Yeni İşveren Eski İşyerinden Ayrılan İşçinin İhbar Tazminatından Sorumlu Olur mu?

İşçi eski işyerindeki sözleşme süresi veya bildirim yükümlülüğüne aykırı biçimde ayrılıp başka işverende işe başladığında, yeni işveren bazı koşullarda işçiyle birlikte sorumlu olabilir. İş Kanunu’nun 23. maddesi üç olasılığı düzenler: Yeni işverenin bu davranışa sebep olması, davranışı bilerek işe alması veya sonradan öğrendiği hâlde çalıştırmaya devam etmesi. Sadece bir çalışanı işe almak otomatik sorumluluk yaratmaz. Eski sözleşmenin niteliği, işçinin gerçek sorumluluğu ve yeni işverenin bilgisi somut olarak ortaya konulmalıdır.

Önce işçinin eski sözleşmeye aykırı ayrılışı belirlenir

Belirsiz süreli ilişkide işçinin bildirim süresine uymadan ayrılışı, haklı sebep ve erken ayrılma anlaşması yoksa ihbar sorumluluğu doğurabilir. Belirli süreli ilişkide sözleşmenin geçerli türü ve süresinden önceki ayrılış ayrıca incelenir. İşverenin feshini veya tarafların açık anlaşmasını işçinin haksız bırakması gibi göstermek doğru değildir. Yeni işverenin sorumluluğu, önce işçi bakımından doğması gereken hukuki sorumlulukla bağlantılıdır.

İşçi ücretinin ödenmemesi gibi kanuni haklı sebeple ayrılmışsa, yalnız eski işverenin “ihbar beklemedi” açıklaması aynı sonucu yaratmaz. Geçerli deneme süresindeki ayrılış veya özel sona erme nedeni de ayrıca değerlendirilir. Eski işverenin erken ayrılmaya onay vermesi ve ihbar istemeyeceğini bildirmesi önemlidir. İşçinin yeni işe giriş tarihi tek başına bütün bu soruları cevaplamaz. Ayrılış bildirimi ve onun gerçek hukuki dayanağı görülmelidir.

Yeni işverenin ayrılışa sebep olması

Yeni işverenin “eski işindeki süreyi bekleme, hemen gel” diyerek işçiyi yükümlülüğünü ihlale yönlendirmesi, 23. maddedeki ilk olasılık bakımından araştırılabilir. Bu davranış bir iş teklifi vermekten farklıdır. Başlangıç tarihinin işçinin eski sözleşmesi dikkate alınarak mı belirlendiği, işçiye hangi talimatın verildiği ve eski işyeriyle ilgili bilginin ne zaman paylaşıldığı incelenir. Daha yüksek maaş teklif edilmesi tek başına haksız ayrılışa sebep olmanın bütün koşullarını kanıtlamaz.

İşçi kendi girişimiyle ayrılma kararı vermiş ve yeni işveren yasal yükümlülüklere uygun tarihte başlamasını istemişse değerlendirme farklıdır. Yeni işverenin “ihbarınızı tamamlayın veya erken ayrılma onayını alın” yazışması bu konuda yararlı olabilir. Buna karşılık görünüşte böyle bir yazı gönderilip fiilen ertesi gün çalışmaya başlanmasının istenmesi, bütün kayıtlarla birlikte okunur. Kâğıt üzerindeki politika ile gerçek işe alım süreci arasındaki uyum önemlidir.

Bilerek işe almak neyi gerektirir?

Yeni işverenin işçinin eski yükümlülüğüne aykırı ayrıldığını bilerek işe alması, ikinci olasılıktır. İşçinin eski işyerinde çalıştığını bilmek ile bildirim süresini ihlal ettiğini bilmek aynı bilgi değildir. Eski sözleşmenin devamı, hangi sürenin uygulanacağı ve ayrılışın haklı olup olmadığı hakkında somut kayıtlar gerekir. İşe giriş formundaki önceki işyeri adı, tek başına haksız ayrılış bilgisi taşımaz. İşverenler arasındaki yazışma ve çalışanın beyanı birlikte değerlendirilmelidir.

Yeni işverenin işçiden “bütün sorumluluk bana ait” yazısı alması, kanunda oluşmuş kendi sorumluluğunu otomatik kaldırmaz. İşçi ile yeni işverenin aralarındaki mali anlaşma, eski işverene karşı kanuni birlikte sorumluluğun yerine geçmez. Aynı şekilde eski işverenin genel bir uyarı e-postası göndermesi, içerik doğru değilse her iddiayı ispatlamaz. Bildirimin somut sözleşme, süre ve olay bilgisiyle desteklenmesi önem taşır.

Sonradan öğrenince çalıştırmaya devam etmek

Kanun, yeni işverenin davranışı sonradan öğrenmesine rağmen işçiyi çalıştırmaya devam etmesini de düzenler. Bu nedenle işe alım anında bilgi bulunmaması bütün sonraki dönemi kendiliğinden risksiz hâle getirmez. Ne öğrenildiği, hangi tarihte ve hangi belgenin ulaştığı belirlenmelidir. Yeni işveren, gelen yazıyı yalnız arşive koymak yerine işçinin açıklamasını ve ayrılış belgelerini incelemelidir. Eski işverenin iddiası ile hukuken ortaya konulmuş sorumluluk ayrılır.

Bu inceleme, çalışanı her iddiada otomatik işten çıkarmak anlamına gelmez. Yeni işverenin çalışana karşı mevcut sözleşmeden doğan yükümlülükleri de vardır. İddianın doğruluğu, çözüm imkânı, eski işverenin açık onayı veya ödeme ile sona ermiş borç araştırılabilir. Çalışan ve yeni işveren, başlangıç tarihini ve eski yükümlülüğün nasıl karşılandığını açık belgeyle belirlerse belirsizlik azalır. Gelen bildirimin tarihi ve verilen cevaplar korunmalıdır.

Birlikte sorumluluk bütün eski borçları kapsar mı?

23. madde, sözleşmenin bu biçimde sona ermesinden doğan sorumlulukla ilgilidir. Yeni işveren eski işçinin bütün kişisel borçlarını, eski işyerinde sebep olduğu her zararı veya bütün eğitim bedellerini otomatik üstlenmez. İstenen alacak kalemiyle haksız ayrılış arasındaki hukuki bağ açıklanmalıdır. İhbar talebinin süresi ve ücret hesabı incelenir. Belirli süreli ilişkiye ait talep farklı olabilir; sözleşme türleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Birlikte sorumluluğun bulunması, aynı borcun iki kez tahsil edilmesi demek değildir. Borç işçiden veya diğer sorumlu kişiden ödendiğinde kalan tutar buna göre belirlenir. İşçiyle yeni işveren arasındaki iç paylaşım veya rücu ayrıca değerlendirilebilir. Eski işverenin talep mektubunda her iki tarafa aynı tutarı ayrı ve mükerrer borç gibi yazması hesap sorununa yol açar. Tahsil edilen miktarlar tek alacak tablosunda izlenmelidir.

Örnek: Sekiz haftayı beklemeden pazartesi başlama

Üç yıldan fazla hizmeti bulunan işçinin eski işyerine cuma günü istifa verdiğini ve yeni şirkette pazartesi çalışmaya başladığını düşünelim. Haklı sebep veya erken ayrılma onayı yoksa işçinin ihbar sorumluluğu araştırılır. Yeni şirketin insan kaynakları daha önce “sekiz haftayı beklemeden gel” mesajı göndermişse, yeni işverenin sebep olma veya bilerek işe alma koşulu bakımından somut delil oluşabilir. Eski işverenin ücret hesabı ise ayrıca doğrulanmalıdır.

Aynı olayda işçi eski işvereninden “hemen ayrılabilir, ihbar talebimiz yoktur” yazısı almışsa temel aykırılık değerlendirmesi değişebilir. Yeni şirketteki kısa zaman aralığı tek başına sorumluluk ispatlamaz. Örnek, çalışanın yeni işe başlama tarihiyle eski iş ilişkisindeki yükümlülüğünün birlikte okunması gerektiğini gösterir. İşverenler arasındaki ticari rekabet veya kişisel anlaşmazlık, kanuni koşulların yerine geçmez.

İşe alım ve talep için belge listesi

1. Eski sözleşme, toplam hizmet ve uygulanabilir bildirim süresi.
2. İstifa veya haklı fesih bildirimi ve işverene ulaşma tarihi.
3. Erken ayrılma onayı, ihbar feragati veya ilgili anlaşma.
4. Yeni iş teklifi, başlangıç tarihi ve işe alım yazışmaları.
5. Yeni işverenin ne zaman ne öğrendiğini gösteren bildirim ve cevaplar.
6. Talep edilen alacağın hesabı ve yapılan ödemeler.

Eski işveren, koşulları oluşan talebini yöneltirken doğru tarafları ve hukuki dayanağı belirlemelidir. İşçiye karşı iş ilişkisi alacağı için dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. Yeni işverene de talep yöneltilecekse birlikte sorumluluk, taraf oluşumu ve görev değerlendirmesi dosya özelinde kurulmalıdır; yalnız işçiyle yapılan bir görüşmenin bütün taraflar bakımından yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Yeni işveren açısından pratik çözüm, işe girişten önce çalışanın önceki sözleşmesinin ne zaman ve hangi yöntemle sona ereceğini açıklığa kavuşturmaktır. İşçi açısından da iki işverene farklı başlangıç ve bitiş tarihleri bildirmek ileride ispatı zorlaştırır. Belgeye dayalı açık bir takvim, hem geçişin hukuka uygun yapılmasını hem doğabilecek ihbar talebinin gerçek kapsamda değerlendirilmesini sağlar.

Hukuki dayanak ve ilgili okuma

4857 sayılı İş Kanunu: m.17, 23 ve 24; yeni işverenin birlikte sorumluluğu.

Adalet Bakanlığı arabuluculuk bilgileri: 7036 sayılı Kanun m.3; alacak talebinde doğru taraflar.

İlgili konu: İhbar Tazminatı Şartları ve Hesaplama Esasları.

Keskin Hukuk Bürosu ve Avukat Emirhan Keskin, Mersin’deki ofisinden iş uyuşmazlıklarının hukuki değerlendirilmesi ve Türkiye genelindeki dosyaların yönetimi konusunda hizmet sunmaktadır. Sözleşme, bildirim ve ödeme belgeleriyle birlikte değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)