Komisyoncu Satması İçin Verilen Malı Kendiliğinden Sigortalatmak Zorunda mı?

Satış komisyoncusuna bırakılan malın sigortasız olması, komisyoncunun her durumda tazminat ödeyeceği anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu’nun 533. maddesine göre vekâlet verenin talimatı olmadıkça komisyoncu, sözleşme konusu şeyleri sigorta ettirmekle yükümlü değildir. Bununla birlikte sigorta yaptırma görevi verilmiş olabilir. Ayrıca sigorta yükümlülüğünün bulunmaması, malın özensiz korunmasının bütün sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

Satış komisyoncusu ile sigorta aracısı farklıdır

Alım veya satım komisyoncusu, ücret karşılığında kendi adına ve vekâlet verenin hesabına taşınır veya kıymetli evrak alım satımını üstlenir. Yalnız müşteri bulan simsar, doğrudan mal sahibi adına imza atan temsilci ve sigorta ürününe aracılık eden kişi aynı sözleşme ilişkisi içinde değerlendirilmez. Günlük dilde hepsine “komisyoncu” denilmesi kanuni görevlerini eşitlemez.

Örneğin üreticinin mallarını kendi adına satıp üreticiye hesap veren işletmenin ilişkisi incelenebilir. Ürünlerin depoda bulunduğu sürede sigorta konuşulmuşsa sözleşmenin ekleri ve yazışmalar okunmalıdır. Bir işletmenin genel olarak sigortalı olduğunu söylemesi, müşteriye ait her malın her risk için aynı poliçeye dahil olduğunu göstermeyebilir.

Sigortalatma talimatı neyi kapsıyor?

Talimatın varlığı kadar kapsamı da belirlenmelidir. Hangi malların, hangi dönem ve riskler için korunacağı, bildirilen değer ve primin kimin hesabına olduğu açıklığa kavuşturulur. Nakliye riski için verilen talimatla, depodaki yangın veya başka tehlikeye ilişkin talimat aynı olmayabilir. Sonradan yazılan genel bir talep geçmişteki bütün işlemler için otomatik yükümlülük doğurmaz.

Sözleşmedeki açık hüküm, talimat mesajı ve komisyoncunun cevabı birlikte değerlendirilir. “Sigorta işini ben hallederim” açıklamasının hangi mal ve işi kapsadığı önemlidir. Sadece fatura üzerinde sigorta benzeri bir masraf satırı görülmesi de yeterli olmayabilir; gerçekten poliçe düzenlenip düzenlenmediği ve sigortalanan menfaat araştırılır.

Talimat verilmediyse ne olur?

533. maddede sigortalatma yükümlülüğü talimata bağlanmıştır. Bu nedenle mal sahibi yalnız ürünün değerli olduğunu ileri sürerek komisyoncunun mutlaka poliçe yaptırması gerektiğini söyleyemez. Ancak ilişkinin bütün belgeleri incelenmeden “ayrı mesaj yok, görev de yok” sonucu çıkarılması da doğru değildir. Talimat sözleşmenin kendisinde veya kabul edilmiş ekinde bulunabilir.

Talimatın varlığı tartışmalıysa kimin ne söylediği tarih sırasıyla gösterilir. Komisyoncunun sigorta yapılmadığını sonradan açıklaması, daha önce aldığı görevin yerine getirilip getirilmediği sorusunu çözmez. Malın kendi adına mı, sahibinin menfaati için mi ve hangi sınırla sigortalandığı ayrı kontrol edilir. Başka amaçlı poliçe belgesi otomatik yeterlilik sağlamaz.

Sigorta yaptırmamak ile koruma kusuru ayrılır

Sigortalatma görevi bulunmasa bile komisyoncunun diğer sözleşme borçları devam eder. Satılmak üzere gönderilen eşya açıkça ayıplıysa 534. madde, taşıyıcıya karşı hakları koruma, zararı tespit ettirme, olabildiğince koruma altına alma ve hemen bilgi verme yükümlülüklerini düzenler. Sigorta yokluğu, bu görevlerin ihlalini kendiliğinden haklı kılmaz.

Tersine, sigorta talimatı verilmiş ve gereği yapılmamışsa talimat ihlali ile istenen zarar arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Her hasarın planlanan poliçe tarafından mutlaka ödeneceği varsayılamaz. Risk kapsamı, istisnalar, teminat tutarı ve olayın gerçekleşme biçimi zarar değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Aynı kayıp hem sigortacıdan hem komisyoncudan iki kez tahsil edilemez.

Belge dosyası nasıl hazırlanır?

Komisyon sözleşmesi, mal teslim belgesi, sigorta talimatı, cevaplar, poliçe ve prim kayıtları birlikte saklanır. Hasarın tarihi, nedeni ve ürünün önceki durumu belgelenir. Talep yalnız “sigortasız mal” ifadesine dayandırılmadan, hangi görevin yerine getirilmediği açıklanır. Böylece poliçenin bulunmaması ile malın fiilen korunmasındaki ihmal birbirinden ayrılarak incelenebilir.

Bağlantılı konular

Komisyoncu Malı Belirlenen Fiyatın Altında Satarsa Ne Olur?; Komisyoncu Satması İçin Verdiğim Malı Kendi Alabilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynak

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: TBK m. 532–534. Kontrol tarihi: 2026-10-02.