Adli Tıp Raporu ile Hastane Raporu Çelişirse Ceza Davasında Ek Rapor Nasıl İstenir?

Kısa cevap: Adli Tıp Kurumu raporu ile hastane raporu farklı sonuçlara varıyorsa taraflar, çelişkinin hangi tıbbi olguya ilişkin olduğunu açıklayan bir dilekçeyle ek rapor, bilirkişinin duruşmada dinlenmesi veya yeni bir uzman incelemesi isteyebilir. Bir raporun kurumsal kaynağı tek başına diğer tüm kayıtları hükümsüz kılmaz. Ceza mahkemesi, kararında kullanacağı delilleri duruşmada tartışmalı ve belirleyici çelişkiyi gerekçeli biçimde değerlendirmelidir. Her farklı ifade yeni rapor alınmasını zorunlu kılmaz; farkın suçun unsurlarına, yaralanmanın niteliğine, illiyete veya ceza miktarına etkisi gösterilmelidir.

Raporların neresi gerçekten çelişiyor?

İlk iş raporların sorularını, inceleme tarihlerini ve kullandıkları tıbbi malzemeyi karşılaştırmaktır. Acil servisin olay günü düzenlediği rapor, hastanın o anki bulgularını kaydedebilir; aylar sonra verilen adli rapor kalıcı etkinin niteliğini tartışabilir. Farklı zamanları ve farklı soruları yanıtlıyorlarsa görünürdeki ayrılık gerçek bir çelişki olmayabilir. Buna karşılık aynı görüntüleme kaydı bir raporda kırık, diğerinde kırık yok biçiminde değerlendirilmişse bunun nedeninin açıklanması gerekir. İddia, yalnızca 'rapora katılmıyoruz' biçiminde bırakılmamalıdır.

Örnek bir karşılaştırma çizelgesinde rapor tarihi, inceleyen kurum, yapılan muayene, esas alınan film veya epikriz, netice ve açıklanamayan fark yan yana gösterilebilir. Hastane kaydındaki ameliyat bulgusu Adli Tıp raporuna hiç gönderilmemişse talep yalnız farklı görüş alınmasına değil, eksik materyalin tamamlanmasına da yöneltilir. İlgili görüntülerin yalnız rapor metni yerine mümkünse özgün dosya biçiminde temini önemlidir.

Ceza Muhakemesi Kanunu hangi başvuru imkânlarını verir?

CMK m.67, bilirkişi raporunun ilgililere verilmesini ve rapora ilişkin itirazları bildirebilmeleri ya da yeni bilirkişi incelemesi isteyebilmeleri için süre tanınmasını düzenler. CMK m.68, mahkemenin bilirkişiyi açıklama için duruşmaya çağırabilmesine imkân sağlar. CMK m.217 uyarınca hüküm, duruşmaya getirilip tartışılan ve hukuka uygun elde edilmiş delillere dayanır. Bu hükümler birlikte okunduğunda, raporun görülmesi, somut soruların iletilmesi ve hükme etkili ayrılığın tartışılması gerekir. Talebin kabulü otomatik değildir; kararı, uyuşmazlığın önemini ve mevcut incelemenin yeterliliğini değerlendiren yargılama makamı verir.

Soruşturma sürüyorsa dilekçe ilgili Cumhuriyet başsavcılığına, dava açılmışsa mahkemeye sunulur. Dosya numarası, olay tarihi, karşılaştırılan raporların sayfa ve tarih bilgisi yazılır. Hangi sorunun yeniden cevaplanması istendiği belirlenir: Kırık var mı? Yaralanma yaşamı tehlikeye soktu mu? Kalıcı işlev kaybı gösterilmiş mi? Bulguyla isnat edilen hareket arasındaki illiyet kurulabiliyor mu? Sorular somut dosyaya göre seçilmelidir.

Ek rapor mu, yeni kurul incelemesi mi istenmeli?

Eksik görüntünün okunması, yanlış kaydedilmiş tarihin düzeltilmesi veya sonuç bölümündeki açıklanmamış çıkarım için aynı uzmanlardan ek açıklama istenmesi uygun olabilir. Yöntemsel ayrılık ciddi, uzmanlık alanı yetersiz veya iki rapor aynı malzemeye rağmen bağdaşmaz sonuçta ise başka uzman ya da kurul incelemesi talebi gerekçelendirilebilir. Önceki raporun tümüyle göz ardı edilmesi değil, her sonucun hangi bulgularla desteklendiğinin açıklığa kavuşturulması amaçlanır. Belirli bir kurumdan mutlaka lehe rapor alınacağına ilişkin bir hak veya sonuç garantisi yoktur.

Bir raporda 'basit tıbbi müdahale' değerlendirmesi varken diğerinde daha ağır sonuç gösteriliyorsa bu fark uygulanacak suç hükmüne etki edebilir. Ancak tıbbi sınıflama ile hukuki nitelendirme aynı yetki değildir: Bilirkişi teknik konuları açıklar; fiilin suç vasfı ve delillerin değeri mahkemeye aittir. Raporun üzerinde hiç inceleme yapılmayan ve olay sonrası ortaya çıkan başka bir hastalığı olayla ilişkilendirirken tıbbi gerekçeyi ayrıca sorun.

Dilekçeye hangi kayıtlar eklenmeli?

• İki raporun tam ve okunabilir nüshası;
• Olay gününden başlayarak epikriz, muayene, ameliyat ve kontrol kayıtları;
• Görüntüleme raporlarıyla birlikte mevcut orijinal görüntüler;
• Hastanın sağlık geçmişinde iddia edilen bulguyu etkileyebilecek ilgili kayıtlar;
• Çelişkiyi gösteren kısa tablo ve uzmanlara yöneltilecek açık sorular.

Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir. Dosyaya yalnız ilgili kayıtların sunulması, üçüncü kişilerin verilerinin gereksiz yere paylaşılmaması ve mahkemenin gizlilik tedbirlerinin gözetilmesi gerekir. Sağlık kuruluşundan istenen bir kayda erişilemiyorsa hangi tarihli hangi kayıtların eksik olduğu açıkça yazılarak mahkeme aracılığıyla celbi talep edilebilir. Dijital kayıtların sonradan değiştirildiği iddiası varsa bunun ayrı delillendirme gerektirdiğini anlatan tıbbi kayıtların aslı ve değişiklik izi yazısı da yararlı olabilir.

Mahkeme talebi reddederse ve hüküm kurulursa

Talebin duruşma tutanağına ve dilekçeye geçmesini sağlayın. Ret kararının gerekçesiyle rapor ayrılığının hüküm bakımından önemini karşılaştırın. İstinaf başvurusunda, mahkemenin hangi bulguyu neden benimsediğinin açıklanmaması, eksik materyale dayanması veya savunma ve katılanın rapora etkili itirazlarının karşılanmaması somut sayfa ve tarihlerle gösterilebilir. Salt iki raporun farklı olması hükmü kendiliğinden geçersiz kılmaz. Kanun yolu süresi ve başvuru mercii hüküm ve tebliğ durumuna göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Ceza dosyası nerede görülürse görülsün tıbbi çelişkiyi çözmenin ilk adımı, raporların tamamını ve dayanak kayıtları karşılaştırmaktır. Hangi bulgunun suç değerlendirmesini değiştirebileceği belirlenmeden yapılan genel itirazların etkisi sınırlı kalır. Ceza dosyasında bilirkişi raporuna genel itiraz için önceki rehbere bakılabilir; burada tıbbi raporların somut ayrılığı ele alınmıştır.

Sık yapılan iki hata

İlk hata, raporun sonuç cümlesine odaklanıp inceleme malzemesini okumamaktır. Örneğin iki raporun birinde olay gününe ait bilgisayarlı tomografi bulunuyor, diğerinde yalnız poliklinik notu varsa çelişkinin kaynağı bu eksik kayıt olabilir. İkinci hata, yeni rapor isteminin mevcut raporu kendiliğinden ortadan kaldıracağını düşünmektir. Mahkeme tüm raporları dosyada tutar ve bunları diğer delillerle birlikte değerlendirir. Talep, somut teknik soruyu çözmeye yönelmeli; gerekli hallerde uzmanlık dalı ve incelenecek kayıt açıkça gösterilmelidir.

Şüpheli veya sanık açısından lehe tıbbi verinin, mağdur açısından yaralanmanın gerçek ağırlığını gösteren kaydın eksik bırakılması adil bir değerlendirmeyi güçleştirir. Bir tarafın hazırlattığı bilimsel görüş, dosyaya sunulabilir; bunun mahkemece atanmış bilirkişi raporunun yerini otomatik olarak almadığı ve karşı tarafça tartışılacağı unutulmamalıdır.

Mevzuat: 5271 sayılı CMK m.67, 68 ve 217. Yazı genel bilgilendirmedir; tıbbi soru ve başvuru aşaması dosyaya göre değişir.