Bayi Markamı Kendi Adına Tescil Ettirdi: Devir İstenir mi?

Marka sahibinin ticari vekili veya temsilcisi, markanın aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerini izinsiz kendi adına tescil ettirmişse özel bir devir talebi gündeme gelebilir. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 10. maddesi, temsilcinin haklı sebebi yoksa markanın kullanılmasının yasaklanmasının yanında tescilin hak sahibine devrinin mahkemeden istenmesine izin verir. Her bayi uyuşmazlığında bu koşulların oluştuğu varsayılmaz.

Bayilik ilişkisi neden önemlidir?

Bu düzenleme, yalnız işaretlerin benzer olduğu iki bağımsız işletme arasındaki duruma göre daha özel bir ilişkiyi ele alır. Marka sahibinin izni, temsilcilik bağlantısı ve başvuru sahibinin hangi sıfatla hareket ettiği incelenir. Sözleşmenin adı tek başına yetmez; tarafların fiilî ilişkisi, markanın kime ait olduğuna ilişkin önceki kabuller ve verilen yetkinin kapsamı görülmelidir.

Örneğin dağıtıcı, yalnız ürün satmak ve markayı bu faaliyet için kullanmak üzere yetkilendirilmiş olabilir. Bu izin, markayı kendi adına tescil ettirme yetkisiyle aynı değildir. Buna karşılık hak sahibinin tescil için özel izin verdiği veya marka hakkını geçerli biçimde devrettiği bir dosyada sonuç değişebilir. Markayı önce kimin kullandığı kadar hak zinciri ve gerçek anlaşma önem taşır.

Başvuru henüz tescil olmadıysa

6/2. madde, hak sahibinin izni olmadan ve haklı sebebe dayanmadan temsilcinin yaptığı aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer marka başvurusunun itiraz üzerine reddini düzenler. Bültende yayımlanan başvuruya itiraz süresi 18. maddeye göre iki aydır. Bu süre, bayinin niyetinin öğrenildiği güne değil başvurunun yayımına bağlıdır.

İtirazda ilişki ve izin yokluğu somut belgelerle açıklanır. Bayilik sözleşmesi, distribütör atama yazısı, ürün katalogları, satış faturaları ve önceki yazışmalar eklenebilir. Sadece “bizim ürünleri satıyordu” ifadesi, markanın kim tarafından ve hangi yetkiyle başvurulduğunu tam açıklamayabilir. Başvuru numarası ve kapsamı doğru belirlenmelidir.

Tescil tamamlandıysa sonuç sadece iptal mi?

10. madde, özel koşullarda kullanım yasağı ve tescilin hak sahibine devri talebini düzenler. Markanın hükümsüzlüğünü istemek ile markayı hak sahibinin adına geçirmek aynı sonuç değildir. Birinde tescilin ortadan kaldırılması, diğerinde tescilin devri hedeflenir. Somut dosyada hangi taleplerin uygun olduğu ve aralarındaki ilişki belirlenmelidir.

Bu nedenle hak sahibinin yalnız kuruma “kaydı düzeltin” yazmasıyla mahkeme yolunun bütün aşamalarını tamamladığını kabul etmek doğru olmaz. Yetkisiz temsilci tesciline dayalı özel talep, sıradan isim düzeltme veya hak sahibinin kendi isteğiyle yaptığı satış devri değildir. Sicile ve devam eden kullanıma etkisi ayrıca takip edilir.

Haklı sebep savunması ve deliller

Temsilci, hak sahibinin tescil izni verdiğini, markanın kendisine ait olduğunu veya ilişkinin farklı nitelikte bulunduğunu ileri sürebilir. Genel bir reklam masrafı yapmak, markanın mülkiyetini kendiliğinden kazandırmaz. Buna karşılık gerçek bir hak devri veya ortak geliştirme düzenlemesi varsa bütün imzalı belgeler incelenir. Davacının kendisini hak sahibi olarak göstermesi de dayanak kayıt gerektirir.

Varsayımsal olarak üretici, ülke distribütörüne markalı ürünleri satma yetkisi vermiş; distribütör aynı işareti kendisi adına tescil ettirmiş olsun. Önce üreticinin marka hakkı ve sözleşmenin verdiği izin belirlenir. Ardından başvuru veya tescil aşamasına uygun yol seçilir. İlişki sona ermişse eski yetkiyle yapılan tanıtımlar ve yeni tescil ayrı kaydedilir; bütün uyuşmazlık tek bir bayilik bedeli tartışmasına indirgenmez.

Bağlantılı konular

Benzer Marka Başvurusuna İki Ay İçinde Yayıma İtiraz Nasıl Yapılır?; Marka Lisans Sözleşmesi Bitti: Eldeki Stoklar Satılabilir mi?.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.6/2,10,18.