Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
5 Nisan 2023’te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun ile borçlu ve onunla birlikte yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez hâle gelmiştir. Buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, koltuk takımı, yatak, yemek masası veya evde birlikte kullanılan bilgisayar gibi eşyalar, kaç adet olursa olsun bu koruma kapsamındadır. Ayrıca icra müdürü haciz yapılacak yerin konut olduğunu tespit ederse, konutta haciz kararını İcra ve İflas Kanunu’nun 79/A maddesi uyarınca icra mahkemesinin onayına sunmak zorundadır; mahkeme onayı olmadan konutta haciz yapılamaz.
Bu yazıda hangi ev eşyası türlerinin haczedilemeyeceğini, eski uygulamadan farkları, haczedilebilen kıymetleri, konutta haciz için mahkeme onayı sürecini, haczedilmezlik şikâyetini ve haciz sırasında haklarınızı korumak için atmanız gereken adımları açık ve net biçimde anlatıyoruz.
Ev eşyası haczinde 2023 öncesi ve sonrası
7445 sayılı Kanun’dan önce İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi, borçlu ve aile bireyleri için “lüzumlu” eşyanın haczedilemeyeceğini düzenliyordu. Aynı amaçla kullanılan eşyadan birden fazla bulunması hâlinde ise yalnızca biri haczedilmezlik korumasından yararlanıyordu. Bu nedenle uygulamada ikinci televizyon, ikinci buzdolabı, fazladan koltuk takımı veya “lüks” sayılan ev eşyası sık sık haczediliyor, bu da hem ailelerin mağduriyetine hem de çok sayıda şikâyet davasına yol açıyordu.
7445 sayılı Kanun’un 2. maddesi bu ölçütü değiştirmiştir. Yeni düzenlemeye göre korumanın ölçütü artık eşyanın “lüzumlu” olması değil, ailenin ortak kullanımına hizmet etmesidir. Eşyanın değerli olması, birden fazla bulunması veya lüks sayılabilecek nitelikte olması tek başına haciz için gerekçe oluşturmaz. Böylece ev eşyası bakımından borçlunun ve ailesinin yaşam alanı güçlü bir şekilde korunmuştur.
Haczedilemeyen ev eşyası örnekleri
Ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası kapsamına, günlük yaşamda evde kullanılan tüm beyaz eşya, mobilya, elektronik ve mutfak eşyası girer. Buzdolabı, derin dondurucu, çamaşır ve bulaşık makinesi, fırın, ocak, mikrodalga, televizyon, müzik seti, klima, kombi, koltuk ve oturma grupları, yemek masası, yatak odası takımı, halı, perde ve aydınlatma ürünleri bu kapsamda değerlendirilir. Evde ailenin ortak kullandığı bilgisayar ve tablet de korunan ev eşyası arasındadır.
Kişisel eşya kavramı ise borçlunun ve onunla birlikte yaşayan aile bireylerinin giyim eşyası, ayakkabıları, kişisel bakım ürünleri, çocukların oyuncak ve okul malzemeleri, cep telefonları ve benzeri şahsi kullanım eşyalarını kapsar. Kanun, borçlunun yanında aile bireylerini de açıkça korumaktadır; bu nedenle borçlu ile birlikte yaşayan eşin ve çocukların kişisel eşyası da haczedilemez.
Hangi mallar ev eşyası sayılmaz ve haczedilebilir?
Haczedilmezlik koruması yalnızca ev eşyası ve kişisel eşya için geçerlidir. Evde bulunan her malın bu kapsamda olduğu söylenemez. Altın, ziynet eşyası, döviz, nakit para, kıymetli evrak, değerli tablolar, antika ve koleksiyon parçaları gibi yatırım veya değer saklama amacı taşıyan mallar ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası niteliğinde değildir ve haczedilebilir. Uygulamada bu tür kıymetler konutta haciz sırasında en sık el konulan mallardır.
Borçlunun ticari faaliyetine ait mallar da ev eşyası korumasından yararlanmaz. Evde depolanan satış amaçlı ürünler, stok mallar veya ticari işletmeye ait makineler haczedilebilir. Borçlunun adına kayıtlı araçlar ise trafik kaydı üzerinden haczedilebilir; aracın evin otoparkında bulunması onu ev eşyası yapmaz. Bununla birlikte borçlunun mesleğini sürdürmesi için zorunlu olan araç ve gereçler için İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesindeki diğer korumalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Konutta haciz için icra mahkemesi onayı (İİK 79/A)
7445 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’na eklenen 79/A maddesi, konutta haciz için ayrı bir güvence getirmiştir. Alacaklı borçlunun konutunda haciz yapılmasını talep ettiğinde, icra müdürü önce haciz yapılacak yerin konut olup olmadığını tespit eder. Yerin konut olduğunu tespit ederse, konutta haciz yapılmasına ilişkin kararını derhal icra mahkemesinin onayına sunar. İcra mahkemesi dosyanın kendisine gelmesinden itibaren üç gün içinde kararı onaylayıp onaylamamaya kesin olarak karar verir.
Bu düzenlemenin pratik sonucu şudur: Konutta haciz için gelen icra memurunun elinde icra mahkemesinin onay kararı bulunmalıdır. Onay kararı bulunmadan konutta haciz yapılması usule aykırıdır ve şikâyet yoluyla iptal ettirilebilir. Haciz sırasında icra memurundan dosya numarasını ve mahkeme onay kararının tarihini sormak, haklarınızı korumanın ilk adımıdır. İşyerinde yapılacak hacizler ise bu onay şartına tabi değildir.
Ev eşyası haczedilirse haczedilmezlik şikâyeti
Kanunen haczedilemeyecek bir ev eşyası haczedilmişse, borçlu veya hakkı ihlal edilen ilgili kişi İcra ve İflas Kanunu’nun 16. maddesi uyarınca icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Şikâyet süresi, haczin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Haciz sırasında evde bulunuyorsanız, eşyanın ailenin ortak kullanımına ait ev eşyası olduğunu icra memuruna açıkça söyleyip haciz tutanağına yazdırmanız, ileride yapılacak şikâyette güçlü bir delil olur.
Şikâyet üzerine icra mahkemesi, haczedilen malın ev eşyası niteliğinde olup olmadığını ve ailenin ortak kullanımına hizmet edip etmediğini inceler. Gerekirse keşif yapılabilir veya tanık dinlenebilir. Şikâyet kabul edilirse haciz kaldırılır ve eşya borçluya iade edilir. Haciz sırasında eşyanın muhafaza altına alınarak yediemin deposuna kaldırılmış olması durumunda, depo masraflarının kime ait olacağı da şikâyetle birlikte değerlendirilmelidir.
Ev eşyası dışında haczedilemeyen başlıca mallar
İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi yalnızca ev eşyasını değil, başka malları da korur. Borçlunun haline münasip evi, meskeniyet şikâyeti yoluyla korunabilir; bu durumda ev satılsa bile borçlunun haline münasip bir ev alabileceği bedel kendisine bırakılır. Maaş, ücret ve benzeri gelirler ise İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi kapsamında kural olarak dörtte birinden fazlası haczedilemez; nafaka alacakları için farklı oranlar uygulanabilir.
Emekli aylıkları bakımından 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesi özel bir koruma getirir. Bu hükme göre Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelir ve aylıklar, nafaka borçları ve Kurum alacakları dışında haczedilemez. Emekli aylığının yattığı hesaba konulan haciz için de haczedilmezlik şikâyeti yoluna başvurulabilir.
Haciz sırasında yapılması gerekenler
Konutunuza haciz için gelindiğinde öncelikle icra memurundan kimlik ve görev belgesini, icra dosya numarasını ve icra mahkemesinin konutta haciz onay kararını göstermesini isteyin. Ardından haczedilmek istenen ev eşyası için bu eşyanın ailenin ortak kullanımında olduğunu, kişisel eşya için de size veya aile bireylerinize ait olduğunu beyan edin ve tutanağa yazdırın. Evde borçluya ait olmayan eşyalar varsa, bunların sahibinin istihkak iddiasında bulunması gerekir.
Tutanağı imzalamadan önce dikkatlice okuyun; haczedilen malların listesinin, değer takdirinin ve yediemin bilgisinin doğru yazıldığını kontrol edin. Hacizli mal evde bırakılırsa, bu malın kullanılması, başka bir yere taşınması veya devredilmesi ayrı hukuki sorunlara yol açabilir. Bu nedenle hacizden sonraki süreçte yalnızca kanuni yollarla, yani şikâyet, istihkak veya borcun ödenmesi gibi yöntemlerle hareket edilmelidir.
Gece ve tatil günlerinde haciz yapılabilir mi?
İcra ve İflas Kanunu’nun 51. maddesine göre takip işlemleri kural olarak gece vakti ve resmî tatil günlerinde yapılamaz. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar süren zaman dilimidir. Kanunda öngörülen istisnai durumlar dışında bu kurala aykırı yapılan haciz işlemleri şikâyet yoluyla iptal ettirilebilir. Haciz saatinin tutanağa doğru yazıldığını kontrol etmek, bu bakımdan önemlidir.
Mersin’de ev eşyası haczi ve konutta haciz: hukuki destek
Ev eşyası haczi, konutta haciz için mahkeme onayı, haczedilmezlik şikâyeti ve istihkak davası gibi konular kısa sürelere bağlıdır. Yedi günlük şikâyet süresinin kaçırılması, haklı olduğunuz bir durumda bile eşyanızı geri almanızı zorlaştırabilir. Mersin ve çevresinde konutunda haciz yapılan veya ev eşyası haczedilen kişiler, dosyalarının değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçebilir.
Kirada oturan borçlunun durumu
Borçlunun kiracı olarak oturduğu dairede de aynı kurallar geçerlidir. Konutun mülkiyetinin ev sahibine ait olması, buradaki eşyaların haczedilebileceği anlamına gelmez. Eşyalı olarak kiralanan dairelerde ise mobilyalar ve beyaz eşyalar ev sahibine aittir; bunlar borçlunun malı olmadığı için borçlunun borcu nedeniyle haczedilemez. Böyle bir durumda ev sahibinin kira sözleşmesini ve eşya listesini sunarak istihkak iddiasında bulunması gerekir. Kira sözleşmesinde eşyaların ayrıntılı bir listesinin bulunması, bu tür uyuşmazlıklarda ispatı kolaylaştırır.
Öğrenci evleri ve birden fazla kişinin birlikte yaşadığı konutlarda da her kişinin kendi eşyası ayrı değerlendirilir. Borçlu olmayan ev arkadaşlarının eşyaları, borçlunun takibi nedeniyle haczedilemez. Ancak kanundaki mülkiyet karinesi nedeniyle eşyaların kime ait olduğunun belgelenmesi önemlidir.
Alacaklının bilmesi gerekenler
Alacaklı açısından da yeni düzenlemenin önemli sonuçları vardır. Konutta yapılacak hacizlerde mahkeme onayı beklenmesi, sürecin birkaç gün uzaması anlamına gelir. Ayrıca konutta yalnızca altın, döviz, nakit ve kıymetli evrak gibi değerlerin haczedilebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle alacaklıların öncelikle banka hesapları, maaş, araç ve taşınmaz gibi kayıtlı malvarlıklarına yönelmesi, hem masraf hem de sonuç bakımından daha verimli bir yoldur. Haczedilmezlik kuralına aykırı olarak yapılan hacizler, şikâyet sonucunda kaldırılacağı için yediemin ve nakliye masrafları da boşa gidebilir.
Alacaklı vekilleri, konutta haciz talebinde bulunmadan önce borçlunun konutta haczedilebilecek kıymetli mallarının bulunup bulunmadığını değerlendirmelidir. Aksi hâlde hem borçlu hem de alacaklı için zaman ve masraf kaybına yol açan işlemler ortaya çıkar.
Sonuç
2023’ten bu yana yürürlükte olan düzenlemeyle borçlunun evi ve ailenin günlük yaşamı güçlü bir korumaya kavuşmuştur. Ailenin birlikte kullandığı eşyalar ve kişisel eşyalar haczedilemez, konutta haciz ise ancak icra mahkemesinin onayıyla yapılabilir. Buna karşılık altın, döviz, nakit ve kıymetli evrak gibi değerler haczedilebilir. Haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, yedi günlük şikâyet süresi içinde harekete geçmeniz gerekir.
Muhafaza ve yediemin uygulaması
Haczedilen malların borçlunun elinde bırakılması veya muhafaza altına alınarak yediemin deposuna kaldırılması mümkündür. Muhafaza altına alma işleminde nakliye ve depo masrafları önce alacaklı tarafından karşılanır, sonra takip masrafı olarak borçludan istenir. Bu masraflar zaman içinde yüksek tutarlara ulaşabildiği için, haczin kanuna uygun olup olmadığının en kısa sürede denetlenmesi her iki taraf için de önemlidir. Haczin şikâyet sonucunda kaldırılması hâlinde muhafaza edilen mallar sahibine teslim edilir.
Sık sorulan sorular
2026’da ev eşyası haczedilebilir mi?
Hayır. Borçlu ve aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullandığı tüm ev eşyası, 7445 sayılı Kanun gereği haczedilemez.
İkinci televizyon veya buzdolabı haczedilir mi?
Hayır. 2023’ten sonra aynı türden birden fazla eşya bulunması haciz gerekçesi değildir; ailenin ortak kullanımındaysa korunur.
Evdeki altın ve döviz haczedilir mi?
Evet. Altın, döviz, nakit ve kıymetli evrak ev eşyası sayılmadığı için haczedilebilir.
Konutta haciz için mahkeme onayı gerekir mi?
Evet. İİK 79/A uyarınca icra müdürü konutta haciz kararını icra mahkemesinin onayına sunar; mahkeme üç gün içinde kesin olarak karar verir.
Haczedilmez eşya haczedilirse ne yapmalıyım?
Hacizden haberdar olduğunuz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunmalısınız.
Evde başkasına ait eşya haczedilirse ne olur?
Eşyanın sahibi istihkak iddiasında bulunarak eşyanın kendisine ait olduğunu ispat etmelidir.
İlgili konular ve resmî kaynak
İlgili yayınlar: Eşimin borcu yüzünden evime haciz gelir mi? · Meskeniyet şikâyeti: haline münasip ev · Maaş hesabındaki paranın haczi · Başkasının borcuna malım haczedildi: istihkak · Hacizli eşyayı kullanmak yasak mı?
Resmî kaynaklar: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · 7445 sayılı Kanun (RG 05.04.2023, 32154) · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · Adalet Bakanlığı İcra ve İflas Dairesi Başkanlığı
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.