Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları

Kısa cevap: Ayıplı mal teslim edildiğinde tüketici; sözleşmeden dönerek bedel iadesi, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir. İlk altı ayda ortaya çıkan ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir. Satıcı, tüketicinin seçtiği hakkı kanuni şartlar içinde yerine getirmekle yükümlüdür.

Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları: hızlı cevap ve kapsam

ayıplı malda iade uyuşmazlığında ilk adım, işlemin tüketici işlemi olup olmadığını ve talebin hangi sözleşmeye dayandığını belirlemektir. Satıcı veya sağlayıcının ticari ya da mesleki amaçla hareket etmesi, karşı tarafın ise ticari olmayan amaçla mal veya hizmet edinmesi hâlinde 6502 sayılı Kanun gündeme gelir.

Ürün garanti dışında olsa bile ayıptan sorumluluk devam edebilir. Ayıbın teslimde kökü, tüketicinin ayıbı bilip bilmediği, kullanım şekli ve seçilen hakkın orantılılığı incelenir.

Tüketici hukukunda haklı olmak kadar doğru talebi doğru kişiye, süresi içinde ve ispatlanabilir biçimde yöneltmek önemlidir. Fatura, sözleşme, teslim belgesi, servis kaydı, yazışma ve ödeme hareketleri birlikte okunmadan yalnız satış belgesine dayanmak dosyayı eksik bırakabilir.

Uyuşmazlık tüketici işlemi sayılır mı?

6502 sayılı Kanun, ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişi ile tüketici arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler dâhil her türlü işlemi tüketici işlemi olarak kabul eder. Alıcının şirket olması veya malı mesleki faaliyette kullanması hâlinde tüketici sıfatı her zaman bulunmaz.

Satışın internetten, mağazadan, telefonla veya iş yeri dışında kurulması uygulanacak özel kuralları değiştirir. Aynı ürün için ayıplı mal hükümleri ile mesafeli sözleşmede cayma hakkı yan yana bulunabilir; tüketicinin somut amacına en uygun yol seçilir.

Tüketici sıfatı görevli merci bakımından kamu düzenine ilişkindir. Hakem heyeti veya mahkeme, tarafların sözleşmeye “ticari” yazmasıyla bağlı değildir; işlemin gerçek amacı ve tarafların konumu incelenir.

Hukuki dayanaklar

6502 sayılı Kanun m. 8 ayıplı malı; m. 10 ispat kolaylığını; m. 11 seçimlik hakları; m. 12 zamanaşımını düzenler.

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir. Bu karine malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmayabilir.

Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim satıcı, üretici ve ithalatçıya karşı kullanılabilir; dönme ve bedel indirimi öncelikle satıcıya yöneltilir.

Ayıplı mal sorumluluğu kural olarak iki yıl, konut veya tatil amaçlı taşınmazda beş yıldır. İkinci el tüketici satışında süre malda bir, taşınmazda üç yıldan az olamaz; ağır kusur/hilede zamanaşımı uygulanmaz.

Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmeye aykırılık, temerrüt, ayıp ve tazminat hükümleri; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun delil kuralları; konuya göre Mesafeli Sözleşmeler, Abonelik Sözleşmeleri, Garanti Belgesi, Satış Sonrası Hizmetler veya Ön Ödemeli Konut yönetmelikleri birlikte uygulanabilir.

Kanun hükümleri emredici nitelik taşıyabildiğinden tüketicinin yasal haklarını kaldıran, ispat yükünü ölçüsüz biçimde tüketiciye yükleyen veya tek taraflı değişiklik yetkisi veren sözleşme kayıtları haksız şart denetimine tabi olabilir.

Temel kavramlar ve birbirinden ayrılması gereken durumlar

Ayıp, malın sözleşme, reklam, etiket veya objektif kullanım amacına uygun olmamasıdır. Kullanıcı hatası veya olağan aşınma ayıp değildir.

Garanti, üreticinin belirli süreli ek güvencesidir; kanuni ayıp hakları garanti belgesinden bağımsızdır.

Cayma hakkı gerekçesiz mesafeli satış hakkıdır; ayıplı malda dönme için sözleşmeye aykırılık gerekir.

Onarım hakkı ile servis garantisi aynı değildir. Onarım başarısız olur, süre aşılır veya mal tekrar arızalanırsa diğer seçimlik haklar gündeme gelebilir.

Cayma hakkı, ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve olağan fesih aynı kurum değildir. Caymada çoğu zaman gerekçe aranmaz; ayıp nedeniyle dönmede sözleşmeye aykırılık; fesihte ise sürekli ilişkinin ileriye etkili sona ermesi söz konusudur. Bildirim metni doğru hukuki sonucu açıkça göstermelidir.

ayıplı malda iade bakımından tüketicinin hakları

Malı iade ederek satış bedelini geri alma

Malı tutup ayıp oranında bedel indirimi isteme

Tüm masraflar sorumluya ait ücretsiz onarım talep etme

İmkân varsa ayıpsız misliyle değişim isteme

Ayıp nedeniyle oluşan doğrudan zararları TBK hükümleriyle talep etme

Tüketici seçimlik hakkını açıkça bildirdiğinde satıcı veya sağlayıcı kural olarak bu tercihle bağlıdır. Ancak ücretsiz onarım veya yeniden ifa aşırı ve orantısız güçlük doğuruyorsa kanundaki diğer seçenekler gündeme gelebilir. Talep değiştirilmeden önce önceki bildirimin etkisi incelenmelidir.

Seçimlik haklara ek olarak tüketici, şartları oluşmuşsa Türk Borçlar Kanunu uyarınca doğrudan zararını ve öngörülebilir diğer zararlarını isteyebilir. Tazminat için zarar kalemi, kusur ve illiyet bağı belgeyle kurulmalıdır.

Satıcı, sağlayıcı, üretici, ithalatçı ve diğer sorumlular

Satıcı bütün seçimlik hakların temel muhatabıdır. Üretici ve ithalatçı ücretsiz onarım ve değişim talebinden müteselsilen sorumlu olabilir.

Yetkili servis onarım hizmetindeki kusur ve kayıt yükümlülüğünden ayrıca sorumludur. Satıcının “servise gidin” yönlendirmesi kendi yükümlülüğünü kaldırmaz.

Bağlı kredi varsa dönme veya indirim hakkı kredi sözleşmesini etkileyebilir ve kredi verenin sınırlı sorumluluğu doğabilir.

Satıcı, üretici, ithalatçı, kredi veren, platform, kargo şirketi veya yetkili servis aynı ölçüde sorumlu değildir. Talebin türü ve kanundaki müteselsil sorumluluk hükümleri ayrı ayrı incelenmeli; yalnız müşteri hizmetleriyle yazışılan şirketin doğru muhatap olduğu varsayılmamalıdır.

Adım adım izlenecek süreç

1. Fatura, ilan, reklam, teknik özellik ve teslim tarihi korunur.
2. Ayıp ilk fark edildiğinde fotoğraf/video ve kullanım koşulları kaydedilir.
3. Ürün teknik incelemeye elverişli halde tutulur; seri numarası ve aksesuarlar belgelenir.
4. Satıcıya ayıp ve seçilen hak yazılı bildirilir; servis kaydı açılırsa şikâyet tam yazdırılır.
5. Onarım/değişim süresi ve tekrar arıza kayıtları çizelgede izlenir.
6. 2026 değeriyle hakem heyeti veya arabuluculuk/tüketici mahkemesi yolu seçilir.
7. Olay kronolojisi; sözleşme, teslim, ayıp veya ihlal, bildirim, cevap, ödeme ve başvuru tarihleriyle hazırlanır.
8. Talep sonucu ve uyuşmazlık değeri netleştirilerek 2026 yılı görev sınırına göre hakem heyeti, arabuluculuk veya mahkeme yolu seçilir.
9. Karar veya anlaşma sonrasında iade, teslim, onarım, kayıt düzeltme ve tahsil işlemlerinin fiilen tamamlanması takip edilir.

İhbar ve talep bildirimi nasıl yapılmalıdır?

Bildirimde ürün veya hizmet, sözleşme ve fatura numarası, teslim/ifa tarihi, sorun, ilk fark edilme tarihi ve seçilen hak açıkça yazılmalıdır. “Şikâyetçiyim” demek yerine bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım, yeniden ifa, bedel indirimi veya fesih gibi sonuç belirtilmelidir.

Noter ihtarı her uyuşmazlıkta zorunlu değildir; ancak önemli tutar, kısa süre veya sonradan inkâr riski bulunan dosyalarda KEP, iadeli taahhütlü posta, noter ya da kayıtlı elektronik sistem kullanılması ispatı güçlendirir. Çağrı merkezi görüşmelerinin tarih ve başvuru numarası saklanmalıdır.

Ayıp ihbarında ürün, seri numarası, teslim ve fark tarihi, ayıbın görünümü ve seçilen hak açıkça belirtilmelidir. Ürün servise veriliyorsa teslim tutanağına tüm aksesuarlar ve fiziksel durum yazılmalıdır.

2026’da tüketici hakem heyetine ne zaman başvurulur?

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulamaz; istisnalar dışında dava şartı arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine gidilir.

Başvuru tüketicinin yerleşim yerinde veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki heyete; elden, posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla yapılabilir. Talep ve uyuşmazlık değeri Türk lirası olarak yazılmalı, bütün belgeler okunaklı yüklenmelidir.

Hakem heyeti başvuruyu kural olarak en geç altı ayda karara bağlar; uyuşmazlığın niteliğine göre süre en fazla üç ay uzatılabilir. Karar bağlayıcıdır ve yerine getirilmezse ilamların icrası yoluyla uygulanabilir.

Arabuluculuk ve tüketici mahkemesi süreci

186.000 TL ve üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında, 6502 sayılı Kanun m. 73/A’daki istisnalar dışında tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Hakem heyeti görev alanındaki uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararına itiraz ve taşınmazın aynından doğan bazı tüketici uyuşmazlıkları özel değerlendirme gerektirir.

Tüketici mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkide tüketicinin yerleşim yeri, işlemin yapıldığı yer ve davalının yerleşim yeri seçenekleri somut talebe göre incelenir.

Hakem heyeti kararına karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; mahkemeden tedbir yoluyla icranın durdurulması istenebilir.

Hak düşürücü süreler ve zamanaşımı

İlk altı ayda teslimde varlık karinesi uygulanır.

Genel ayıptan sorumluluk malda iki, konut/tatil taşınmazında beş yıldır.

İkinci el tüketici satışında süre bir yıldan; ikinci el konut/tatil taşınmazında üç yıldan az olamaz.

Ağır kusur veya hileyle gizlenen ayıpta zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Ücretsiz onarım ve değişim, malın niteliğine göre yönetmelikteki azami sürelerde yerine getirilmelidir.

Süre hesabında satın alma tarihi, teslim, ayıbın fark edilmesi, servis işlemi, fesih veya cayma bildirimi ve kararın tebliği ayrı satırlarda tutulmalıdır. Garanti süresi ile kanuni zamanaşımı aynı kavram değildir; garanti bitse bile başka hukuki haklar devam edebilir.

Satıcının ağır kusuru veya hileyle gizleme hâlinde ayıptan sorumlulukta zamanaşımı savunması sınırlandırılabilir. Buna karşılık kısa cayma veya itiraz süresi kaçırıldığında aynı sonuca başka bir hukuki yolla ulaşılıp ulaşılamayacağı somut olaya göre incelenir.

Gerekli belgeler ve ispat planı

• Fatura, sözleşme, ürün ilanı ve reklam vaatleri
• Teslim belgesi, seri numarası ve ürün fotoğrafları
• Servis iş emirleri, onarım ve parça değişim kayıtları
• Arıza video/ses kayıtları ve teknik ölçümler
• Satıcı/üretici/ithalatçı yazışmaları
• İkame ürün, kargo, onarım ve zarar faturaları
• Satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, fatura ve ödeme belgesi
• Teslim, kargo, kurulum, servis ve iade kayıtları
• Satıcı/sağlayıcı yazışmaları, çağrı merkezi kayıtları ve başvuru numaraları
• Fotoğraf, video, ekran görüntüsü ve mümkünse tarih/kaynak bütünlüğünü gösteren teknik kayıtlar
• Hakem heyeti, arabuluculuk, ihtar ve tebligat evrakı

Belgeler tek klasörde tarih sırasına konulmalı; her belgenin hangi iddiayı ispatladığı kısa notla gösterilmelidir. Ürün elden çıkarılmadan, onarılmadan veya sökülmeden önce ayıbın teknik incelemeye elverişli hali korunmalıdır.

Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları: bilirkişi incelemesinin kapsamı

Elektronik, beyaz eşya, mobilya, yapı malzemesi veya diğer teknik üründe bilirkişi; ayıbın teslimde kökü, kullanıcı hatası, onarımın mümkün ve kalıcı olup olmadığı ile ayıplı/ayıpsız değer farkını inceler.

Bilirkişi hukuki karar vermez; ürün veya hizmetin sözleşmeye, teknik standarda ve makul kullanım beklentisine uygunluğunu inceler. İnceleme konusu, ürünün geçmiş servis işlemleri ve tüketicinin iddiası açıkça bildirilmelidir.

Özel servis raporu veya ekspertiz tek başına kesin hüküm oluşturmaz ancak hızlı delil koruması sağlar. Karşı tarafın incelemeye davet edilmesi ve seri numarası/ürün kimliğinin raporda gösterilmesi ispat gücünü artırabilir.

Geçici hukuki koruma ve delil tespiti

Ürün onarım veya sökümle değişecekse delil tespiti yapılabilir. Büyük veya sabit üründe yerinde inceleme, seri numarası ve mevcut durum tutanağı önemlidir.

Satıcıya iade edilecek yüksek değerli ürünün teslimi takipli kargo, fotoğraflı tutanak veya gerektiğinde noter tespitiyle korunabilir.

Geçici koruma, nihai hakkı peşinen vermez. Yaklaşık ispat, gecikme nedeniyle ciddi zarar veya hakkın elde edilmesinin zorlaşması ve ölçülülük birlikte aranır. Talep, uyuşmazlık konusu ürün veya işlemle sınırlı kurulmalıdır.

Bedel iadesi, faiz ve tazminat nasıl hesaplanır?

Dönmede ürün bedeli ve standart teslim gideri; indirimde ayıplı ve ayıpsız değer oranı; onarımda parça, işçilik, söküm, nakliye ve yeniden kurulum giderleri hesaplanır.

Ayıp nedeniyle ikame ürün, kullanım mahrumiyeti veya gelir kaybı isteniyorsa zorunluluk, makullük ve belgeler gösterilir. Manevi tazminat otomatik değildir.

İade hesabında ana bedel, teslim ve kurulum giderleri, kullanılan indirim/kupon, banka veya kredi işlemleri, kısmi kullanım, onarım masrafı ve yapılan geri ödemeler ayrı gösterilmelidir. Aynı zarar iki kez talep edilmemelidir.

Faiz başlangıcı talebin niteliği, temerrüt bildirimi, satıcının iade için sahip olduğu kanuni süre ve karar tarihine göre değişebilir. Tazminat için yalnız soyut mağduriyet değil fatura, gelir kaybı veya ikame işlem bedeli gibi somut zarar verileri gerekir.

Satıcı veya sağlayıcının muhtemel savunmaları

• Ayıbın tüketiciye satıştan önce açıkça bildirildiği
• Sorunun kullanıcı hatası, darbe, sıvı teması veya bakım ihmalinden doğduğu
• Ürünün ticari amaçla alındığı ve tüketici işlemi olmadığı
• Seçilen hakkın imkânsız veya orantısız olduğu
• Ürünün yetkisiz müdahale nedeniyle değiştiği
• Zamanaşımı süresinin geçtiği
• Uyuşmazlığın tüketici işlemi olmadığı veya yanlış merciye başvurulduğu
• Sorunun kullanıcı hatası, olağan aşınma ya da sözleşmeye uygun kullanım dışı davranıştan kaynaklandığı
• Bildirim, cayma, zamanaşımı veya itiraz süresinin geçtiği
• Talep edilen bedelin, zarar veya faiz hesabının belgesiz ve aşırı olduğu

Muhtemel savunmalar başvuru öncesinde test edilmelidir. Tüketicinin aleyhine olan bir servis kaydı veya teslim tutanağı görmezden gelinmemeli; kaydın nasıl düzenlendiği ve teknik bulgularla uyumu açıklanmalıdır.

Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları: talep ve ispat planı

Satıcıya başvurmadan önce tüketicinin hedefi belirlenmelidir. Ürünü kullanmaya devam etmek istiyorsa indirim/onarımla, güven kaybı ve esaslı ayıpta dönme/değişimle ekonomik sonuç farklıdır.

Servis evrakı tek dosyada tutulmalı ve her arızada aynı model/seri numarası doğrulanmalıdır. Ürünün yetkisiz serviste incelenmesi gerekiyorsa müdahalenin kapsamı belgeye bağlanmalıdır.

Başvurunun amacı yalnız karar almak değil, kararın uygulanmasını sağlamaktır. Ürünün kimde kalacağı, iadenin nerede yapılacağı, kredi veya taksit kayıtlarının nasıl kapatılacağı ve icra masrafları baştan planlanmalıdır.

Uzlaşma teklifinde ödeme günü, iade yöntemi, ürün teslimi, servis kaydı, feragatin kapsamı ve gecikme sonucu açık yazılmalıdır. “Tüm haklardan feragat” gibi geniş ifadeler uyuşmazlık dışındaki hakları da etkileyebilir.

Satıcıyla müzakere ve çözüm protokolü nasıl kurulmalıdır?

ayıplı malda iade uyuşmazlığında dava veya hakem heyeti başvurusundan önce çözüm teklifi yapılması çoğu zaman süre ve masrafı azaltabilir. Ancak teklif, tüketicinin seçimlik hakkından farkında olmadan vazgeçmesine yol açmamalıdır. Satıcı “iyi niyet kapsamında” onarım, kupon veya düşük tutarlı iade öneriyorsa bunun yasal sorumluluğun kabulü olup olmadığı ve tüketicinin kalan haklarını nasıl etkilediği açık yazılmalıdır.

Uzlaşma metninde ödeme veya teslim tarihi, iade edilecek ürünün seri numarası, taşıma masrafı, değişim ürününün modeli, garanti başlangıcı, kredi/taksit kaydının kapatılması ve gecikme halinde uygulanacak sonuç ayrı maddeler halinde düzenlenmelidir. Yalnız “taraflar anlaşmıştır” ifadesi, kararın uygulanmasında yeni uyuşmazlık yaratabilir.

Tüketiciden feragat veya ibra alınacaksa hangi sözleşme ve hangi talep için olduğu sınırlandırılmalıdır. Henüz bilinmeyen zararları, üçüncü kişi sorumluluğunu veya farklı bir ürünü de kapsayan genel feragat ifadeleri ihtiyatla değerlendirilmelidir. Ödeme tamamlanmadan ürün veya asıl belge teslim edilecekse eş zamanlı ifa ve güvence yöntemi kurulmalıdır.

İdari şikâyet ile parasal veya sözleşmesel talep aynı mıdır?

Ticaret Bakanlığına, BTK’ya, BDDK’ya, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumuna, CİMER’e veya belediye birimine yapılan şikâyet idari denetim sağlayabilir. Buna karşılık bedel iadesi, değişim, onarım, sözleşmenin sona ermesi veya tazminat için çoğu zaman tüketici hakem heyeti, arabuluculuk veya tüketici mahkemesi yolunun ayrıca kullanılması gerekir.

İdari kurumun firmaya yaptırım uygulaması tüketicinin parasını kendiliğinden tahsil etmez. Aynı şekilde hakem heyeti kararı, piyasadaki genel ihlalin denetlenmesi yerine tüketicinin somut talebini çözer. Başvuru yapılırken beklenen sonuç “ceza verilmesi” ile “bedelin iadesi” olarak birbirinden ayrılmalıdır.

Birden çok yol aynı anda kullanılacaksa açıklamalar birbiriyle çelişmemelidir. Satış tarihi, teslim, ihlal, talep ve zarar hakkında farklı kurumlara verilen beyanlar aynı kronolojiye dayanmalı; kişisel veriler ve ticari sırlar yalnız gerekli ölçüde paylaşılmalıdır.

Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları: başvuru giderleri ve vekâlet ücreti

Tüketici hakem heyeti başvurusu ücretsizdir ve heyetçe görevlendirilen bilirkişi gideri Bakanlık bütçesinden karşılanır. Buna rağmen noter, özel ekspertiz, kargo, belge temini veya vekil gideri doğabilir. Hangi giderin karşı taraftan istenebileceği, zorunlu ve makul olup olmadığına göre değerlendirilir.

Tüketici mahkemesinde tüketici harçtan muaf tutulabilir; ancak gider avansı, keşif ve bilirkişi ücreti gibi yargılama giderleri çıkabilir. Davanın kaybedilmesi veya kısmen kabulü halinde karşı vekâlet ücreti ve gider paylaşımı gündeme gelebilir. Bu nedenle talep miktarı abartılmadan, ispatlanabilir kalemlerle kurulmalıdır.

Yanlış merciye başvuru, doğru olmayan şirketi taraf gösterme, bağlantılı talebi bölme veya hakem heyeti sınırını yanlış hesaplama süreci uzatır. Özellikle 186.000 TL sınırına yakın dosyalarda bedel iadesi, tazminat, faiz ve yan taleplerin uyuşmazlık değerine etkisi baştan hesaplanmalıdır.

Dijital deliller ve kişisel veriler nasıl korunmalıdır?

İnternet ilanı, uygulama ekranı, e-posta, mesaj, çağrı merkezi kaydı ve servis sistemi çıktısı tüketici uyuşmazlıklarında sık kullanılan delillerdir. Ekran görüntüsünde URL, tarih, sipariş veya başvuru numarası görünmeli; mümkünse sayfa PDF olarak kaydedilmeli ve özgün elektronik dosya korunmalıdır.

Ses kaydı veya özel yazışmaların elde edilmesi ve paylaşılması kişisel veriler ile özel hayat bakımından ayrıca hukuka uygun olmalıdır. Tüketicinin tarafı olduğu görüşmenin ispat için kaydedilmesi her durumda sınırsız kullanım hakkı vermez. Başvuruya yalnız uyuşmazlıkla ilgili bölüm eklenmeli ve üçüncü kişilerin gereksiz bilgileri maskelenmelidir.

Platform veya sağlayıcıdaki kayıtların silinme süresi kısa olabilir. Verinin hangi hesapta ve hangi tarih aralığında bulunduğu belirtilerek saklama talebi gönderilebilir; gerektiğinde mahkemeden delil tespiti veya ilgili kuruma müzekkere yazılması istenebilir. Sonradan düzenlenen özet yerine sistem logu ve ham kayıt tercih edilir.

İade, değişim, onarım veya bedel indirimi arasında nasıl seçim yapılır?

Doğru seçim yalnız hukuki imkâna değil tüketicinin gerçek amacına bağlıdır. Ürün veya hizmete güven tamamen kaybolmuş, ayıp güvenliği etkiliyor ve kalıcı giderim mümkün görünmüyorsa dönme ya da değişim; küçük ve ölçülebilir ayıpta bedel indirimi; hızlı ve kalıcı çözüm mümkünse ücretsiz onarım veya yeniden ifa daha uygun olabilir.

Karar verilirken ürünün güncel ve sözleşmedeki değeri, ikame maliyeti, bekleme süresi, serviste kalma, kredi/taksit ilişkisi, tahsil riski ve delilin gücü birlikte değerlendirilir. Teorik olarak en yüksek talep, uygulanması ve tahsili zor ise tüketiciye en iyi sonucu vermeyebilir.

Seçimlik hak bildirildikten sonra satıcının yaptığı işlem ve tüketicinin kabulü önceki tercihi etkileyebilir. Bu nedenle onarım için teslim, geçici ürün kabulü veya kısmi iade sırasında bunun kesin çözüm mü yoksa haklar saklı tutularak geçici işlem mi olduğu yazılı belirtilmelidir.

Ayıplı Malda İade, Değişim ve Ücretsiz Onarım Hakları: başvuru öncesi hukuki kontrol

• Garanti bitince tüm hakların bittiğini sanmak
• Satıcı yerine yalnız servise sözlü başvurmak
• Seçimlik hakkı açıkça bildirmemek
• İlk altı ay karinesini iki yıllık süreyle karıştırmak
• Ürünü teknik tespit öncesi elden çıkarmak
• İkinci el ve yeni ürün sürelerini karıştırmak

Yaygın bir başka hata, yalnız telefon görüşmesine güvenmek ve yazılı talep oluşturmamaktır. Görüşme başvuru numarası, tarih, temsilci adı ve verilen cevap kaydedilmeli; önemli talepler kalıcı veri saklayıcısıyla tekrar edilmelidir.

Mersin ve Türkiye genelinde başvuru

Mersin’de tüketiciler yerleşim yeri veya işlemin yapıldığı yer bağlantısına göre ilgili tüketici hakem heyetine başvurabilir. Akdeniz, Mezitli, Yenişehir, Toroslar, Tarsus, Erdemli ve diğer ilçelerde heyet bulunmaması hâlinde Bakanlığın yetkilendirdiği heyet veya kaymakamlık irtibat birimi üzerinden işlem yapılabilir.

TÜBİS ve e-Devlet başvurusu Türkiye genelinde kullanılabilir. Dava aşamasında görevli tüketici mahkemesi ve yetki, taşınmaz, araç, banka veya dijital hizmetin özelliklerine göre ayrıca belirlenir.

Başvuru öncesi kontrol listesi

• Tüketici sıfatını ve doğru satıcı/sağlayıcıyı belirleyin.
• Sözleşme, fatura, teslim, ödeme ve servis belgelerini tarih sırasına koyun.
• Seçimlik hakkınızı açık ve ispatlanabilir biçimde bildirin.
• Ürünü teknik incelemeye elverişli halde koruyun.
• Uyuşmazlık değerini bütün bağlantılı taleplerle doğru hesaplayın.
• 2026 yılı 186.000 TL görev sınırını kontrol edin.
• Hakem heyeti kararı tebliğ edilirse iki haftalık itiraz süresini kaydedin.
• Arabuluculuk, tedbir ve icra ihtiyacını baştan değerlendirin.

İlgili Tüketici Hukuku yayınları

ayıplı malda iade hakkında sık sorulan sorular

Ayıplı mal nedir?

Sözleşme, reklam veya makul kullanım beklentisine uygun olmayan maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklik içeren maldır.

Tüketicinin dört hakkı nedir?

Bedel iadesiyle dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişimdir.

İlk altı ayda ispat yükü kimde?

Ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir; aksini satıcı ispatlar.

Garanti bitince hak biter mi?

Hayır. Kanuni ayıp sorumluluğu ve hileyle gizleme hükümleri ayrıdır.

Satıcı onarım hakkını zorlayabilir mi?

Tüketici seçimlik hakkını kullanır; imkânsızlık ve orantısızlık istisnası saklıdır.

Kaç tamirden sonra değişim olur?

Yalnız sayıya bağlı genel kural yoktur; tekrar, süre aşımı ve kalıcı giderilememe önemlidir.

Kullanıcı hatası nasıl belirlenir?

Teknik rapor, kullanım şartı, hasar izi ve servis kayıtlarıyla belirlenir; soyut servis kaydı yeterli olmayabilir.

İkinci el üründe süre nedir?

Tüketici satışında bir yıldan az olamaz; ayıp hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.

Konut ayıbında süre nedir?

Teslimden itibaren beş yıldır; ikinci el konutta üç yıldan az olamaz.

Tazminat istenir mi?

Seçimlik hakla birlikte belgeli doğrudan zararlar şartları varsa istenebilir.

Hakem heyeti sınırı nedir?

2026’da 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur.

Karara itiraz süresi nedir?

Hakem heyeti kararının tebliğinden itibaren iki haftadır.

Resmî kaynaklar ve son değerlendirme

• Ticaret Bakanlığı – Ayıplı Mal ve Hizmetler
• Ticaret Bakanlığı – Satış Sonrası Hizmetler
• Tüketici Hakem Heyetleri Bilgilendirmesi
• Ticaret Bakanlığı Tüketici Portalı
• Mevzuat Bilgi Sistemi

Ayıplı mal uyuşmazlığında doğru seçimlik hak, erken delil koruması, ilk altı aylık karine ve satıcı-servis sorumluluğunun ayrılmasıyla belirlenir.

Somut olayın belgeleri ve güncel mevzuat kontrol edilmeden yalnız genel bilgiye dayanılarak işlem yapılmamalıdır. Özellikle parasal sınırlar her yıl değişebildiğinden başvuru tarihindeki güncel değer esas alınmalıdır.

Dosya hazırlığı notu: Fatura, teslim, servis ve ayıp kayıtları birlikte incelendiğinde iade, değişim, indirim veya onarım seçeneklerinden uygun olanı kurulabilir.

Yazar: Av. Emirhan KESKİN · Son hukuki kontrol: 28 Ağustos 2026

Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süreler, görevli merci, delil durumu ve uygulanacak yol somut olayın belgelerine göre değişebilir; içerik sonuç garantisi, reklam veya kişiye özel hukuki görüş değildir.