Kiracıya teslim edilen konutun bir yedek anahtar kopyasının ev sahibinde kalması, eve sınırsız giriş hakkı vermez. Kiralama boyunca konutun kullanımına ve mahremiyetine ilişkin haklar dikkate alınmalıdır. Anahtarın teslim edilmemesi güvenlik kaygısı yaratıyorsa çözüm, kira sözleşmesi ve kapının teknik durumu çerçevesinde değerlendirilir.
Kilidin değiştirilmesi her durumda sözleşmeyi ihlal eden bir hareket sayılmaz. Ancak kiracı, güvenlik amacıyla yaptığı işlemi binaya veya kapıya zarar verme, ortak giriş sistemini değiştirme ya da gerekli onarımı engelleme biçiminde kullanamaz. Konut kapısının silindirini değiştirmek ile apartmanın ortak kapı sistemini tek başına yenilemek ayrı işlemlerdir.
Ev sahibinin anahtar bulundurması ne anlama gelir?
Anahtarın varlığı ile eve girme yetkisi birbirinden ayrılmalıdır. Malik, kiraya verdiği konutu kullanma hakkını sözleşmenin kapsamı içinde kiracıya bırakır. Kiracının rızası olmadan eve girmek, mülkiyet belgesi gösterilerek her olayda haklı kılınamaz. Girişin amacı, koşulları ve kanuni bir yetki bulunup bulunmadığı incelenir.
Taraflar acil durum için belirli bir kişide anahtar tutulmasını kararlaştırmış olabilir. Bu düzenleme, anahtarın dilediği zaman kullanılmasına ilişkin genel izin gibi okunmamalıdır. Ailenin güvenliği, kişisel eşyalar ve mahrem alanlar bakımından sınırlar yazılı biçimde belirlenebilir. Gerçek acil durumlara ilişkin değerlendirme ise olayın somut tehlikesine dayanır.
Kiracı kilidi değiştirirken nelere dikkat etmeli?
Sökülebilir kilit silindirinin güvenli biçimde değiştirilmesi, kapının kırılması veya elektronik sistemin kalıcı olarak bozulmasıyla aynı değildir. İşin nitelikli kişiye yaptırılması, eski parçanın saklanması ve mevcut hasarın önceden fotoğraflanması yararlıdır. Kira sözleşmesinde değişiklik ve geri verme düzeni ayrıca incelenmelidir.
Kiracı ev sahibine güvenlik ihtiyacını ve yaptığı işlemin kapsamını bildirebilir. Bildirim, ev sahibine yeni anahtarın mutlaka verilmesi gerektiği anlamına gelmez; böyle bir yükümlülüğün dayanağı ve mahremiyete etkisi ayrıca değerlendirilir. Buna karşılık tarafların geçerli bir ortak güvenlik düzeni veya teknik gereklilik içeren anlaşması varsa bu kayıt da dikkate alınmalıdır.
Bakım ve evi gösterme için giriş nasıl olur?
TBK 319, kiracının zorunlu ölçüde bakım, satış veya sonraki kiralama için gezip görmeye izin vermesini; ayıp giderme ve zarar önleme çalışmalarına katlanmasını düzenler. Kiraya veren uygun süre önce haber vermeli ve kiracının yararlarını gözetmelidir. Bu kurallar, randevu almadan anahtarla her an giriş yapılmasına dayanak değildir.
Kiracı da yeni kilidi bütün gerekli ziyaretleri reddetme aracı hâline getirmemelidir. Uygun gün ve saat teklif etmek, kimlerin geleceğini sormak ve ziyaret süresini belirlemek çoğu uyuşmazlığı azaltır. Gereksiz sıklıkta ziyaret veya özel alanların görüntülenmesi gibi talepler ayrıca değerlendirilebilir. İki tarafın yükümlülükleri birlikte ele alınmalıdır.
Anahtar kullanılarak izinsiz giriş olmuşsa
Öncelikle olayın zamanı, girişin kim tarafından yapıldığı ve rıza bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Kamera kaydı, mesajlar ve tanıklar değerlendirilebilir. Konut dokunulmazlığı yönünden TCK 116'nın koşulları somut olaya göre incelenir; anahtarın bulunması tek başına her girişi hukuka uygun yapmaz. Suç vasfı ise yalnızca kiracının iddiasına göre kesinleştirilmemelidir.
Bir olayın suç olup olmadığı tartışılırken güvenlik için ölçülü önlemler alınabilir. Tehdit veya acil tehlike varsa ilgili mercilere başvurulur. Delil elde etmek amacıyla başkasının hesabına veya cihazına izinsiz girmek uygun değildir. Kiracı kendi konutuna ilişkin meşru belgelerini korumalı, olay hakkında gereksiz kişisel veri yaymamalıdır.
Tahliyede yeni anahtarın teslimi
Kira sonunda konutun geri verilmesi, fiili kullanımın ve anahtar tesliminin açık biçimde belgelenmesini gerektirir. Kilit değiştirilmişse hangi anahtarların teslim edildiği yazılmalıdır. Eski anahtarı vermek, artık yeni kilidi açmıyorsa yeterli teslim kanıtı olmayabilir. Teslimin kabul edilmemesi durumunda uygun hukuki yöntem ayrıca belirlenmelidir.
- Başlangıçtaki anahtar sayısı ve teslim tutanağı.
- Kilit değişikliğinin gerekçesi ve işçilik belgesi.
- Kapının öncesi ve sonrasına ait fotoğraflar.
- Ziyaret talepleri ile randevu yazışmaları.
- Çıkışta teslim edilen geçerli anahtarların kaydı.
Farazi örnekte kiracı ev sahibinin haber vermeden girdiğini öğrenmiş ve kapıya zarar vermeden silindiri değiştirmiştir. Güvenlik önleminin değerlendirilmesi, izinsiz giriş iddiasından ve tahliyedeki teslim borcundan ayrı yapılır. Aynı olay ortak kapının bütün maliklere ait sisteminin bozulmasını haklı kılmaz.
Kira sözleşmesinde kapının teslim edilen özellikleri yazıyorsa yeni kilidin bu özellikleri bozup bozmadığı da değerlendirilir. Yangın güvenliği veya elektronik erişim düzenini etkileyen müdahale, basit anahtar güvenliği işleminden daha kapsamlıdır. Güvenlik gerekçesi, teknik zorunlulukların göz ardı edilmesini haklı kılmaz. Uygun ve geri alınabilir çözüm tercih edilmelidir.
Ev sahibi malik olduğu için eve istediği zaman girebilir mi?
Hayır. Kiracının kullanım ve mahremiyet hakkı ile girişin kanuni veya rızaya dayanan koşulları değerlendirilir.
Kilit değiştirmek otomatik tahliye sebebi midir?
Tek başına böyle bir sonuç çıkarılamaz. Sözleşme, işlemin niteliği, zarar ve yükümlülüklere etkisi incelenir.
Ev sahibine yeni anahtar vermem kesin olarak zorunlu mu?
Mülkiyet tek başına sınırsız anahtar ve giriş yetkisi oluşturmaz. Somut anlaşma ve teknik gereklilik değerlendirilmelidir.
Çıkarken eski anahtarı teslim etmek yeterli mi?
Yeni kilidi açan geçerli anahtarların teslimi belgelenmelidir. Kullanılamayan eski anahtar tek başına geri vermeyi göstermeyebilir.
İlgili hukuki bilgiler
Ev Sahibi Kiracının Evine Denetim İçin İstediği Zaman Girebilir mi?
Kiracı Anahtarı Emlakçıya Bıraktı: Kira Borcu Sona Erer mi?
Resmî kaynaklar
- 6098 Türk Borçlar Kanunu - TBMM kabul metni: 301, 316, 319 ve 334: kullanım, özen, gerekli giriş ve geri verme
- 5237 Türk Ceza Kanunu - TBMM kabul metni: 116: konut dokunulmazlığı bakımından somut olayın incelenmesi
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)