Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinTedarikçinizden aldığınız malın faturası için bu kez bir faktoring şirketi ödeme istiyorsa, yalnızca yeni IBAN’a bakarak ödeme yapmak da bildirimi yok saymak da risklidir. Alacağın gerçekten devredilip devredilmediği, hangi fatura veya sözleşmeyi kapsadığı ve borçlunun önceki savunmaları belgeyle kontrol edilmelidir.
Temlik belgesini ve alacağı eşleştirin
Faktoring şirketinden alacağın devrine ilişkin belge, fatura numarası, borçlu unvanı, vade ve talep edilen tutarın dökümü istenmelidir. Aynı ticari ilişkiye ait onlarca fatura varsa bildirimdeki toplam bedel ile cari hesap satırları tek tek eşleştirilir.
Bildirimin yalnızca WhatsApp mesajıyla gelmesi veya farklı şirket unvanı taşıyan hesaba ödeme istenmesi kimlik doğrulamasını daha önemli kılar. Kayıtlı iletişim kanalı üzerinden tedarikçi ve faktoring kuruluşu ayrı ayrı teyit edilmelidir.
Devir bildiriminden önce yapılan ödeme
Borçlu, devri öğrenmeden önce eski alacaklıya iyi niyetle ödeme yaptıysa bunun ifa etkisi doğabilir. Ödemenin tarihi, bankanın işlem saati ve devir bildiriminin ne zaman tebliğ edildiği bu nedenle saklanmalıdır.
Aynı faturanın iki kez tahsil edilmeye çalışıldığı iddiasında banka dekontu ve hangi borca mahsup edildiğini gösteren açıklama önemlidir. Belirsiz “genel hesap ödemesi” varsa tarafların cari hesap kayıtları üzerinden ödeme dağılımı ayrıca incelenir.
Ayıp ve mahsup savunmaları sürer mi?
Faktoringe devredilen alacağın varlığı ve miktarı temel ticari ilişkiden bütünüyle kopuk değildir. Teslim eksikliği, iade, fiyat indirimi, önceden doğan karşı alacak veya mahsup savunmaları hangi tarihte ve hangi kapsamda mevcutsa borçlunun devralana karşı ileri sürebileceği itirazlar bakımından değerlendirilir.
“Fatura var, ödeme zorunlu” demek yerine teslim tutanakları, ayıp bildirimi, iade irsaliyesi ve önceki mutabakat birlikte incelenir. Savunma süresi ve ileri sürülme yöntemi alacağın ve takibin niteliğine göre ayrıca belirlenir.
Şüpheli iki ayrı talepte güvenli tutum
Hem tedarikçi hem faktoring şirketi aynı bedeli talep ediyorsa her iki tarafa yazılı olarak çelişki bildirilir ve ödeme talimatının dayanak belgeleri istenir. Alacağın kime ait olduğu ciddi biçimde belirsizse kanuni tevdi imkânı gibi yollar somut koşullarıyla incelenebilir.
Ödeme yapılacaksa doğru alacaklı, doğru hesap ve fatura bazlı açıklama önceden belirlenmelidir. Telefonla verilen son dakika IBAN değişikliği özellikle kurumsal dolandırıcılık riskini artırır; teyidin kayıtlı kanaldan yapılması gerekir.
Takip gelirse belgeleri geciktirmeyin
İcra takibine karşı itiraz süresi takip türüne göre farklı olabilir. Bildirim, ödeme emri ve eklerini aynı gün inceleyerek borcun varlığı, miktarı, faiz başlangıcı ve alacaklı sıfatı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Temlik belgesindeki fatura ile fiili teslim arasında uyuşmazlık varsa şikâyet etmek tek başına icra itirazının yerine geçmez. İtiraz yöntemi ve ticari dava öncesi arabuluculuk gerekliliği somut evrak üzerinden belirlenmelidir.
Örnek olay ve değerlendirme
Örnek: Borçlu aynı 500.000 TL faturanın 150.000 TL’sini tedarikçiye ödemiş, ertesi gün faktoring şirketinden tüm bedel için bildirim almış olsun. Hangi ödemenin hangi faturaya mahsup edildiği ve temlik bildiriminin ne zaman ulaştığı hem kalan borcu hem kime ödeme yapılacağını etkiler.
Bir başka örnekte malın 50 adedi iade edilmiş ama iade faturası satıcı kayıtlarına geçmemiş olabilir. Devralanın istediği nominal fatura tutarı ile gerçek teslim ve iade durumu ayrı tablolarda eşleştirilir. Borçlu iki farklı IBAN’dan gelen baskıya yanıt verirken belgesiz yeni bir borç ikrarı imzalamamalıdır.
Sık sorulan sorular
Temlik bildirimini aldıktan sonra eski satıcıya ödersem ne olur?
Ödeme ile borçtan kurtulup kurtulmayacağınız riskli hale gelir; devir ve bildirim belgeleri incelenmeden ödeme yapılmamalıdır.
Faktoring şirketi ayıplı mal itirazımı dinlemek zorunda mı?
Temel ilişkiden doğan itirazların devralana karşı ileri sürülebilirliği, itirazın niteliği ve doğum tarihiyle değerlendirilir.