Marka Lisansı Alan Kişi Taklide Karşı Dava Açabilir mi?

Marka lisansı alan kişinin ihlale karşı kendi adına dava açabilmesi, lisansın türüne ve sözleşmedeki sınırlamalara bağlıdır. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 158. maddesi, inhisari ve inhisari olmayan lisans için farklı yollar öngörür. Marka sahibinin sicilde başka bir kişi olması, lisans sahibinin hiçbir koşulda dava açamayacağı anlamına gelmez. Buna karşılık markalı ürün satın alan her satıcı da lisans sahibi sayılmaz.

Önce sözleşmedeki lisans türü belirlenir

İnhisari lisans, ilgili kullanım alanında özel bir yetki düzeni kurar. Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa inhisari lisans sahibi, üçüncü kişinin sınai mülkiyet hakkına tecavüzü nedeniyle hak sahibinin kanuna göre açabileceği davaları kendi adına açabilir. Buradaki yetki, lisansın gerçekten kapsadığı marka, mal ve hizmetlerle birlikte değerlendirilir. Genel bir distribütörlük belgesi ile açık bir marka lisansı aynı olmayabilir.

24. maddeye göre aksi kararlaştırılmamış lisans inhisari değildir. Bu nedenle sözleşmede “tek bayi” yazmasıyla bütün marka hakları bakımından inhisari lisans verildiğini varsaymak doğru olmaz. Teklik belirli bölgeye, ürün grubuna veya satış kanalına ilişkin olabilir. Yetkinin süresi, kapsamı ve dava açma hükümleri sözleşmenin tamamından okunur.

İnhisari olmayan lisans sahibinin bildirim yolu

Dava açma hakkı sözleşmede açıkça sınırlandırılmamışsa, inhisari olmayan lisans sahibi gereken davayı açmasını hak sahibinden bir bildirimle ister. Hak sahibi talebi kabul etmezse veya bildirimden itibaren üç ay içinde istenen davayı açmazsa lisans sahibi kendi adına, menfaatlerinin gerektirdiği ölçüde dava açabilir. Bildirim dava dosyasına eklenir; açılan dava ayrıca hak sahibine bildirilir.

Bu düzenlemede üç ayın başlangıcı taklidin ilk görüldüğü gün değildir; kanundaki bildirimin tarihidir. Marka sahibine yalnız “satışlarımız düştü” mesajı göndermek, hangi ihlal için hangi davanın istendiğini yeterince açıklamayabilir. Marka numarası, şüpheli kullanım, satıcı ve talep edilen hukuki koruma belirgin olmalıdır. Bildirimin ulaşmasına ilişkin kayıt korunur.

Ciddi zarar tehlikesi varsa üç ay beklenir mi?

158. madde, ciddi zarar tehlikesinde bu süre geçmeden mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilmesine izin verir. Mahkeme tedbir kararı verirse lisans sahibi dava açmaya da yetkilidir; ikinci fıkradaki koşullar yargılama sırasında tamamlanır. Bu yol, aciliyetin yalnız iddia edilmesini değil somut tehlikenin ve ihlalin dosyaya konulmasını gerektirir.

Tedbir talebi ile bütün nihai taleplerin kabulü aynı şey değildir. Geçerli marka hakkı, lisans yetkisi, tecavüz iddiası ve önlemin kapsamı incelenir. Talep belirli ürün, ilan veya kullanıma bağlanmalıdır. Para tazminatı gibi taleplerde ayrıca uygulanabilecek dava şartları ve usul kuralları kontrol edilir; lisansın varlığı bunları kaldırmaz.

Hangi belgeler birlikte gerekir?

Güncel marka sicili, yazılı lisans ve ekleri, lisansın devam ettiğini gösteren kayıtlar, dava yetkisine ilişkin hükümler, hak sahibine bildirim ve onun cevabı dosyada bulunmalıdır. İhlal tarafında tarihli ilanlar, ürün numunesi, fatura ve satıcı kimliği birbirine bağlanır. Lisans sahibi kendisinin zararını istiyorsa lisans alanındaki satış ve gider belgelerini de ayrıca sunar.

Örneğin ülke genelinde inhisari lisans alan üretici ile yalnız bir ürün grubunda inhisari olmayan lisans alan dağıtıcı aynı süreçten başlamayabilir. Birinin doğrudan dava yetkisi sözleşmeyle kaldırılmış olabilir; diğerinin bildirim yolu açık olabilir. Bu yüzden taklit karşısında ilk cevap, lisans sahibinin büyüklüğü veya piyasadaki tanınırlığıyla değil sözleşme ve kanundaki yetki şartlarıyla bulunur.

Bağlantılı konular

Marka Lisans Sözleşmesi Bitti: Eldeki Stoklar Satılabilir mi?; Trendyol, Amazon ve Pazaryerlerinde Taklit Ürün Satışına Karşı Marka Davası.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.24,158–159.