Yabancı Dildeki Belgenin Çevirisini Mahkemeye Kim Sunar?

Hukuk davasında yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, belgenin tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır. HMK 223/1 bu yükümlülüğü açıkça düzenler. Mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebiyle ayrıca resmî tercüme isteyebilir. Belgenin diliyle, yabancı resmî belge olarak onay koşulları farklı konulardır. Sadece apostil veya makam mührü bulunması, içeriğin Türkçe çevirisini kendiliğinden tamamlamaz; dosyada hangi belgenin hangi metinle eşleştirildiği görünmelidir.

Çeviri görevi belgeye dayanandadır

Bir taraf yabancı dildeki sözleşme, yazışma veya raporu iddiasının dayanağı olarak gösteriyorsa mahkemenin o dili bildiğini varsayarak yalnız asıl metni göndermemelidir. Belgenin hangi vakıayı göstereceği açıklanır ve tercümesi birlikte sunulur. Karşı tarafın aynı dili biliyor olması, 223 teki yükümlülüğü otomatik kaldıran bir koşul değildir. İddianın ispatı ile belgenin anlaşılabilir biçimde dosyaya sunulması ayrı aşamalardır.

Çeviri, dayanılan belgenin sayfa ve ekleriyle açıkça ilişkilendirilmelidir. Çok sayfalı sözleşmede yalnız ödeme maddesinin çevrilip istisna veya eklerin açıklanmaması anlamı değiştirebilir. Hangi kısmın sunulduğu, belgenin bütünü ve ispatla ilgisi gösterilir. Birden fazla sürüm varsa tarih ve sürüm bilgisi korunur. Sonradan farklı metnin çevirisini aynı sözleşmenin tercümesi gibi dosyaya koymak uygun değildir.

Resmî tercüme her ilk sunumda otomatik mi?

223’ün ilk fıkrası tercüme sunma yükümlülüğünü; ikinci fıkrası mahkemenin resmî tercüme istemesini ayrı düzenler. Bu nedenle yalnız bu maddeden hareketle bütün yabancı dil belgelerin ilk anda aynı noter işlemiyle sunulmasının değişmez şart olduğu söylenemez. Somut belgede başka özel şekil veya onay kuralı bulunabilir; o ayrıca kontrol edilir. Mahkeme resmî tercüme istemişse verilen kararın kapsamı ve süresi izlenir.

Karşı taraf, tercümenin belirli kelime veya tutar yönünden yanlış olduğunu düşünüyorsa bu farkı açıkça gösterebilir ve resmî tercüme talep edebilir. “Tamamı yanlış” şeklindeki soyut itiraz yerine kaynak dildeki bölüm, sunulan çeviri ve anlam farkı belirtilir. Yanlış para birimi, olumsuzluk sözcüğü veya tarih uyuşmazlığı hukuki değerlendirmeyi etkileyebilir. Çevirinin doğruluğu, belgenin gerçekliğiyle aynı inceleme değildir.

Yabancı resmî belgede ayrıca onay sorusu

HMK 224, yabancı devlet makamlarının hazırladığı resmî belgenin Türkiye’de bu vasfı taşımasını yetkili yabancı makam veya ilgili Türk konsolosluk makamının onayına bağlar; milletlerarası sözleşmelerin tasdik hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle ülke ve belge türüne göre ilgili sözleşme rejimi ayrıca araştırılır. Çevirinin hazırlanması, gereken onay işleminin yerine geçtiği anlamına gelmez.

Yurt Dışından Tapu Vekâletnamesi: Fotoğraf, Apostil ve Özel Yetki tapu vekâletnamesine ilişkin ayrı tasdik ve tercüme zincirini ele alır. O özel tapu işlemi için anlatılan her koşul, bütün özel e-postaların mahkemede sunumuna aynen aktarılmaz. Bir özel sözleşmeyle yabancı devletin resmî belgesi arasında nitelik farkı vardır. Belgenin hangi kişi veya makam tarafından oluşturulduğu başlangıçta belirlenmelidir.

Tanık tercümanı başka bir işlemdir

Türkçe Bilmeyen Tanık Hukuk Davasında Nasıl Dinlenir? Türkçe bilmeyen tanığın tercümanla dinlenmesini anlatır. Tanığa tercüman atanması, dosyadaki bütün yabancı yazılı belgelerin tercümesinin yapılmış olduğu anlamına gelmez. Sözlü beyan ile belge çevirisi ayrı hazırlanır. Aynı belgeyi göstererek tanığa genel yorum yaptırmak, 223 yükümlülüğünü açıklanmadan ortadan kaldırmaz.

Dosyada kaynak metin, okunabilir çeviri, varsa onay kayıtları ve mahkemenin tercüme ara kararı birlikte saklanır. Belgenin hangi iddiayla ilgili olduğu açık tutulur. Mahkemenin resmî tercüme istemesi, belgenin içeriğinin mutlaka doğru kabul edileceğini göstermez; aidiyet, gerçeklik ve diğer delillerle ilişki kendi kurallarıyla değerlendirilir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı — HMK m. 223, 224