Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinÖlüm toptan ödemesi alınmış olması, tasfiye edilen hizmetlerin hiçbir zaman yeniden kullanılamayacağı anlamına gelmez. Sonradan ortaya çıkan veya tamamlanan hizmetlerle ölüm aylığı koşulları sağlanabiliyorsa ihya gündeme gelebilir. 5510 sayılı Kanun’un 36. maddesi ve SGK açıklaması, alınan toptan ödeme tutarının güncellenmiş karşılığının belirli sürede ödenmesini arar. Eski nominal tutarı herhangi bir tarihte yatırmak tek başına yeterli değildir.
Ölüm toptan ödemesi neden yapılır?
Ölen sigortalıya ilişkin koşullar gerçekleşmediğinden hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamıyorsa ölüm toptan ödemesi değerlendirilebilir. Hesaplanan tutar kanuni hak sahiplerine ilgili paylar üzerinden dağıtılır. Bu ödeme, sigortalının banka hesabındaki kişisel birikim değildir. Hangi primlerin hesapta yer aldığı sosyal güvenlik mevzuatına göre belirlenir; genel sağlık sigortası ve kısa vadeli sigorta primlerinin tamamı iade hesabına eklenmez.
Toptan ödemenin önemli sonucu, karşılık gelen hizmetlerin tasfiye edilmesidir. Bu hizmetler daha sonra ölüm aylığı hesabında kendiliğinden kullanılabilir sayılmamalıdır. Aylığın genel koşullarıyla tasfiye edilmiş hizmetlerin yeniden açılması ayrı değerlendirmeler gerektirir. SGK Ölüm Aylığı Bağlamazsa Ne Yapılır? Dul ve Yetim Aylığı Başvurusu yazısı ölüm aylığının temel şartlarını; Emeklilik İçin Günü Yetmeyen Kişi SGK Primlerini Geri Alabilir mi? Yaşlılık Toptan Ödemesi ise yaşlılık toptan ödemesindeki farklı kapsamı ele alır.
Hangi değişiklik ihyayı gündeme getirir?
SGK açıklamasında hizmet borçlanması, yurt dışı hizmet birleştirmesi ve hizmet tespiti gibi yollarla ek hizmetlerin ortaya çıkması sayılır. Bu ek hizmetler, tasfiye edilenlerle birlikte sigortalıya ilişkin aylık koşullarını tamamlıyorsa hak sahipleri yazılı ihya başvurusu yapabilir. Yalnız yeni belge bulunması aylığın mutlaka bağlanacağı anlamına gelmez; belgenin kabul edilen hizmete dönüşmesi ve gereken şartları sağlaması gerekir.
Varsayımsal olarak sigortalının ölümünden sonra kayıtlı günler aylık için yetersiz kaldığı için toptan ödeme yapılmış olsun. Daha sonra bir hizmet tespiti kararıyla gerçek çalışmasının başka bir bölümü kayda alınsın. Yeni süreyle birlikte şartlar oluşuyorsa önce ihya hesabı istenir. Ödeme koşulu tamamlanmadan eski günler açık kabul edilerek aylık hesabı yapılması doğru değildir. Hak sahibinin kendi yaş, öğrenim, medeni durum veya diğer kanuni koşulları da ayrıca değerlendirilir.
Güncelleme ve ödeme tarihi
Alınan toptan ödeme tutarı, ödeme tarihi ile ihya talebi arasındaki yıllar için güncelleme katsayılarıyla artırılır. Dolayısıyla yıllar önce alınan miktarla ihya borcu aynı kalmayabilir. Kurumun bildirdiği tutarın hangi dönemleri kapsadığı ve güncelleme hesabı incelenmelidir. Başvurucu, banka dekontundaki eski rakamı esas alarak kendi kendine ihya tamamlandığını varsaymamalıdır.
SGK açıklamasına göre güncellenmiş tutarın tebliğ tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi gerekir. Bu, her durumda tebliğden itibaren otuz günlük süre demek değildir. Örneğin ayın ilk günü ile son günü yapılan tebliğlerin takvim sonucu farklılaşabilir. Tebliğ kaydı, son ödeme tarihi ve doğru tahsilat bilgisi birlikte kontrol edilmeli; ödemenin hangi ihya dosyasına işlendiği belgelenmelidir.
Dosyada hangi belgeler bulunmalı?
İlk ölüm aylığı ret kararı, toptan ödeme kararı, ödeme kayıtları ve tasfiye edilen hizmet listesi başvuruya temel olur. Yeni hizmeti ortaya koyan belge, borçlanma veya tespit sonucu ile güncel hizmet dökümü eklenmelidir. İhya borç bildirimi ve dekontlar sonradan oluşabilecek hesap uyuşmazlığı için saklanır. Talep, eski ödemenin neden artık aylık bağlanmasına engel olmaması gerektiğini somut gün ve dönemlerle açıklamalıdır. İhya, koşulları sağlanınca kullanılabilecek bir mekanizmadır; tek başına bütün hak sahiplerine aynı başlangıç tarihi ve aynı aylık payını garanti etmez.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)
Hukuki kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — Adalet Bakanlığı — m.32,34,36
- SGK ölüm toptan ödemesi ve ihya — Ölüm toptan ödemesi sonrası ihya; güncelleme ve tebliği izleyen ayın sonu