Ölen Kişiyle Ortak Banka Hesabındaki Paranın Ne Kadarı Mirastır?

Ortak banka hesabındaki para miras: Ölen kişiyle eşi veya bir yakını adına açılmış ortak banka hesabı bulunduğunda, hesabın tamamı otomatik terekeye yazılamayacağı gibi 'yarısı kesin sağ kalanındır' da denemez. Bankaya karşı hesabı işletme yetkisi ile paranın taraflar arasındaki gerçek mülkiyet ve alacak ilişkisi farklı sorulardır.

Ortak banka hesabındaki para miras hesabına nasıl girer?

Hesap birlikte imza ile mi yoksa münferit işlem yetkisiyle mi açılmış, ölüm sonrası banka işlemi için özel koşul var mı, para kimden gelmiş ve hangi amaçla tutulmuş? Banka açılış sözleşmesi ve uzun dönem ekstreleri görülmeden yalnız IBAN başlığından pay belirlenemez.

TMK 599 ile mirasçılar murisin ölüm anındaki malvarlığı haklarını kazanır. Bu nedenle terekeye girecek tutar, ölüm anında murise ait olan hak ve alacak kadardır. Başka bir hesap sahibinin gerçek katkısı, bağış savunması veya aralarında kredi ilişkisi varsa bunlar ayrıca ispatlanır.

Sağ kalan eş ve mal rejimi

Ortak hesap eşler arasında açılmışsa önce para kaynaklarının kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu, varsa mal rejimi tasfiyesinin tereke hesabıyla ilişkisi incelenir. Ölümle sona eren mal rejiminden doğan alacak, sağ kalan eşin miras payından farklıdır. Bu ayrım yapılmadan 'eş yarısı artı miras payı' gibi kestirme hesap yanılabilir.

Hesabı kullanan diğer kişi ölümden hemen önce veya sonra para çekmişse banka işlem yetkisi bulunması, nihai hak sahipliğini tek başına belirlemez. Çekilen paranın nereye gittiği, murisin rızası ve taraflar arasındaki hukuki sebep araştırılır.

Mirasçılar ne istemeli?

Hesap açılış belgesi, para yatırma kaynakları, maaş ve kira girişleri, vadeli ürünler, ölüm günü bakiyesi ve öncesi/sonrası çekimler talep edilmelidir. Bankanın mirasçıya hangi bilgi ve belgeyi hangi usulle vereceği ayrıca belirlenir. Varsa mirasçılık belgesi sunulur.

Uyuşmazlıkta iddia edilen payı belirli tarihli girişlerle destekleyen tablo, soyut 'bütün para babamındı' veya 'hesap ortaktı, yarı yarıya' söyleminden daha açıklayıcıdır. Terekeye aidiyet saptandıktan sonra vergi ve diğer miras işlemleri planlanmalıdır.

Örnek kaynak tablosu

Hesaba bir eşin maaşı, diğerinin emekli aylığı ve ortak evin kira geliri yatırılmış olabilir. Ölüm günü bakiye örneğin 400.000 TL ise hesap adında iki kişi yazıyor diye otomatik 200.000 TL'yi terekeye almak doğru yöntem değildir. Giriş ve çıkışlar, tarafların aralarındaki bağış veya ortak amaç anlaşması ve evlilik mal rejimi birlikte incelenir.

Hesapta üçüncü kişiyle müştereklik varsa evlilik mal rejimi hiç söz konusu olmayabilir. Sağ kalan hesap sahibinin yalnız işlem yapmaya yetkili olmasıyla parasal hakkın sahibi olması ayrılır. Banka sözleşmesindeki münferit talimat yetkisi hak sahipliği tartışmasının yalnız bir parçasıdır.

Ölüm öncesi çekim

Ölen kişi hastanedeyken diğer hesap sahibinin büyük çekimler yapması halinde para bakım giderine mi harcandı, kişisel hesaba mı aktarıldı, ölenin rızası var mı diye bakılır. Ölümden sonraki çekim ise ayrıca tarihlenir. Bankanın ödemeyi işlem yetkisine uygun yapmış olması mirasçılar arasındaki hesap verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayabilir.

Dekontların başka banka hesabına transfer zinciri korunmalıdır. Nakit çekimde kamera ve şube işlem kayıtları zamanla silinebildiğinden gerekli talepler geciktirilmemelidir. Bankadan istenen bilgi türü, mirasçı sıfatı ve kişisel veri kuralları çerçevesinde belirlenir.

Çözümün sırası

Önce gerçek bakiyeyi ve hesabın sözleşmesini tespit edin. Sonra murise ait olduğunu ileri sürdüğünüz katkıların kaynağını açıklayın. Eş varsa mal rejimi alacağını, miras payını ve hesabın üçüncü kişiye ait kısmını ayrı kalemler hâlinde gösterin. Varsa vasiyet veya miras borçları net tutarı etkileyebilir.

Ortak hesap uyuşmazlığı veraset ve intikal vergisi beyanındaki tutarı da etkileyebilir. Bankadan ödeme almak için mirasçılık belgesi sunulması, murisin gerçek payını mahkemenin kesin hükümle belirlediği anlamına gelmez. Uyuşmazlık sürüyorsa tarafların açık yazılı anlaşması veya yargı kararı gerekebilir.

Bankanın ödeme yapması ihtilafı bitirmez

Hesap sözleşmesi sağ kalan kişiye tek başına çekim yetkisi vermişse banka bu talimat uyarınca ödeme yapmış olabilir. Bu işlem, çekilen paranın tümünün sağ kalan kişinin ekonomik hakkı olduğu konusunda mirasçılar arasında kesin hüküm kurmaz. Mirasçılar kaynak ve anlaşmayı ispat ederek kişisel alacak veya tereke hakkını ayrı ileri sürebilir.

Tersi durumda banka hesap kullanımını bloke edebilir; bu da murise ait tutarın kesin yüzdeyle saptandığı anlamına gelmez. Bankanın risk yönetimi ve hak sahipleri arasındaki maddi hukuk uyuşmazlığı farklıdır. Mirasçılık belgesi tek başına ortak hesapta murisin gerçek katkısını göstermeyebilir.

Yazılı aile anlaşmaları

Eşler hesabı ortak ev giderleri için açmışsa ödeme ve para girişlerinin amaçları önemlidir. Bir kişi tüm parayı yatırıp diğerine yalnız faturaları ödeme yetkisi vermiş olabilir. Bir başka çift ise gelirlerini birlikte biriktirmeyi kararlaştırmış olabilir. Bankanın formundaki ortak hesap ibaresi bu irade ayrımını her zaman açıklamaz.

Ölümden sonra hesap üzerinde anlaşan mirasçılar, murise ait kabul ettikleri bakiye ve faiz tutarını, sağ kalan kişinin payını ve olası mal rejimi alacağını yazılı belirtmelidir. Üçüncü kişilerin veya tereke alacaklılarının hakkını zedeleyen anlaşma ayrıca sorun yaratabilir.

Başvuru Öncesi Son Kontrol

Müşterek hesapta iki kişinin adı bulunması eşit ekonomik katkının kesin kanıtı değildir. On yıllık maaş girişleri, miras veya bağış yatırımları, ortak ev kira geliri, taraflar arasındaki amaç ve hesap açılış yetkisi ayrı incelenir. Diğer hesap sahibinin ölüm günü veya hemen öncesinde parayı çekmiş olması, paranın kime ait olduğu sorusunu ayrıca doğurur. Bankanın işlemi sözleşmeye uygun gerçekleştirmesi mirasçılar arasındaki iç hakkı karara bağlamaz.

Sağ kalan kişi eş ise mal rejimi hesabı ile miras payını aynı kalemde toplamak yanılgı yaratır. Önce murisin gerçek hak ettiği bakiye, sonra varsa eşin tasfiye alacağı ve yasal miras payları hesaplanır. Hesap sahibi eş değil akrabaysa mal rejimi adımı bulunmayabilir. Ekstreler ve transfer zinciri olmadan yüzde elli gibi hazır bir oran kullanılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Ortak hesapta isim olması yüzde elli mülkiyet mi sağlar?

Hayır. Hesap sözleşmesi, paranın kaynakları ve taraflar arasındaki hukuki ilişki incelenmelidir.

Diğer hesap sahibi ölüm sonrası parayı çektiyse geri istenir mi?

İşlem yetkisi ile paranın nihai aidiyeti ayrıdır; murise ait tutarın tahsili için belgeli talep değerlendirilebilir.

İlgili İçerikler ve Mevzuat

Konuya yakın hukuki yollar için Miras ortaklığında bankadan çekim ve Sağ kalan eşin mal rejimi alacağı yazılarına bakabilirsiniz. Kanun metnini resmî kaynak üzerinden inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)