Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
Kendini polis, savcı, hâkim, MASAK veya banka görevlisi olarak tanıtıp “hesabınız terör örgütüne kullanılıyor, paranızı güvenli hesaba aktarın” diyerek para isteyen kişiler dolandırıcıdır; hiçbir kamu görevlisi telefonla para, altın, şifre veya doğrulama kodu istemez. Bu yöntemle para gönderen kişinin ilk saatlerde bankasını arayarak işlemi bildirmesi, aynı gün Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunması ve paranın gönderildiği hesaplara el konulmasını talep etmesi gerekir. Bu suç, Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılıktır ve cezası dört yıldan on yıla kadar hapis ile suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezasıdır.
Bu yazıda polis savcı dolandırıcılığına uğrayan kişinin paranın izini kaybetmeden önce yapması gerekenleri, bankanın sorumluluğunu, paranın gönderildiği hesabın sahibine karşı açılabilecek davaları ve ceza sürecinde mağdurun haklarını adım adım açıklıyoruz.
Polis savcı dolandırıcılığı nasıl yapılır?
Dolandırıcılar genellikle bir numaradan arayarak kendini emniyet görevlisi olarak tanıtır, kişinin kimlik bilgilerini okuyarak güven kazanır ve adına açılmış bir hesabın terör örgütü, uyuşturucu ticareti veya kara para aklama işlemlerinde kullanıldığını söyler. Ardından görüşme “savcıya” veya “MASAK uzmanına” aktarılır ve kişiden soruşturmanın gizli olduğu, kimseye söylememesi gerektiği belirtilir. Son aşamada kişiden paralarını “güvenli hesaba” aktarması, altınlarını bir görevliye teslim etmesi veya kredi çekmesi istenir.
Polis savcı dolandırıcılığı senaryosunun tamamı, kişiyi korkutarak hızlı karar vermeye zorlamak üzerine kuruludur. Gerçek bir soruşturmada kişiye telefonla para aktarması söylenmez; el koyma gerekiyorsa mahkeme kararıyla doğrudan bankaya yazı yazılır. Kamu görevlilerinin telefonla kişilerin kapısına “görevli” göndererek altın veya nakit teslim alması da hiçbir mevzuatta yer almayan bir uygulamadır.
Polis savcı dolandırıcılığında ilk 24 saatte yapılacaklar
1. Bankanızı hemen arayın
Paranın gönderildiği bankanın müşteri hizmetlerini arayarak işlemin dolandırıcılık sonucu yapıldığını bildirin ve karşı bankaya bildirim yapılmasını talep edin. Bankalar dolandırıcılık bildirimlerini kendi aralarında paylaşır; para henüz alıcı hesaptan çekilmemişse hesabın bloke edilmesi mümkün olabilir. Görüşmenin tarih ve saatini ve size verilen başvuru numarasını mutlaka not edin.
2. Aynı gün Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet edin
Herhangi bir adliyedeki Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa giderek şikâyette bulunun. Şikâyet dilekçesinde arayan numaraları, arama tarih ve saatlerini, gönderilen tutarları, alıcı IBAN numaralarını ve hesap sahiplerinin adlarını belirtin. Dekontların, arama kayıtlarının ve mesajların ekran görüntülerini dilekçeye ekleyin. Dilekçenin sonunda alıcı hesaplara el konulmasını açıkça talep edin.
3. Hesaplara el konulmasını isteyin
Ceza Muhakemesi Kanunu, suçtan elde edilen değerlerin bulunduğu banka hesaplarına el konulmasına imkân tanır. Savcılığın talebiyle sulh ceza hâkimliği, paranın gönderildiği hesaplara el koyma kararı verebilir. Bu karar ne kadar hızlı verilirse, paranın başka hesaplara aktarılmadan durdurulma ihtimali o kadar artar. Bu nedenle şikâyetin vakit kaybetmeden yapılması ve el koyma talebinin dilekçede açıkça yazılması önemlidir.
Polis savcı dolandırıcılığında hesap sahibinin sorumluluğu
Paranın gönderildiği hesaplar çoğu zaman dolandırıcılara banka hesabını kiralayan veya hesap bilgilerini veren kişilere aittir. Bu kişiler de dolandırıcılık suçuna iştirak etmiş sayılabilir. 12. Yargı Paketi ile Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine eklenen hükme göre, iştirak yalnızca ödeme aracı veya hesap bilgisinin başkasına verilmesinden ibaretse ceza yarı oranında indirilir; ancak bu kişilerin cezai sorumluluğu ortadan kalkmaz.
Hukuki sorumluluk bakımından ise mağdur, parasının yatırıldığı hesabın sahibine karşı haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak tazminat davası açabilir. Hesap sahibinin parayı çekip dolandırıcılara verdiğini savunması, onu mağdura karşı sorumluluktan kurtarmaz. Bu dava, ceza davasından bağımsız olarak açılabilir ve ceza dosyasındaki deliller bu davada kullanılabilir.
Polis savcı dolandırıcılığında banka sorumlu tutulabilir mi?
Paranın mağdurun kendi talimatıyla gönderilmiş olması, kural olarak bankanın sorumluluğunu sınırlar. Ancak bankanın olağandışı işlemlere karşı gerekli güvenlik önlemlerini almadığı, örneğin kısa sürede yapılan çok sayıda yüksek tutarlı ve mağdurun alışkanlıklarına uymayan işlemlerde hiçbir kontrol yapmadığı durumlarda bankanın özen yükümlülüğünü ihlal ettiği ileri sürülebilir. Dolandırıcının mağdurun internet bankacılığına bizzat girerek işlem yaptığı durumlarda ise bankanın sorumluluğu daha geniş değerlendirilir.
Bankanın sorumluluğuna ilişkin değerlendirme somut olayın koşullarına bağlıdır. Bu nedenle bankadan işlem kayıtlarının, giriş yapılan cihaz ve konum bilgilerinin ve bankanın uyarı sistemlerinin devreye girip girmediğine ilişkin bilgilerin yazılı olarak istenmesi gerekir.
Altın veya nakit teslim ettiyseniz
Polis savcı dolandırıcılığı yapanlar son dönemde parayı banka yerine elden almaya yönelmiştir. Kişinin kapısına gelen “görevliye” altın veya nakit teslim edilmişse, teslim alan kişinin görüntüsü bina kameralarından, sokak kameralarından ve taksi kayıtlarından tespit edilebilir. Bu nedenle olaydan hemen sonra kolluğa başvurulması ve kamera kayıtlarının silinmeden önce güvence altına alınması istenmelidir. Teslim alan kişinin tarifinin ve teslim saatinin şikâyet dilekçesinde ayrıntılı olarak yer alması gerekir.
Kredi çektirildiyseniz ne olur?
Bazı olaylarda dolandırıcılar mağdurlara “hesabınızdaki para yetmiyor, bankadan kredi çekip güvenli hesaba aktarın” diyerek kredi kullandırmaktadır. Bu durumda kredi sözleşmesi mağdurun adına ve onun onayıyla kurulduğu için, kredi borcu kural olarak mağdur tarafından ödenmeye devam eder. Ancak bankanın, kısa süre içinde alınan yüksek tutarlı krediyi ve aynı gün yabancı hesaplara yapılan transferi olağan dışı bir işlem olarak değerlendirmediği durumlarda, bankanın özen yükümlülüğü tartışılabilir.
Kredi çektirilen mağdurun bankaya derhal başvurarak durumu bildirmesi, krediyi kullandıran şubenin işlem kayıtlarını istemesi ve kredi taksitlerini ödemeye devam ederken hukuki yolları değerlendirmesi önerilir. Taksitlerin ödenmemesi, temerrüt ve icra takibi gibi ek sorunlara yol açabilir.
Yaşlı yakınlarınızı korumak için
Polis savcı dolandırıcılığının en sık hedefi yaşlı bireylerdir. Yakınlarınıza, kamu görevlilerinin telefonla para istemeyeceğini, böyle bir arama geldiğinde telefonu kapatıp aile bireylerinden birini aramaları gerektiğini anlatmanız en etkili korunma yoludur. Bankalarda yüksek tutarlı işlemler için ek onay mekanizmaları, işlem limitleri ve güvenilir bir yakının bilgilendirilmesi gibi seçenekler de değerlendirilebilir.
Ceza davasında mağdurun hakları
Dolandırıcılar hakkında kamu davası açıldığında mağdur, suçtan zarar gören sıfatıyla davaya katılabilir. Katılan sıfatıyla duruşmalarda delil sunma, sanıklara soru yöneltme ve beraat kararlarına karşı istinafa başvurma hakları doğar. Ayrıca sanıkların etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak için mağdurun zararını gidermesi gündeme gelebilir; Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesi, zararın giderilmesi hâlinde cezada indirim öngörür. Bu süreç, mağdurun parasını geri alabilmesi için önemli bir fırsat yaratır.
Polis savcı dolandırıcılığını nasıl anlarsınız?
Polis savcı dolandırıcılığı aramalarında bazı işaretler neredeyse her zaman ortaktır. Arayan kişi konuşmayı aceleye getirir, görüşmenin gizli tutulmasını ister, telefonu kapatmamanızı söyler ve aile bireylerinizle konuşmanızı engellemeye çalışır. Kimliğinizi doğrulamak için size ait bazı bilgileri okur; ancak bu bilgiler daha önce sızdırılmış veri tabanlarından elde edilmiş olabilir. Son olarak paranın “geçici olarak” başka bir hesaba aktarılması, altınların bir zarfa konulup kapıya gelecek görevliye verilmesi veya bir kripto platformuna yatırılması istenir.
Bu işaretlerden herhangi biriyle karşılaşıldığında telefon kapatılmalı, arayan numara not edilmeli ve gerekirse 155 Polis İmdat hattı aranarak durum bildirilmelidir. Polis savcı dolandırıcılığı aramaları genellikle internet tabanlı hatlardan yapıldığı için ekranda görünen numaranın resmî bir numaraya benzemesi, aramanın gerçek olduğu anlamına gelmez.
Polis savcı dolandırıcılığında zamanaşımı ve süreler
Nitelikli dolandırıcılık suçu şikâyete bağlı olmadığı için savcılık, olayı öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma başlatır. Ancak mağdurun şikâyetinin ve paranın izinin sürülmesine yönelik taleplerinin hızla yapılması, paranın geri alınması bakımından belirleyicidir. Hesap sahibine karşı açılacak tazminat davasında ise Türk Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri uygulanır; tazminat ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğduğu için, bu uzun süre de dikkate alınabilir.
Polis savcı dolandırıcılığı mağdurlarının, ceza dosyasının sonucunu beklerken hukuk davası açma imkânını kaçırmaması gerekir. Hesap sahibinin malvarlığı üzerine ihtiyati haciz konulması, ileride verilecek kararın tahsil edilebilmesi için önemli bir güvencedir.
Şikâyet dilekçesi örnek içeriği
Şikâyet dilekçesinde öncelikle olayın tarihi ve saati, arayan numaralar ve arayan kişilerin kendilerini hangi sıfatla tanıttıkları yazılmalıdır. Ardından size söylenen sözler, istenen işlemler ve yaptığınız ödemeler kronolojik sırayla anlatılmalıdır. Her ödeme için tutar, gönderim saati, alıcı adı, IBAN numarası ve banka adı ayrı satırlarda gösterilmelidir. Altın veya nakit teslimi yapıldıysa teslim yeri, saati ve teslim alan kişinin eşkâli ayrıntılı olarak belirtilmelidir.
Dilekçenin sonuç kısmında; şüpheliler hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan kamu davası açılması, paranın gönderildiği tüm hesaplara el konulması, arama kayıtlarının ve kamera görüntülerinin incelenmesi ve davaya katılma talebinizin kabul edilmesi istenmelidir. Dilekçenin bir kopyası, verildiği tarih ve alınan dosya numarasıyla birlikte saklanmalıdır.
Bankaya yapılacak yazılı başvuru
Telefonla yapılan bildirimden sonra bankaya yazılı başvuru da yapılmalıdır. Başvuruda işlemlerin dolandırıcılık sonucu yapıldığı, savcılığa şikâyette bulunulduğu ve karşı bankaya bildirim yapılarak paranın durdurulması talep edildiği belirtilmelidir. Bankadan, işlemlerin hangi kanaldan, hangi cihazdan ve hangi saatte yapıldığına dair kayıtlar ile kendi güvenlik sistemlerinin devreye girip girmediği bilgisi istenmelidir. Bankanın vereceği yazılı cevap, ileride açılabilecek davalarda önemli bir delildir.
Polis savcı dolandırıcılığı mağduru olmak suç değildir
Polis savcı dolandırıcılığına uğrayan pek çok kişi, utanma veya korku nedeniyle şikâyette bulunmaktan kaçınmaktadır. Oysa mağdurun dolandırıcıların talimatıyla para göndermiş olması, kendisine herhangi bir cezai sorumluluk yüklemez. Polis savcı dolandırıcılığı mağdurlarının ne kadar erken başvurursa paranın izinin sürülmesi o kadar kolay olur. Aynı dolandırıcı grubunun başka mağdurları da bulunduğu için yapılan her şikâyet, soruşturmanın genişlemesine ve el konulan değerlerin artmasına katkı sağlar.
Sık sorulan sorular
Polis veya savcı telefonla para ister mi?
Hayır. Hiçbir kamu görevlisi telefonla para, altın, şifre veya doğrulama kodu istemez; el koyma gerekiyorsa mahkeme kararıyla bankaya yazı yazılır.
Dolandırıcıya gönderdiğim para geri alınabilir mi?
Para alıcı hesaptan çekilmeden bankaya ve savcılığa bildirim yapılırsa hesaba el konulabilir; ayrıca hesap sahibine karşı tazminat davası açılabilir.
Polis savcı dolandırıcılığının cezası nedir?
TCK 158/1-l kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır; dört yıldan on yıla kadar hapis ve menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezası öngörülür.
Hesabını kiralayan kişi sorumlu mu?
Evet. Cezai olarak dolandırıcılığa iştirakten sorumlu olabilir; ayrıca mağdura karşı tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir.
Banka paramı öder mi?
Talimatı mağdurun kendisi verdiyse bankanın sorumluluğu sınırlıdır; ancak bankanın güvenlik önlemlerini ihmal ettiği durumlarda sorumluluk gündeme gelebilir.
Şikâyeti nereye yapmalıyım?
Herhangi bir adliyedeki Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimine şikâyette bulunabilirsiniz.
Arayan numara resmî bir numaraya benziyorsa gerçek midir?
Hayır. Bu aramalar çoğu zaman internet tabanlı hatlardan yapılır ve ekranda görünen numara taklit edilebilir; şüphelenirseniz telefonu kapatıp 155’i arayın.
Dolandırıcılar kripto hesabına para yatırmamı istedi, ne yapmalıyım?
Hiçbir kamu görevlisi kripto platformuna para yatırılmasını istemez; işlem yapıldıysa platforma ve bankaya derhal bildirim yapılmalı, savcılığa şikâyette bulunulmalıdır.
İlgili konular ve resmî kaynak
İlgili yayınlar: İnternet dolandırıcılığında para iadesi (CMK 128/A) · Kesinleşmiş IBAN dolandırıcılığı cezasında indirim · Dolandırıcılık linki kapandı: delil ve şikâyet · 12. Yargı Paketi neler getirdi? · Banka hesabıma MASAK blokesi konuldu
Resmî kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · Emniyet Genel Müdürlüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.