Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinKısa cevap: Diğer eş yurt dışındaysa Türkiye'de açılan boşanma davasının dilekçesi ve duruşma belgeleri usulüne uygun tebliğ edilmelidir. Yurt dışındaki Türk vatandaşına Tebligat Kanunu m. 25/A kapsamında dış temsilcilik aracılığıyla tebligat imkânı vardır. Yabancı uyruklu eş için ise gidilecek ülkenin adli makamları ve geçerli uluslararası usul uygulanır. Salt e-posta, WhatsApp veya sosyal medya mesajı kural olarak mahkeme tebligatının yerine geçmez.
Vatandaşlık ve adres ilk iki veridir
Başvuruda eşin açık yurt dışı adresi, vatandaşlığı, varsa iki vatandaşlığından hangileri olduğu ve kimlik bilgileri doğru yazılmalıdır. Türk vatandaşı olup yabancı ülkede yaşayan kişinin tebligatı ile o ülkede yaşayan yabancı uyruklu kişinin tebligatı farklı kanallardan ilerleyebilir. Adresin bilinmemesi, hemen ilanen tebligata geçileceği anlamına gelmez; adres araştırması ve uygulanabilir yöntem mahkemece değerlendirilir.
Tercüme ve ülkeye göre işlem
Yabancı devlet makamları aracılığıyla yapılacak tebligatta evrakın tercümesi, formu ve gönderim usulü hedef ülke ile ilgili sözleşmeye göre değişir. Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün 2026 tebliği ve ülke sayfaları pratik başvuru ölçütlerini içerir. Eksik adres, imzasız belge veya gerekli tercümenin hazırlanmaması, dava tebligatının aylarca geri dönmesine yol açabilir. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşına 25/A yolu kullanılabiliyorsa bunun koşulları ayrıca kontrol edilir.
Boşanmanın esasına ve yetkiye etkisi
Tebligat tamamlanmadan davalının cevap hakkı ve yargılama usulü bakımından sorun doğabilir. Ayrıca Türk mahkemesinin yetkisi ve boşanmaya uygulanacak hukuk, uluslararası unsurlu bir evlilikte ayrıca değerlendirilmelidir. “Eşim yabancı, Türkiye'de kesinlikle dava açamam” ya da “Türk eş varsa Türkiye mahkemesi daima yetkilidir” şeklindeki genellemeler somut bağlantı noktalarını göz ardı eder.
Dilekçe hazırlığında kontrol listesi
- Tarafların vatandaşlık ve yerleşim yeri belgelerini toplayın.
- Güncel ve tam yurt dışı adresini doğrulayın.
- Ülkenin tebligat yolu ile tercüme koşullarını belirleyin.
- Yetki, uygulanacak hukuk ve kararın nüfus kaydına etkisini ayrı değerlendirin.
Yurt dışında önceden verilmiş bir boşanma kararını Türkiye'de geçerli kılmak ise başka bir süreçtir; tanıma ve tenfiz yazısı bu ayrımı açıklar. Çocuk başka ülkedeyse uluslararası çocuk iadesi başlığı da gündeme gelebilir.
Örnek: Yurt dışında yaşayan Türk eş ve yabancı eş
Bir dosyada Almanya'da yaşayan Türk vatandaşı eşe, başka dosyada aynı şehirde yaşayan yabancı vatandaşa dilekçe tebliğ edilecek olsun. Tebligat Kanunu m. 25/A'nın Türk vatandaşına özgü temsilcilik yolu yabancı eşe aynı biçimde uygulanmaz. Yabancı muhatap için uluslararası sözleşme, ülke makamları, tercüme ve formlar gündeme gelebilir. Çifte vatandaşlıkta vatandaşlık durumunun hedef ülke bakımından etkisi ayrıca incelenir. Bu nedenle dava açılmadan önce pasaport veya nüfus verisini ve son adresi doğru almak, gereksiz iade ve yeniden gönderme maliyetini önler.
Yanlış tebligatın sonucu
Tebligat, davalıya savunma fırsatı sağlar. Usulsüz yöntemle “haber verdik” demek, kararın kesinleşmesi, kanun yolu ve yurt dışında tanınması aşamasında ciddi itiraza neden olabilir. Avukatla kişisel yazışma, karşı tarafa usulüne uygun dava tebligatı yapılmış sayılacağı anlamına gelmez. Tebligatın alındığına ilişkin yabancı makam dönüşü ve tercümesi dosyada izlenmelidir. Dönüş belgesi gelmeden duruşma planını kesinleşmiş gibi varsaymayın.
Adres bilinmiyorsa
Yurt dışı adresin bilinmemesi davanın sonsuza kadar açılamayacağı anlamına gelmez, fakat hemen ilan yoluna geçileceği de söylenemez. Mahkeme, bilinen eski adres, vatandaşlık kayıtları, resmi araştırmalar ve Tebligat Kanunu'nun şartlarını inceler. Gerçeğe aykırı adres beyanı veya tarafın bilinen adresini saklama, kararın ileride usul yönünden tartışılmasına yol açar. “Sadece ülke adını biliyorum” durumunda somut adres araştırma kaynaklarının dilekçede gösterilmesi gerekir.
Ülke çapında dosya hazırlama
Davayı Türkiye'de hangi ilde açacağınız, eşlerden birinin yerleşim yeri ve son altı aylık ortak yer kuralına göre belirlenir. Yurt dışı tebligat işleminin Ankara üzerinden yürütülmesi, boşanma davasının mutlaka Ankara'da açılacağı anlamına gelmez. Çocuk, nafaka veya taşınmazla ilgili taleplerde ayrıca belge, tercüme ve uygulanacak hukuk analizi yapılır. Belgelerin apostil gereksinimi ile dava tebligatı tercümesi birbirinden ayrıdır.
Merak edilen iki nokta
Yabancı eşin Türkçe bilmemesi neyi değiştirir?
Hedef ülkenin tebligat usulü ve uluslararası sözleşme uyarınca belge tercümesi istenebilir. Tercümenin hangi belgeye, hangi dile ve kaç nüsha gerektiği ülke ve yöntem bakımından doğrulanmalıdır. Eksik tercüme davanın esasından önce tebligatın iadesine yol açabilir.
Eş Türkiye’ye kısa süre gelirse tebliğ yapılabilir mi?
Usulüne uygun Türkiye içi tebligat imkânı somut adrese ve tebligat kurallarına göre değerlendirilebilir. Ancak tarafın ülkeye girişini duyup sosyal medyadan dava dilekçesi göndermek resmî tebliğin yerini tutmaz. Mahkemeye doğru adres bilgisi zamanında verilmelidir.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)