belirlemez.
Fatura, satıcı numarası, doğrudan satış şirketinin unvanı, bilgilendirme formu ve ödeme alıcısı incelenir. Bakanlığın güncel yetki belgesi listesi şirketin iddia ettiği statüyü doğrulamada yararlıdır.
30 günlük sürenin başlangıcı
Mal için süre tüketicinin teslim aldığı tarihten başlar; teslim öncesinde de cayma bildirimi yapılabilir. Hizmet için kural olarak satış tarihi esastır, ancak hizmetin ifasına başlanması ve özel istisnalar ayrıca değerlendirilir.
Bildirim süresi içinde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla doğrudan satıcıya yahut şirkete yöneltilebilir. Şirkete yazarken satıcının numarası veya kimlik bilgisi de eklenmelidir. Bildirimin ulaştığını gösteren kayıt saklanır.
Bilgilendirme eksikse
Bakanlık rehberine göre bilgilendirme formu verilmemiş veya eksik/yanlış verilmişse tüketici 30 günlük süreyle bağlı değildir; bu hakkın uzamasına ilişkin bir yıllık üst sınır ve sonradan usulüne uygun bilgilendirme kuralları vardır.
Bunun anlamı her eski satışın süresiz biçimde iptal edilebileceği değildir. Formun hangi gün, hangi içerikle verildiği ve malın teslim tarihi somut olayda hesaplanmalıdır.
İade ve istisnalar
Malın doğrudan satıcıya veya şirkete ulaşmasından itibaren kural olarak 30 gün içinde tahsil edilen ödemelerin iadesi gerekir. Ödeme, kullanılan araca uygun ve masrafsız yapılmalıdır. İade kargo ve ürünün olağan kullanımından doğan değişiklikler güncel yönetmelik çerçevesinde incelenir.
Kişiye özel hazırlanan, çabuk bozulan veya sağlık-hijyen nedeniyle koruyucu ambalajı açılmış bazı ürünler gibi istisnalar bulunabilir. “Kutu açıldı” sözünün hangi istisnaya ve hangi ürün niteliğine dayandığı somut olarak sorgulanmalıdır.
Ürün kusurluysa ayrı haklar
Cayma süresi geçse de ayıplı maldan kaynaklanan haklar ayrı değerlendirilir. Satıcının “cayma bitti, arızaya da bakmam” yanıtı bu nedenle yeterli değildir.
2026’da 186.000 TL altı bireysel tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti; eşiğin üzerindekilerde dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi gündemdedir. Doğrudan satıcının davranışından şirketin de sorumlu tutulabildiği güncel kurallar dikkate alınmalıdır.
Örnek olay ve değerlendirme
Örnek: Doğrudan satıcı 5 Eylül’de evde ürün tanıtıp 8 Eylül’de teslim etmiş olsun. Mal satışındaki 30 günlük cayma süresi teslimden hesaplanır. Şirkete yazılacak bildirimde ürün, fatura, teslim tarihi ve doğrudan satıcının adı veya numarası yer almalıdır.
Ürünün ambalajı sıradan inceleme için açılmışsa bu her ürün için istisna sayılmaz; hijyen nedeniyle açılmış koruyucu ambalaj istisnası ürünün niteliğine göre değerlendirilir. Satıcı “kendi cebimden ödedim” dese de şirketin mevzuattaki sorumluluğu ayrıca incelenir.
Sık sorulan sorular
Arkadaşımdan aldım; 30 gün geçerli mi?
Satışın Bakanlık mevzuatındaki doğrudan satış sistemi kapsamında olup olmadığı fatura, şirket ve satıcı bilgileriyle belirlenir.
Bilgilendirme formu verilmedi; hakkım süresiz mi?
Hayır; eksik bilgilendirmede uzatılmış ama üst sınırı bulunan süre kuralları vardır.