Yönetim Kurulu Üyeliği Boşalınca Yerine Kim Seçilir?

Anonim şirkette yönetim kurulu üyeliği boşalırsa, kanuni şartları taşıyan bir kişi yönetim kurulunca geçici olarak seçilebilir ve ilk genel kurulun onayına sunulur. Türk Ticaret Kanunu’nun 363. maddesine göre bu kişi, onaya sunulduğu genel kurul toplantısına kadar görev yapar; onaylanırsa önceki üyenin kalan görev süresini tamamlar. Boşalan koltuğa geçici seçim, kişiye kendiliğinden yeni bir üç yıllık dönem kazandırmaz.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Önce gerçekten bir üyelik boşalmış mı: Bir üyenin toplantıya gelmemesi, hastalanması veya başka şehirde bulunması tek başına koltuğun boşaldığı anlamına gelmez.
• Geçici üyeyi kim seçer: Olağan durumda geçici seçimi yönetim kurulu yapar.
• İlk genel kurul neden önemlidir: Yönetim kurulunun kararı genel kurulun denetiminden bağımsız, süresiz bir atama oluşturmaz.
• Kurul karar alamıyorsa ne yapılır: Boşalmalar nedeniyle toplantı nisabı sağlanamıyorsa, geride kalan kişilerin her durumda birbirlerini tamamlayarak kurul oluşturabileceği varsayılmamalıdır.
• Üyelik ile imza yetkisi aynı işlem mi: Yeni bir üyenin seçilmesi, şirketin mevcut temsil ve imza düzeninin bütün ayrıntılarını kendiliğinden değiştirmez.

Önce gerçekten bir üyelik boşalmış mı?

Bir üyenin toplantıya gelmemesi, hastalanması veya başka şehirde bulunması tek başına koltuğun boşaldığı anlamına gelmez. Geçici seçim yapmadan önce ölüm, istifa veya üyeliğin sona ermesine yol açan başka bir olayın hukuki etkisi belirlenmelidir. Üyenin yalnız izinli olmasıyla görevinin sona ermesi birbirinden ayrılır.

TTK 363/2, üyenin iflasına karar verilmesi, ehliyetinin kısıtlanması, üyelik için gerekli kanuni şartları veya esas sözleşmedeki nitelikleri kaybetmesi hâllerinde üyeliğin ayrıca işleme gerek kalmadan sona ermesini düzenler. Bu nedenle sicilde adının görünmesi, her durumda görevine devam edebildiğini tek başına göstermez. İlgili karar ve belgelerin şirkete ne zaman ulaştığı da dosyada belirlenmelidir.

Geçici üyeyi kim seçer?

Olağan durumda geçici seçimi yönetim kurulu yapar. Yönetim kurulu başkanının tek başına yazı hazırlaması veya büyük ortağın yeni kişiyi çalışanlara tanıtması kurul kararının yerine geçmez. Yönetim kurulunun geçerli biçimde toplanıp karar verebilmesi gerekir. Toplantı ve karar yeter sayısı ile esas sözleşmedeki hükümler birlikte kontrol edilir.

Seçilecek kişinin gerekli kanuni ve sözleşmesel nitelikleri taşıması önemlidir. Esas sözleşmede belirli bir pay grubuna yönetim kurulunda temsil hakkı tanınmışsa, boşalan üyelik doldurulurken bu hak göz ardı edilemez. Kamu tüzel kişilerinin temsiline ilişkin özel hükümler ve halka açık şirketlerde bağımsız üyelere ilişkin kurallar da ayrıca değerlendirilir. Her şirketin aynı aday belirleme usulünü izlediği varsayılmamalıdır.

İlk genel kurul neden önemlidir?

Yönetim kurulunun kararı genel kurulun denetiminden bağımsız, süresiz bir atama oluşturmaz. Geçici seçim ilk genel kurulun onayına sunulur. Kurul kararında boşalan üyelik, ayrılan kişinin görev süresi, seçilen kişinin bilgileri ve onaya sunulacak işlem açıkça gösterilmelidir. Çağrı ve gündem hazırlığında bu husus atlanmamalıdır.

Genel kurul onay verirse geçici üye selefinin süresini tamamlar. Örneğin varsayımsal olarak, üç yıl için seçilen bir üyenin görev süresinin bitimine sekiz ay kala istifa ettiğini düşünelim. Yerine geçici seçilen kişi ilk genel kurulda onaylandığında otomatik olarak üç yıl daha görev yapmaz; önceki üyeden kalan süreyi tamamlar. Genel kurulun ayrıca yeni dönem için seçim yapması farklı bir karardır.

Kurul karar alamıyorsa ne yapılır?

Boşalmalar nedeniyle toplantı nisabı sağlanamıyorsa, geride kalan kişilerin her durumda birbirlerini tamamlayarak kurul oluşturabileceği varsayılmamalıdır. Tek kişilik yönetim kurulundaki tek üyeliğin boşalması da özel olarak ele alınmalıdır. Ortada karar alabilecek bir kurul bulunup bulunmadığı, izlenecek yolu değiştirir.

TTK 410/2; yönetim kurulunun devamlı toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkân bulunmaması veya kurulun mevcut olmaması hâllerinde mahkemenin izniyle tek bir pay sahibinin genel kurulu toplantıya çağırabilmesini düzenler. Pay sahibi bu şartları göstermelidir; mahkeme izni olmadan kendisini yönetim kurulu yerine koyamaz. Uzun süren organ eksikliğinin doğurabileceği diğer sonuçlar da ayrı değerlendirilir.

Üyelik ile imza yetkisi aynı işlem mi?

Yeni bir üyenin seçilmesi, şirketin mevcut temsil ve imza düzeninin bütün ayrıntılarını kendiliğinden değiştirmez. Ticaret sicili kayıtları, temsil yetkisinin kimlere verildiği ve birlikte imza koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. TTK 370 çerçevesindeki temsil düzeniyle üyelik sıfatı birlikte incelenir; bankalara ve sözleşme taraflarına sunulacak belgeler güncel kararla uyumlu olmalıdır.

Şirket dosyasında ayrılma veya sona erme belgesi, güncel esas sözleşme, önceki seçim kararı, geçici seçim kararı, ilgili tescil ve ilan belgeleri ile ilk genel kurul tutanağı bulunmalıdır. Yönetim kurulu toplantısına çağrı eksikliği varsa kararın oluşumu ayrıca incelenir. Görev süresince alınan kararlar yönünden yönetim kurulu üyesinin sorumluluğu da geçici seçilmiş olma gerekçesiyle ortadan kalkmaz.

Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu (6102)

Hukuki kaynaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Ticaret Bakanlığı: m.334,359–363,370,390,410/2,553.