Kesinleşen İcra Takibi Zamanaşımına Uğrar mı? Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Kısa cevap

Takibin kesinleşmesi borcu sonsuza kadar zamanaşımından bağışık kılmaz. Ancak dosyanın uzun süre açık kalması, tek başına borcun otomatik silinmesi anlamına da gelmez. Kesinleşmiş ilamsız takipte sonraki dönemde gerçekleşen zamanaşımı savunması İİK 71 çerçevesinde icra mahkemesine taşınabilir; ilamlı takipte ilamın zamanaşımı iddiası İİK 33/a ve ilgili kurallarla ayrı incelenir. Alacağın kaynağı, uygulanacak zamanaşımı süresi, kesilme/durma nedenleri ve dosyadaki son geçerli işlem belirlenmeden “on yıl geçti, dosya kapanır” denemez.

Hangi alacak için hangi süre?

Mahkeme ilamı, senet, kira bedeli, ticari fatura veya başka bir alacak aynı zamanaşımı rejimine tabi olmayabilir. Başlangıç, alacağın muacceliyetine ve dayanak belgeye; takipten sonraki kesilme ise yapılan usul işlemlerine göre hesaplanır. Borçlunun ödeme yapması veya borcu kabul etmesi gibi maddi olaylar da hesabı etkileyebilir. Takip talebinin tarihini, kesinleşme belgesini, son haciz veya tahsil işlemini ve varsa icra dairesindeki yenileme istemlerini tek kronolojiye yazın. Genel bir internetteki süre tablosunu kendi dosyanıza mekanik uygulamak ciddi hata doğurabilir.

İİK 71 ve İİK 33/a farkı

İİK 71 kesinleşmiş ilamsız takipte borcun itfa, imhal veya zamanaşımına uğradığı iddiası için icra mahkemesinin kararını düzenler. İlamın zamanaşımına uğradığı iddiası ise İİK 33/a başlığı altında ayrıca değerlendirilir. “İcra hukuk mahkemesine başvuracağım” demek yetmez; dilekçede takibin ilamlı mı ilamsız mı olduğu ve zamanaşımının hangi dönemde dolduğu gösterilmelidir. Ödeme emri henüz kesinleşmemişse borca itiraz aşaması, takip başlatılmadan önce dolan süre ise farklı usul soruları doğurur. Yanlış maddeyle kurulan dilekçe aynı sonuca otomatik götürmez.

Bir yıl haciz istenmemesi ne demek?

İİK 106 ve 110’daki haciz talebi/satış süreleri ile maddi alacağın zamanaşımı aynı şey değildir. Bazı işlemlerin yapılmaması haciz isteme hakkını veya mevcut haczi etkileyebilir; bu, borcun dayandığı alacağın kesin olarak yok olması demek değildir. Aynı şekilde ekranda “dosya açık” yazması da zamanaşımı savunmasının mümkün olmadığını ispatlamaz. Borçlu, haciz şerhinin hukuki akıbeti ve alacağın süresini ayrı ayrı inceler; alacaklı kesici işlem yaptığını ileri sürüyorsa tarih ve belge sunar. Başka dosyadaki işlem bu dosyaya kendiliğinden uygulanmaz.

Örnek: beş yıl işlem görünmeyen dosya

Konya’da 2018 tarihli fatura takibi kesinleşmiştir. Borçlu 2026’da banka blokesini görünce “sekiz yıl geçmiş” der. Dosyada 2022 tarihli haciz talebi, 2024’te borçlunun kısmi ödemesi ve 2026’da yeni yazışma varsa süre analizi yalnız 2018–2026 aralığına bakılarak yapılamaz. Alacağın türü, hangi olayın kesici etki doğurduğu ve son geçerli işlem ayrılır. Buna karşılık alacaklının yalnız sözlü arama yaptığını söylemesi, dosyada yazılı işlem bulunduğu varsayımı yaratmaz. Somut kronoloji olmadan iki tarafın da kesin sonuç ilan etmesi sakıncalıdır.

Başvuru ve delil

Dosyanın kapak hesabı, icra tutanakları, UYAP işlem tarihçesi, ödeme ve haciz belgeleri ile dayanak sözleşme/ilam alınır. İcra mahkemesine başvuruda hangi kanuni sürenin ne zaman başladığı, hangi işlemin onu kesmediği ve talep edilen sonuç açık yazılır. Alacaklı “kesilme” savunması yapıyorsa karşı tarih çizelgesi gerekir. Mahkemenin dar incelemesi içinde çözülemeyen maddi hukuk ihtilafları için ayrıca genel mahkemede dava gerekip gerekmediği değerlendirilir. Tek satırlık “dosya eski” dilekçesi yeterli değildir.

Güncel dosya kapanınca ne kontrol edilir?

Mahkeme kararıyla takibin iptali veya geri bırakılması kararlaştırılırsa icra müdürlüğünün bu kararı uygulaması, tapu, banka, işveren ve araç sicillerindeki haciz bildirimlerinin akıbeti izlenir. Karar kanun yoluna konu olabiliyorsa kesinlik ve icra etkisi ayrıca değerlendirilir. Borçlu daha önce ödeme yaptıysa geri isteme hakkı, zamanaşımı savunmasının niteliği ve ödeme anındaki koşullara göre değişebilir. “Zamanaşımı kazandım” sözü otomatik para iadesi sonucunu vermez. Her alacaklı ve her takip dosyası için hesap ayrı kurulmalıdır.

Kesilme iddiasını belgeye bağlayın

Alacaklı bir icra işleminin zamanaşımını kestiğini savunuyorsa o işlemin dosyada hangi tarihte, hangi alacak için ve usulüne uygun yapıldığını göstermelidir. Borçlu da yalnız son alacaklı dilekçesini değil mahkeme, icra dairesi ve taraf beyanları arasındaki tüm kronolojiyi incelemelidir. Bir alacağın kısmi ödemeyle tanınması veya borç ikrarı, tarihe göre hesabı değiştirebilir. Sürenin hangi gün dolduğunu iddia eden taraf, resmi tatil ve tebliğ hesaplarını maddi zamanaşımıyla karıştırmadan ayrı kontrol etmelidir.

Sık sorulan sorular

Takip kesinleşince zamanaşımı hiç işlemez mi?

Hayır. Takip sonrası zamanaşımı iddiası mümkündür; ancak uygulanacak süre ile kesilme ve durma nedenleri somut alacağa göre hesaplanır.

Bir yıl haciz istenmemesi borcu düşürür mü?

Haciz isteme ve satış süreleri ile alacağın zamanaşımı farklı konulardır; birinin sonuçlarını diğerine otomatik taşımayın.

İlgili yazılar

bir yıl haciz istenmezse · ödeme emrine itiraz · itirazın kaldırılması ve iptali

Resmî kaynaklar

• İcra ve İflâs Kanunu, m.71 ve 33/a
• Türk Borçlar Kanunu, zamanaşımı hükümleri