Ayrı İdari Davalarda Bağlantı İncelemesi Nasıl İstenir?

Ayrı açılmış idari davalar aynı maddi veya hukuki sebepten doğuyorsa ya da birindeki hüküm diğerini etkileyecek nitelikteyse bağlantılı dava sayılabilir. İYUK 38, tarafın istemi veya mahkemenin kendiliğinden değerlendirmesiyle bağlantı incelemesine izin verir. Bu, başlangıçta birden fazla işleme tek dilekçe verilmesiyle aynı usul sorusu değildir. Mevcut ayrı dosyaların ilişkisi somutlaştırılmalıdır.

Benzer konu her zaman bağlantı değildir

İki kişinin aynı kurumla uyuşmazlık yaşaması veya dosyalarda aynı kanun maddesinin geçmesi, tek başına bağlantının kesin bulunduğunu göstermez. Ortak olgunun hangi hukuki değerlendirmeyi etkilediği açıklanmalıdır. Bir davanın sonucunun diğerindeki belirli sorunu değiştirmesi önemli olabilir. Ancak tüm tarafların aynı sektörde çalışması veya işlemlerin benzer başlık taşımasıyla bütün dosyalar tek incelemeye alınmaz.

Varsayımsal olarak iki ayrı idari işlem aynı inceleme tutanağına dayanmış, bir dosyada tutanağın temel olgusu tartışılıyorken diğer dosyada da aynı olgunun doğruluğu belirleyici olsun. Bağlantı talebi, bu ortak nedenin her iki hükme etkisini gösterebilir. Bu açıklama talebin mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. Mahkeme, dosyaların gerçek kapsamını ve kanuni ölçütü inceler.

İstem dilekçesinde ne bulunmalı?

Diğer davanın mahkemesi, esas numarası, tarafları, dava konusu işlem ve bağlantının dayanağı belirtilmelidir. Mümkünse ilgili karar, dava dilekçesi veya ortak belge eklenir. “Başka bir davam daha var, birleştirin” biçimindeki açıklama dosyalar arasındaki bağı göstermeyebilir. Ortak maddi sebep, ortak hukuki sebep veya hükmün etkisi ayrı cümlelerle ortaya konulabilir.

Birden Fazla İdari Para Cezası İçin Tek Dava Açılabilir mi? Görev ve Bağlantı Ölçütü yazısı birden fazla idari para cezasının başlangıçta tek davada ileri sürülmesini ele alır. İdari Davada İki Kişi Tek Dilekçe Verebilir mi? ise iki kişinin tek dilekçe vermesinin başka koşullarını açıklar. Bağlantı incelemesi, bu iki yöntemin eksik şartlarını her durumda sonradan tamamlayan bir yol değildir. Mevcut davalardaki süre ve diğer usul konuları da kendi hükümleri çerçevesinde korunur.

Dosyalar hangi merciye gider?

Bağlantılı davalardan biri Danıştaydaysa veya dosyalar farklı bölge idare mahkemelerinin yargı çevrelerinde bulunuyorsa Danıştayın incelemesi gündeme gelir. Aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresindeki mahkemeler bakımından ilgili bölge idare mahkemesi incelemesi söz konusudur. İYUK 39–40, bağlantının bulunması veya bulunmaması halinde dosyaların nasıl yönlendirileceğini düzenler.

Başvurucu, dosyaların yalnız tarihlerine bakarak mutlaka ilk açılan mahkemede görüleceğini varsaymamalıdır. Yetkili kılınacak yer, ilgili kanuni bağlantı usulüyle belirlenir. Bağlantının kabulü, davaların esasındaki iddiaların doğrulandığı anlamına da gelmez. İnceleme, hangi mahkemenin dosyaları yürüteceğine ve aralarındaki usul ilişkisine yöneliktir.

Mahkeme bağlantıyı kabul etmezse

İYUK 41’e göre bağlantı iddiasının kabul edilmemesine ilişkin ara karar taraflara tebliğ edilir. Taraflar tebliğ tarihini izleyen on beş gün içinde kanunda belirtilen merciye başvurabilir. Aynı yargı çevresindeki dosyalar ve Danıştay incelemesini gerektiren durumlar için merci ayrımı vardır. Tebliğ kaydı alınmadan genel bir istinaf süresiyle hareket edilmemelidir.

42. madde, bağlantının varlığı yönündeki karar veya bu konuda yapılacak itiraz üzerine bağlantı hakkında karar verilinceye kadar usuli işlemlerin durmasını ve sonrasında davalara bırakılan yerden devam edilmesini düzenler. Sırf tarafın ilk dilekçede bağlantı sözcüğünü kullanmasıyla bütün takvimin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır. Mahkemenin işlemi, tebligatlar ve dosyanın bulunduğu aşama izlenmelidir. Bağlantı konusunda Danıştay ve bölge idare mahkemesi kararlarının kesinliği de bu özel usulün parçasıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.38–42
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — Gelir İdaresi Başkanlığı — m.38–42 bağlantılı davalar