İki İşveren İçin Çalışan Pazarlamacının Yol Masrafını Kim Öder?

Aynı zamanda birden fazla işveren hesabına çalışan pazarlamacının harcamalarına, aksi yazılı kararlaştırılmadıkça, her işveren eşit olarak katılır. Türk Borçlar Kanunu 457'nin ilk fıkrası bu paylaşımı düzenler. İki işletmenin ortak müşteri ziyareti için yapılan tek seyahati bütünüyle birbirine yüklemeye çalışması, kanundaki başlangıç kuralını değiştirmez. Önce çalışma ilişkileri ve hangi harcamanın bu faaliyetle bağlantılı olduğu belirlenmelidir.

İki marka satmak iki işveren demek mi?

Tek şirketin iki markasını tanıtan çalışan, sadece bu nedenle iki ayrı işverene çalışmış olmaz. Sözleşmenin tarafı, ücret ödeyen işletme ve verilen talimatlar kontrol edilir. İki şirket aynı gruba ait olsa bile gerçek işveren ilişkileri ayrıca belirlenir. Pazarlamacının bir şirket adına sunduğu faturada diğer şirketin ürününün bulunması tek başına sözleşme taraflarını ortaya koymaz.

Bu özel düzenleme, işletme dışında sürekli biçimde işveren hesabına pazarlama faaliyeti yürütülen ilişki içindir. Bağımsız acentenin kendi ticari işletmesi veya tek seferlik müşteri bulma hizmeti ayrı değerlendirilebilir. Hangi sözleşmenin uygulandığı anlaşılmadan bütün satış temsilcileri için aynı gider paylaşımı sonucu kurulamaz. Çalışma düzenini gösteren kayıtlar sözleşmenin başlığıyla birlikte okunur.

Ortak seyahatin gideri nasıl gösterilir?

Ziyaret programı, yolculuk tarihleri, görüşülen müşteriler ve gider belgeleri aynı seyahat numarasıyla eşleştirilebilir. Örneğin pazarlamacı aynı fuarda iki işverenin ürünlerini sunmuşsa tek ulaşım harcamasının hangi faaliyete ilişkin olduğu açıklanır. Aynı biletin iki ayrı dosyada tam tutarla gösterilmesi gerçek masrafı ikiye katlamaz. Önceden verilen avanslar ve yapılmış geri ödemeler de hesaptan ayrılır.

Bütün faturaları tek listeye yazmak yeterli olmayabilir. Kişisel bir alışveriş ile iş için yapılmış konaklama ayrı kalemlerdir. Belgenin hangi ziyaret için düzenlendiği, bedeli kimin ödediği ve masrafın daha önce karşılanıp karşılanmadığı görünmelidir. Belirsiz kalemler için açıklama istenir; yalnız fişin bulunması giderin bütün hukuki koşullarını kanıtlamaz.

Farklı oran kararlaştırılabilir mi?

457. maddenin ilk fıkrası, eşit katılımın aksinin yazılı biçimde kararlaştırılmasına imkân verir. Başlangıçtaki sözleşme ve gider paylaşımı ekleri bu yüzden önemlidir. İşverenlerden birinin tek taraflı e-postayla diğerinin bütün masrafları üstlendiğini söylemesi, taraflar arasında yapılmış yazılı anlaşmayla aynı değildir. Hangi gider, hangi dönem ve hangi oran için düzenleme bulunduğu açık olmalıdır.

Örneğin iki işverene ilişkin geçerli düzenlemede belirli ortak yolculukların yüzde altmış ve yüzde kırk paylaşılması kabul edilmiş olabilir. Bu kayıt incelenirken çalışanı karşılanmamış giderle baş başa bırakıp bırakmadığı ve diğer emredici hükümler de değerlendirilir. Oranın yazılmış olması, her kişisel harcamanın iş giderine dönüşmesi sonucunu doğurmaz. Anlaşmanın kapsamı ile gerçek gider belgeleri karşılaştırılır.

Paylaşım ile masrafı ücret içine koymak farklıdır

Aynı maddenin ikinci fıkrası, harcamaların sabit ücret veya komisyona tamamen ya da kısmen dâhil edilmesi anlaşmasını kesin hükümsüz sayar. Dolayısıyla işverenler arasındaki yazılı dağıtım imkânı, çalışanın ücretinin giderler nedeniyle eritilmesine genel izin değildir. Uyuşmazlıkta ücret alacağı, komisyon ve harcama karşılığı ayrı hesaplanır; birindeki ödeme diğerinin ödendiğini otomatik göstermez.

Dosya hazırlanırken işveren sözleşmeleri, ortak ziyaret takvimi, yazılı paylaşım hükmü, belge tutarları ve banka hareketleri bir araya getirilir. Talep edilen bakiye her harcamaya bağlanır. Kanundaki eşit katılım kuralı ile aynı giderin mükerrer talep edilmemesi birlikte ele alındığında, tarafların hangi tutarı neye dayanarak üstlendiği denetlenebilir hâle gelir.

Bağlantılı konular

Pazarlamacının komisyon ağırlıklı ücret düzeni; Prim ve satış komisyonu hesabının belgelenmesi.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — ÇSGB — m.448–449,457.